Opus Dei (łac. Dzieło Boże; pełna nazwa: Prałatura Świętego Krzyża i Opus Dei) – prałatura personalna w Kościele katolickim.

Powstała w Madrycie, 2 października 1928 (za pontyfikatu papieża Piusa XI), z inicjatywy św. Josemarii Escrivy de Balaguera. Jest obecna w 67 krajach (2011). Według danych watykańskich w 2010 należało do niej 88,2 tys. osób. W Polsce jest około 500 członków prałatury Opus Dei (2010).

Św. Josemaría Escrivá: Praca jest nie tylko jedną z najwyższych wartości ludzkich i środkiem, dzięki któremu ludzie winni przyczyniać się do postępu społeczeństwa; ale również drogą ku świętości

Cele i działania

Opus Dei jest instytucją Kościoła katolickiego, której celem jest realizacja jego ewangelizacyjnej misji oraz rozpowszechnianie świadomości powszechnego powołania do świętości i uświęcającej wartości codziennej pracy, tj. dobrego wypełniania obowiązków zawodowych i rodzinnych.

Św. Josemaría tak mówił o misji Opus Dei: "Większość chrześcijan otrzymuje od Boga misję uświęcania świata od środka, przebywając pośród struktur doczesnych, Opus Dei poświęca się temu, by pozwolić im odkryć ową boską misję, ukazując im że powołanie ludzkie – powołanie zawodowe, rodzinne i społeczne – nie przeciwstawia się powołaniu nadprzyrodzonemu – wprost przeciwnie: tworzy jego nierozłączną część składową. Jedyną i wyłączną misją Opus Dei jest rozpowszechnianie tego przesłania – które jest przesłaniem ewangelicznym – wśród wszystkich osób, które żyją i pracują w świecie, w każdym środowisku i zawodzie. Tym zatem, którzy rozumieją ten ideał świętości, Dzieło udostępnia środki duchowe, również formację doktrynalną, ascetyczną i apostolską niezbędną do tego, by go wprowadzić w życie."

Główną misją Dzieła "jest chrześcijańskie kształtowanie jego członków, jak również innych osób, które pragną taką formację otrzymać". Escrivá streszczał także misję Opus Dei jako "wielką katechezę".

Założenia Opus Dei

Świętość osobista

Św. Josemaria czuł, że Bóg prosi go o przypominanie ludziom, że wszyscy są powołani do świętości. Prawda ta, choć od zawsze obecna w Kościele, przez wieki była zapomniana, a świętość rezerwowano dla księży i zakonników.

Św. Josemaria wyprzedził w pewnym sensie nauczanie Soboru Watykańskiego II, który zaznaczył, że świeccy są powołani do świętości i apostolstwa pośród świata.

Uświęcanie pracy

Praca dla świeckich ma być codzienną drogą do świętości. Uświęcać pracę oznacza wykonać ją z ludzką doskonałością i z miłości do Boga.

Skoro Bóg stworzył świat, stosunek Opus Dei do świata jest optymistyczny. Św. Josemaria głosił miłość do świata, gdyż "jest on miejscem naszej pracy, gdyż jest on naszym polem walki o świętość".

Św. Josemaria bardzo lubił list Do Diogneta z II w. n.e., w którym jest opisane zwykłe życie pierwszych chrześcijan. "Chrześcijanie nie różnią się od innych ludzi ani miejscem zamieszkania, ani językiem, ani strojem. [...] Jednym słowem: czym jest dusza w ciele, tym są w świecie chrześcijanie".

Synostwo Boże

Całe nauczenie św. Josemarii cechuje głębokie przekonanie, że człowiek jest dzieckiem Bożym. Synostwo uczy chrześcijan przebywania z ich Ojcem Niebieskim, poznawania Go i kochania. Napełnia nadzieją wewnętrzne zmagania oraz daje ufną prostotę małych dzieci.

Synostwo staje się podstawą duchowości Opus Dei, tak że gdy założyciel Opus Dei mówi o wierze, mówi o wierze dzieci Bożych, jeżeli wspomina nawrócenie, ma na myśli nawrócenie dzieci Bożych...

