Order św. Łazarza - Serbia - Polski Serwis Naukowy

Order świętego księcia Łazarza (serb.-chorw.: Orden Svetoga Kneza Lazara) - najwyższy order Królestwa Serbii i Królestwa Jugosławii, przysługujący tylko królowi i następcy tronu (prijestolonasljednikowi).

Serbski order św. Łazarza

Król Piotr I z kollaną św. Łazarza

Historia i insygnia

Order został ustanowiony 28 czerwca 1889 r. przez drugiego króla Serbii z dynastii Obrenowiciów Aleksandra I na pamiątkę bitwy na Kosowym Polu w jej pięćsetną rocznicę i poświęcony świętemu księciu Łazarzowi Hrebeljanowiciowi, który postradał życie w tej bitwie. Order istniał tylko w dwóch egzemplarzach i był noszony przez króla, który go nakładał w dzień koronacji, oraz (od r. 1903) następcę tronu, który otrzymywał go w dzień swych 18. urodzin. Nie posiadał ani wstęgi, ani gwiazdy, tylko szalenie kosztowny łańcuch (kollanę), naśladujący dawny styl klejnotów Bizancjum, składający się z 24 kwadratowych członów, na przemian plakietek z dwugłowym orłem serbskim i ze zbroją rycerską z nałożonymi na nią skrzyżowanymi mieczami. W środku kollany znajdowała się zawieszka oznaki orderu, dwie złote płytki z wygrawerowanymi datami "1389" i "1889", ukoronowane bizantyjską koroną cesarską. Oznaka orderu to dużych rozmiarów krzyż liliowy, z promieniami między ramionami i z figurą świętego kniazia w medalionie środkowym, emaliowany i wysadzany diamentami, szafirami, perłami i rubinami.

Królestwo Jugosławii – nazwa państwa południowosłowiańskiego, używana od 1929 dla królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Rządziła nią dynastię Karadziordziewiciów (do 1945).

Miecz – biała broń sieczna, charakteryzująca się prostą głownią, zwykle obosieczną (badacze średniowiecza nie uznają pojęcia miecz jednosieczny odnoszącego się do zakrzywionych mieczy - miecz prosty może być tylko obosieczny - jednosieczne są kord, tasak i szabla) i otwartą rękojeścią. W zależności od typu, miecz trzymany był jedną ręką (większość mieczy) lub dwiema rękami. Do mieczy jednosiecznych zalicza się też japońską broń sieczną typu katana, z zakrzywioną jednosieczną głownią.

Po obaleniu monarchii Obrenowiciów w roku 1903 order został przejęty przez nową dynastię Karadziordziewiciów i był do 1945 r. jednym z insygniów władzy królewskiej w Serbii i Jugosławii. Obecnie jest prywatnym orderem domowym Karadziordziewiciów.

Nie należy go mylić z zakonem rycerskim o tej samej nazwie.

Nosiciele orderu św. Łazarza 1889-1998

Aleksander Obrenowić, król;

Piotr I Karadziordziewić, król;

Jerzy (Dziordzie) Karadziordziewić, następca tronu Serbii do 1909;

Aleksander I Karadziordziewić, król Jugosławii;

Piotr II Karadziordziewić, ostatni król Jugosławii;

Aleksander Karadziordziewić (królewicz), ostatni następca tronu Jugosławii;

Piotr Karadziordziewić (ur. 1980), najstarszy syn poprzedniego (od 5 lutego 1998).

Bibliografia

Arnhard Graf Klenau, Europäische Orden ab 1700, München 1978

И.Г. Cпaccкий, Инocтpaнныe и pyccкиe opдeнa дo 1917 гoдa, Leningrad 1963