Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (wł. Ordine Supremo della Santissima Annunziata) – został założony w 1362 przez Amadeusza VI, hrabiego Sabaudii pod nazwą Zakon Łańcucha jako religijny zakon rycerski. Obecnie jest najwyższym honorowym orderem rycerskim Domu Sabaudzkiego. Jest powięcony Najświętszej Marii Pannie. Po polsku był na ogół zwany Orderem Annuncjaty.

Historia

Herb dynastii sabaudzkiej
z kollaną Orderu Annuncjaty

Według niektórych historyków, zakon ten został ufundowany jako wotum wdzięczności za zwycięską bitwę hrabiego Amadeusza V Sabaudzkiego o Rodos w 1310. Z początku zakon miał ograniczoną liczbę rycerzy do 15, później 20.

Statut gwarantujące temu zgromadzeniu militarny charakter nadał 30 maja 1409 pierwszy książę (diuk) Sabaudii i Piemontu, pustelnik i antypapież Amadeusz VIII, zmienił je w 1434. W 1518 statuty zakonu zostały zmienione przez księcia Karola III Sabaudzkiego. Zakon otrzymał wtedy obecną nazwę, a na oznace orderowej umieszczono wyobrażenia Zwiastowania NMP oraz Archanioła Gabriela.

W 1868 zakon został przeorganizowany w formę państwowego zgromadzenia rycerskiego, którego członkostwo nadawano za zasługi dla władców Sardynii, którą dynastia sabaudzka posiadała od 1720. Członkostwo ograniczono wówczas do 55 osób, później zniesiono ograniczenia, przy czym rycerzy ponad ilość 20 nazywano "nadliczbowymi". W 1860 królowie Sardynii uzyskali tron włoski, od tego czasu do 1946 Annuncjata była jednoklasowym oficjalnym orderem państwowym Królestwa Włoch, który spośród Polaków posiadali m.in. Agenor Gołuchowski, Antoni Radziwiłł, Ignacy Mościcki i Edward Śmigły-Rydz. Nadawano go zarówno za zasługi cywilne jak i wojskowe, po 1870 także niekatolickim monarchom i głowom państwa. Po upadku monarchii w 1946 został przeorganizowany na powrót w postać rycerskiego zgromadzenia orderowego.

Zakon istnieje do dziś w formie religijnego zgromadzenia kawalerów orderu domowego dynastii sabaudzkiej, a jego wielkim mistrzem jest obecny tytularny król Włoch Wiktor Emanuel (IV), książę Sabaudii, Neapolu i Wenecji.

Rycerzem (kawalerem) tego orderu rycerskiego może zostać tylko osoba wyznania katolickiego, która wcześniej została przyjęta do Zakonu świętych Maurycego i Łazarza. Order ten (podobnie jak Zakon maltański) składa się z kawalerów świeckich i kapelanów duchownych, wszystkich składających odpowiednie śluby. Oznaką przynależności do Najwyższego Zakonu Zwiastowania jest otrzymanie w czasie kościelnej inwestytury patentu rycerskiego, płaszcza rycerskiego, miecza oraz insygniów orderowych.