Apostolstwo

W Opus Dei podkreśla się, że obowiązek apostolstwa należy nie tylko do osób duchownych, ale także do wiernych świeckich. Kościół przypomniał tę prawdę na Soborze Watykańskim II, w dekrecie Apostolicam actuositatem. Apostolstwo w duchu Opus Dei jest, jak mówił założyciel, apostolstwem "przyjaźni i zaufania". Każdy świecki może apostołować i dawać przykład chrześcijańskiego życia w swojej pracy, rodzinie, w swoim otoczeniu.

Kult Najświętszej Maryi Panny

Św. Josemaria zachęcał, aby "umieścić Maryję we wszystkich sprawach". Widział w niej niewiastę, która wiodła życie podobne do życia tysięcy innych niewiast, również oddanych obowiązkom rodzinnym i wychowaniu dzieci.

"Maryja uświęca to, co najmniejsze, co wielu mylnie uważa za nieznaczące i bez wartości: codzienną pracę, troszczenie się o kochane osoby, rozmowy i odwiedziny krewnych lub przyjaciół".

Jedność życia

Św. Josemaria przypominał, że nie można sprowadzać chrześcijaństwa do zespołu praktyk lub aktów pobożności, "bez łączenia ich z sytuacjami codziennego życia". Chrześcijanin musi być człowiekiem "z jednej bryły". Konsekwentny chrześcijanin, jakiego wyobraża sobie założyciel, nie prowadzi podwójnego życia, życia wiarą w pewnych momentach, i życia pogańskiego w pracy, w rozrywkach. Chrześcijaninem jest się cały czas.

Msza Święta

Dla chrześcijanina msza święta staje się "ośrodkiem i centrum życia wewnętrznego". Całe jego życie powinno stać się prawdziwą ofiarą, aby dokonało się pełne utożsamienie z Chrystusem. Msza święta dostarcza Bożej energii do pracy, świętości i apostolstwa.

Wierni Opus Dei starają się łączyć kapłańską duszę świecką mentalnością. Kapłańska dusza w przypadku świeckich polega na "ofiarowaniu Bogu pracy, odpoczynku, radości i przeciwności dnia, całopalenia ciał zmęczonych nieustanną posługą", z duszą stale zwróconą ku tabernakulum.

Modlitwa

Św. Josemaria chciał, aby modlitwa była pełną miłości i prostoty rozmową z Bogiem obecnym w duszy. "Dzieci Boże nie potrzebują sztucznych pedantycznych metod, aby zwracać się do swego Ojca". Zachęcał wszystkich, aby poświęcali codziennie Bogu konkretny czas na modlitwę myślną (rozważania).

Św. Josemaria zachęcał także do codziennego uciekania się do modlitw i praktyk pobożności wynikających z wielowiekowej tradycji Kościoła. Są to m.in. Różaniec, rachunek sumienia, Anioł Pański, Memorare czy modlitwy do Aniołów Stróżów.

Życie codzienne

Życie chrześcijanina powinno odzwierciedlać 30 lat ukrytej pracy Jezusa, o której Ewangelie ledwie wspominają. W codziennych zajęciach nie ma nic bezużytecznego czy małego. "Wytrwać z Miłości w małych sprawach, to heroizm".

Życie wszystkich chrześcijan powinno cechować się więc: posłuszeństwem, pokorą i ubóstwem.

Wielka katecheza

Podstawowym celem działalności Opus Dei jest przekazywanie formacji duchowej wszystkim, którzy tego pragną. Formacja ta pomaga każdemu żyć jako konsekwentnemu chrześcijaninowi wśród codziennych okoliczności życia.

Rozszerzanie wśród świeckich wiedzy teologicznej i ascetycznej odbywa się na różnego rodzaju spotkaniach formacyjnych, prowadzonych przez księży i świeckich z Opus Dei. Są nimi m.in.: kręgi, dni skupienia, rekolekcje, rozważania oraz kierownictwo duchowe.

