Operacja Pustynny Lis - Polski Serwis Naukowy

Operacja Desert Fox – (Pustynny Lis) militarna operacja reagowania kryzysowego przeprowadzona w dniach 16 grudnia - 19 grudnia 1998 przez siły powietrzne i morskie Stanów Zjednoczonych oraz siły powietrzne Wielkiej Brytanii w Iraku.

Geneza

Logo Operacji Pustyny Lis

Główną przyczyną konfliktu było oskarżanie Iraku o utrudnianie kontroli wykonywanych na podstawie postanowień ONZ w sprawie rozbrojenia Iraku z broni masowej zagłady. Bagdad odmawiał współpracy z UNSCOM oraz zabraniał dostępu do tak zwanych „pałaców prezydenckich".

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Broń masowego rażenia, broń masowej zagłady – współczesne środki walki przeznaczone do rażenia organizmów żywych i częściowo sprzętu bojowego na ogromną (masową – stąd nazwa) skalę, tzn. na wielkich obszarach. Stosowany jest skrót: broń ABC (od pierwszych liter: atomowa, biologiczna, chemiczna) lub broń NBC (nuklearna, biologiczna, chemiczna).

Władze w Bagdadzie wielokrotnie zarzucały inspektorom „szpiegowanie" na rzecz USA i Izraela (ONZ przyznała później, że inspektorzy przekazywali niektóre informacje amerykańskiemu wywiadowi).

W połowie grudnia szef UNSCOM, Richard Butler, stwierdził w swoim raporcie, że Irak nadal utrudnia inspekcje. W przeciągu kilku godzin, z Bagdadu wycofano przedstawicieli ONZ i rozpoczęły się naloty.

Przebieg walk

USS "Enterprise" podczas patrolu w Zatoce Perskiej w czasie operacji Pustynny Lis, 17 grudnia 1998 r.

Oficjalnym celem operacji bombardowania około 100 celów w Iraku było zniszczenie zdolności produkowania przez Irak broni masowego rażenia.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

B-1B Lancer (ang. lansjer) – amerykański bombowiec strategiczny dalekiego zasięgu zbudowany przez wytwórnię Rockwell International (obecnie Boeing IDS). Wraz z samolotami B-52 Stratofortress i B-2 Spirit stanowi trzon strategicznego lotnictwa bombowego Stanów Zjednoczonych.

Obok urządzeń mogących służyć do produkcji broni chemicznej i biologicznej celem ataków były ośrodki wykorzystywane przez służby bezpieczeństwa i iracką Gwardię Republikańską, lotniska, centra dowodzenia, ośrodki obrony przeciwlotniczej i rafineria w mieście Basra.

Użyto 415 pocisków manewrujących typu Cruise w tym 325 BGM-109 Tomahawk odpalonych z okrętów i 90 pocisków AGM-86 ALCM odpalonych z bombowców B-52.

Tarik Aziz, arab. طارق عزيز, pierwotnie Michael Yuhanna (ur. 1936 w Mosulu), polityk iracki, dyplomata, wicepremier w obalonym (wiosną 2003, w wyniku inwazji wojsk USA i sojuszników) rządzie Iraku; bliski współpracownik Saddama Husajna.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Atak wspierany był z powietrza przez samoloty F-117 wyposażone w system nawigacyjno-celowniczy LANTIRN, umożliwiający działania nocne na małych wysokościach. Podczas operacji po raz pierwszy zostały użyte w warunkach bojowych bombowce B-1 Lancer.

Według wicepremiera, Tariqa Aziza w wyniku bombardowania zginęło 62 irackich żołnierzy a 180 zostało rannych.

Krytyka Operacji

W Stanach Zjednoczonych odezwały się głosy krytyki pod adresem prezydenta Clintona, któremu zarzucano, że zdecydował się na akcję militarną, aby odwrócić uwagę od zarzutów związanych z głośnym wówczas skandalem dotyczącym jego związków z praktykantką Moniką Lewinsky.

F-117 Nighthawk – amerykański odrzutowy samolot bombowy wykonany w technologii stealth, produkowany przez firmę Lockheed. Służył w United States Air Force od 1983 do 2008. Pomimo oznaczenia "F", stosowanego w lotnictwie USA do klasyfikacji myśliwców, F-117 był taktycznym bombowcem, przeznaczonym do wykonywania precyzyjnych ataków na cele naziemne.

LANTIRN - zintegrowany system nawigacyjno celowniczy, opracowany przez amerykańską firmę Martin Marietta (obecnie Lockheed Martin), umożliwiający lot na niewielkiej wysokości z omijaniem przeszkód terenowych oraz służący do identyfikacji, woboru celów i naprowadzania na cele kierowanego uzbrojenia w każdych warunkach pogodowych w dzień i w nocy. LANTIRN jest akronimem nazwy Low Altitude Navigation and Targeting Infrared for Night (nocny system nawigacji i celowania w zakresie podczerwieni na niskim pułapie)

Zobacz też

I wojna w Zatoce Perskiej

II wojna w Zatoce Perskiej

Przypisy

OPERACJA „PUSTYNNY LIS":16-19 GRUDNIA 1998. BBC Sekcja Polska, 2002-12-05. [dostęp 2008-11-21].
U.S. Strikes Aimed at Iraqi Weapons of Mass Destruction (ang.). defenselink.mil. [dostęp 2008-11-21].

Linki zewnętrzne

Opis operacji(en)

Użyte siły(en)