Operacja Panzerfaust - Polski Serwis Naukowy

Operacja Panzerfaust – nazwa niemieckiej operacji wojskowej w czasie II wojny światowej.

Historia

Gdy w październiku 1944 roku Adolf Hitler dowiedział się, że ówczesny regent Królestwa Węgier – admirał Miklós Horthy – planuje sekretne rokowania z Armią Czerwoną w sprawie ewentualnej kapitulacji Węgier, wysłał oddział specjalny pod dowództwem Ottona Skorzenego w celu powstrzymania Horthyego. Hitler obawiał się, że kapitulacja Węgier odetnie drogę powrotu milionom niemieckich żołnierzy walczących na Bałkanach.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Niemiecki czołg Tiger II w Budapeszcie, październik 1944

Początkowo próbowano skłonić Horthyego do uległości, porywając jego syna (operacja "Mickey Mouse"). Choć porwanie się udało, nie udało się zaszantażować admirała, który wystosował radiowo propozycję rozejmu z ZSRR. W tej sytuacji zdecydowano się na siłowe obalenie rządu Horthyego, przy użyciu komandosów, regularnych wojsk oraz przy pomocy faszyzującego stronnictwa Strzałokrzyżowców. Przed akcją ambasador Niemiec Edmund Veesenmayer aresztował regenta po dobroci, nie wiadomo jak przekonał admirała do oddania się w ręce nazistów.

Strzałokrzyżowcy (węg. Nyilaskeresztesek) – faszystowskie, antykomunistyczne i antysemickie ugrupowanie założone w 1935 na Węgrzech przez F. Szálasiego, kolaborujące z III Rzeszą.

Ferenc Szálasi (ur. 6 stycznia 1897 w Koszycach, zm. 12 marca 1946 w Budapeszcie) – węgierski wojskowy i polityk, przywódca faszystowskiego stronnictwa strzałokrzyżowców, które przejęło władzę na Węgrzech pod koniec II wojny światowej.

Oprócz komanda Skorzenego, w operacji "Panzerfaust" użyto także 30 czołgów typu Königstiger z 22. Dywizji Pancernej i 8 czołgów typu Panther. Wspomogły one SS-manów i elitarne jednostki spadochroniarzy w szturmowaniu bunkrów w górach, w których ukrył się Horthy i kilku wiernych mu dygnitarzy. Obrońcy wytrzymali ok. trzydzieści minut, po czym się poddali. Podczas gdy Niemcy atakowali bunkry, rząd Horthyego podpisał bezwarunkową kapitulację Węgier.

Edmund Veesenmayer (ur. 12 listopada 1904, zm. 24 grudnia 1977) – zbrodniarz hitlerowski, pełnomocnik III Rzeszy w Chorwacji i na Węgrzech, współodpowiedzialny za eksterminację europejskich Żydów.

Regent – uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków, np. z powodu małoletności, nieobecności w kraju lub poważnej choroby.

Aby jednak utrzymać Węgry w stanie wojny z Sowietami, Niemcy utworzyli nowy rząd, który anulował poprzednie postanowienia (m.in. o kapitulacji). Szefem rządu został wierny Hitlerowi Ferenc Szálasi – przywódca Strzałokrzyżowców. Węgry walczyły po stronie państw Osi do kwietnia 1945 roku, kiedy to ostatni niemieccy żołnierze zostali wyparci z Węgier przez Armię Czerwoną, a część z wiernych rządowi Szálasiego wycofała się wraz z nim do Niemiec i walczyła aż do ich ostatecznej kapitulacji.

Panzerkampfwagen VI Ausf. B (PzKpfw VI Königstiger, PzKpfw VI Tiger II, Sd. Kfz.182) – niemiecki czołg ciężki, największy i najcięższy czołg II wojny światowej użyty w boju. Königstiger oznacza w języku niemieckim tygrysa bengalskiego, jednak w wojskach alianckich przyjęła się nazwa będąca dosłownym tłumaczeniem tego terminu z języka niemieckiego, Tygrys Królewski.

Operacja wojskowa - w rozumieniu sztuki wojennej to zespół walk, bitew, uderzeń ogniowych i manewrów toczonych lub wykonywanych na lądzie, w powietrzu i na morzu przez związki operacyjne różnych rodzajów wojsk i sił zbrojnych, połączonych wspólną myślą przewodnią, prowadzonych pod jednym kierownictwem, dla osiągnięcia określonego celu.

Bibliografia

Kozima Noboru: Bitwy Hitlera w II wojnie światowej. Tom 6, rozdział 7.