Wierni w obliczu prób - Świadkowie Jehowy w Związku Radzieckim.

Operacja Północ (ros: Операция "Север") – kryptonim operacji nadany przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR (MGB, późniejsze KGB) dotyczący masowych deportacji członków wyznania Świadków Jehowy na terenie ZSRR i ich rodzin na Syberię w dniach 1-2 kwietnia 1951 roku. Liczba deportowanych w czasie tej operacji wyniosła 9389 członków wyznania Świadków Jehowy i ich dzieci.

Tło

Świadkowie Jehowy na terenie ZSRR rozpoczęli działalność na początku XX w. Jednak w roku 1940, za zachowanie neutralności, ponad tysiąc wyznawców z ZSRR wywieziono do obozów pracy w głąb Rosji. Cztery lata później kolejne setki Świadków Jehowy trafiło do łagrów i więzień w całej Rosji. W roku 1945 ukraińskich wyznawców, działających przedtem na wschodzie Polski, wywieziono w głąb Rosji. Poza tym setki współwyznawców z Besarabii, należącej kiedyś do Rumunii, mieszkało w ZSRR. W roku 1946 zanotowano ok. 1600 wyznawców na terenie ówczesnego ZSRR. W 1949 roku władze ZSRR ponownie odmówiły rejestracji tego wyznania. Większość wyznawców została w owym roku zesłana na Syberię.

Nie było już prawie Świadkowie Jehowy w Związku Radzieckim do momentu aneksji państw nadbałtyckich, Zachodniej Białorusi, Zachodniej Ukrainy, Besarabii i północnej Bukowiny, większość z nich znajdowała się odtąd w Mołdawskiej SRR i Ukraińskiej SRR. Świadkowie Jehowy narazili się sowieckiej władzy, głównie z powodu odmowy służby wojskowej. Ich nauki zostały wkrótce uznane za antyradzieckie. Zakwalifikowano ich jako potencjalne zagrożenie dla reżimu komunistycznego.

W listopadzie 1950 roku, Wiktor Abakumow zgłosił pomysł ich deportacji Stalinowi. Stalin zaproponował plan deportacji na Syberię w marcu-kwietniu 1951 roku.

W dniu 19 lutego 1951, Abakumow wystosował tajne pismo do Stalina, omawiające szczegółowy plan deportacji Świadków Jehowy do obwodów tomskiego i irkuckiego. Stalin zatwierdził ten plan. Deportowani mogli wziąć maksymalnie 150 kg bagaży, wszystko pozostałe, w tym nieruchomości, miało być skonfiskowane w celu pokrycia zobowiązań deportowanych wobec państwa. Abakumow, poinformował planowaną liczbę deportowanych: Łączna planowana liczba deportowanych miała wynieść 8576 osób (3048 rodzin), w tym:

W dniu 3 marca 1951, Rada Ministrów ZSRR wydała odpowiedni dekret (Nr 667 339ss), a następnie polecenie Ministerstwu Bezpieczeństwa Państwowego (nr 00193) z dnia 5 marca 1951. W dniu 24 marca owego roku Rada Ministrów Mołdawskiej SRR wydała dekret w sprawie konfiskaty i sprzedaży mienia deportowanych.

Operacja Północ rozpoczęła się o godz. 4 nad ranem w dniu 1 kwietnia 1951, a zakończyła się 2 kwietnia. Deportowani zostali sklasyfikowani jako osadnicy specjalni. W środku nocy do domu Świadków Jehowy wpadało ok. 8 żołnierzy i urzędników. Budzili mieszkańców i pokazywali im nakaz deportacji. Dawali im zaledwie parę godzin na spakowanie i zabierali ich do pociągów.