Kościół i Papież

Do założeń Opus Dei należy także wierność papieżowi. "Chrystus, Maryja, papież. Czyż w tych trzech słowach nie wskazujemy na miłość, która streszcza całą katolicką wiarę?". Św. Josemaria mówił także, że jedynym celem Opus Dei jest służyć Kościołowi tak, jak Kościół tego pragnie. Nawoływał on do modlitwy za papieża "kimkolwiek by był".

Miłość do Kościoła skłoniła go do zamieszkania w Rzymie, do otwarcia międzynarodowych ośrodków formacji w celu "romanizacji" swoich duchowych dzieci i całego Opus Dei. Dziś Opus Dei prowadzi w Rzymie Uniwersytet św. Krzyża.

Osobista wolność

Członkowie Opus Dei realizując swoje zawodowe i rodzinne obowiązki działają na własną odpowiedzialność z zachowaniem autonomii przynależnej laikatowi. Dotyczy to także wyborów w sferze politycznej, społecznej i gospodarczej. Opus Dei zajmuje się wyłącznie ich formacją doktrynalną i ascetyczną. Opus Dei nie tworzy, ani nie kieruje świecką działalnością jej członków – inspiruje jedynie rozwój ich życia religijnego.

Wolność, jakiej nauczał Św. Josemaria, oznacza dobrowolną służbę Bogu, Kościołowi i ludziom, "bo tak chcę". Mówił, że "to najbardziej nadprzyrodzony powód".

Rodzina i małżeństwo drogą do świętości

Do dziś pokutuje jeszcze przekonanie, że świętym może zostać tylko osoba żyjąca w celibacie. Większość świętych na przestrzeni wieków nie zawierała w istocie małżeństwa. Jednak Kościół na Soborze Watykańskim II przypomniał, że małżeństwo i jego codzienność są także drogą do świętości. Od początku nauczał o tym także Św. Josemaria. Dziś większość osób w Opus Dei to małżonkowie.

Historia

W skrócie

Jan Paweł II w 1982 zmienił status Opus Dei z instytutu świeckiego na prałaturę personalną. Jan Paweł II: Instytucja ta od swoich początków usilnie stara się o to, aby nie tylko jasno określić powołanie świeckich w Kościele i w społeczności ludzkiej, lecz również zrealizować je w praktyce.

Opus Dei powstało 2 października 1928. Tego dnia Josemaría Escrivá zobaczył – określenia tego używał zawsze, gdy mówił o początku Opus Dei – misję, którą miał wypełniać przez całe swoje życie. Początkowo organizacja działała w Hiszpanii jako pobożne stowarzyszenie erygowane przez biskupa Madrytu. Od 16 czerwca 1950 uzyskało akceptację Stolicy Apostolskiej (Pius XII) wraz z powstałym w 1943 Stowarzyszeniem Kapłańskim Świętego Krzyża, związanym z Opus Dei. Jan Paweł II w 1982 zmienił status Opus Dei z instytutu świeckich na prałaturę personalną.

 Osobny artykuł: Droga prawna Opus Dei.

Papież Jan Paweł II: "Instytucja ta od swoich początków usilnie stara się o to, aby nie tylko jasno określić powołanie świeckich w Kościele i w społeczności ludzkiej, lecz również zrealizować je w praktyce oraz, żeby urzeczywistniać naukę o powszechnym powołaniu do świętości i szerzyć uświęcenie pracy i, poprzez pracę zawodową, w każdym środowisku społecznym."

W różnych momentach historii organizacji, założyciel Opus Dei powierzał je wstawiennictwu różnych świętych. Są nimi: Św. Katarzyna ze Sieny, Św. Mikołaj z Bari, Św. Tomasz Morus, Św. Pius X i Św. Proboszcz z Ars.

Krótkie kalendarium

Kraje w których działa Opus Dei

Opus Dei narodziło się w Hiszpanii w 1928 r. założyciel od początku widział, że jego zasięg ma być ogólnoświatowy, powszechny.

Oto daty, w jakich Opus Dei zaczynało swą pracę apostolską w poszczególnych krajach świata:

Kraje, w których działa Opus Dei, według dat rozpoczęcia pracy

Planowane w najbliższych latach:

Prałaci Opus Dei

Bp Javier Echevarria, Prałat Opus Dei