Przez dwa, trzy tygodnie - pod eskortą wojska - jechali stłoczeni w pociągach towarowych - w wagonach bydlęcych - zanim dostali się na Syberię. Do każdego wagonu upychano po 40 osób w różnym wieku. Przed odjazdem pociągu miejscowi urzędnicy spisywali zdeponowane rzeczy osobiste wyznawców. Często jednak uwzględniali tylko przedmioty małowartościowe, natomiast cenne były im zabierane. Nikt z deportowanych nie wiedział, gdzie zostanie wywieziony. W czasie podróży wyznawcy modlili się, śpiewali pieśni Królestwa i organizowali wzajemną pomoc, m.in. w posiłkach i opiece medycznej. Niektórzy wywieszali na wagonach napisy lokalizujące ich dotychczasowy rejon zamieszkania, np: Jesteśmy Świadkami Jehowy z Wołynia lub Jesteśmy Świadkami Jehowy spod Lwowa. W czasie postojów na stacjach można było zobaczyć wiele takich oznakowanych przez nich składów pociągów, dzięki czemu zesłańcy orientowali się, że deportacją objęto ich współwyznawców z wielu terenów ZSRR.

Według ich późniejszych relacji, po dotarciu na miejsce zsyłki niektórych z nich wysadzono z pociągu w środku lasu. Dawano im siekiery, żeby zbudowali sobie schronienia i samodzielnie stworzyli warunki egzystencji. Kilka pierwszych zim przeżyli w ziemiankach krytych darnią. Większość jednak osadzono w łagrach.

Z Mołdawskiej SSR było to 2617 osób (723 rodzin), którzy deportowani zostali 1 kwietnia 1951, wysłano ich do odległego o ok. 4500 km Tomska na zachodzie Syberii. Z zachodniej Ukrainy wywieziono na Syberię ponad 6100 wyznawców, m.in na Olchon, największą wyspę na jeziorze Bajkał. Z Estońskiej SRR grupę ponad 250 osób przewieziono do znanego zespołu łagrów w Workucie w republice Komi. Z Łotewskiej SRR, Białoruskiej SRR i Liewskiej SRR w okolice Tomska.

W sumie 9389 osób było deportowanych z całego ZSRR. Przewieziono ich na Syberię w specjalnych pociągach. Mężczyzn i kobiety osadzono w osobnych łagrach.

W roku 1951 władze planowały również deportację Świadków Jehowy z ukraińskiego Obwodu Zakarpackiego. Sprowadzono już puste pociągi towarowe, jednak z nieznanych przyczyn zamiar ten porzucono.

Petycja do władz

W roku 1956 prawie 500 0000 uczestników 199 kongresów na całym świecie, wysyłali do ówczesnych władz ZSRR petycję o wolność religijną dla współwyznawców przetrzymywanych w przeszło 50 obozach pracy. Zawierała ona m.in stwierdzenie, że Świadkowie Jehowy są przetrzymywani w przeszło 50 obozach w europejskiej części Rosji, na Syberii, na wybrzeżu Oceanu Arktycznego, a nawet na arktycznym archipelagu Nowa Ziemia (...) W Ameryce i w innych krajach zachodnich Świadków Jehowy nazywa się komunistami, a w krajach komunistycznych imperialistami (...) Rządy komunistyczne oskarżają ich, że są ‚imperialistycznymi szpiegami’, i skazują nawet na 20 lat więzienia. Ale oni nigdy nie angażowali się w żadną działalność wywrotową. Oprócz domagania się zapewnienia im wolności, zawierała również przyznania prawa do otrzymywania i wydawania czasopisma Strażnica — w języku rosyjskim i ukraińskim, a w razie potrzeby także w innych językach — jak również pozostałych publikacji biblijnych, których Świadkowie Jehowy używają na całym świecie. Petycja ta nie przyniosła jednak, żadnej ulgi ze strony władz dla zesłańców.

Rok później ok. 40% wszystkich ówczesnych głosicieli w ZSRR zaznajomiło się z religią w więzieniach i obozach pracy. W roku 1959 ponad 600 wyznawców trafiło do specjalnego obozu pracy w Mordwie.

czytaj dalej: [2], [3]