Order Lenina - Polski Serwis Naukowy

Order Lenina (ros. Орден Ленина) – najwyższe odznaczenie państwowe (order) ZSRR.

Został ustanowiony postanowieniem Prezydium Centralnego Komitetu Wykonawczego (CIK) ZSRR z 6 kwietnia 1930. Statut Orderu redagowano i zmieniano kilkakrotnie. Order był jednostopniowy (wyższym odznaczeniem radzieckim był Order Zwycięstwa, lecz był nadawany jedynie za II wojnę światową).

Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 22 kwietnia 1870, wg kalendarza juliańskiego 10 kwietnia, w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach Leninowskich pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk i ideolog komunizmu.

Hồ Chí Minh ( ?/i) (ur. 19 maja 1890 w prowincji Nghe An, zm. 2 września 1969 w Hanoi) − pseudonim polityczny Nguyễn Sinh Cunga, znanego również jako Nguyễn Tất Thành i Nguyễn Ái Quốc − wietnamski polityk komunistyczny, założyciel i przywódca polityczny Komunistycznej Partii Indochin, premier (1954) i prezydent (1954-1969) Demokratycznej Republiki Wietnamu.

Zasady nadawania

Order Lenina mógł być nadawany osobom, kolektywom, instytucjom, organizacjom społecznym, stowarzyszeniom, jednostkom wojskowym, okrętom wojennym, republikom związkowym i autonomicznym ZSRR, jednostkom podziału terytorialnego (krajom, obwodom, okręgom, rejonom), miastom i innym miejscowościom. Osoby były nagradzane Orderem za szczególnie wybitne zasługi w obronie socjalistycznej ojczyzny, wzmocnieniu obronności ZSRR, rozwijaniu przyjaźni i współpracy między narodami, wzmacnianiu pokoju, ofiarną pracę i inne szczególnie wybitne zasługi dla państwa.

Iwan Dmitrijewicz Papanin ( ur. 26 listopada 1894 w Sewastopolu, zm. 30 stycznia 1986 w Moskwie), rosyjski badacz polarny, oceanograf i geograf, kontradmirał. Ojciec Iwana był marynarzem, matka zajmował się szyciem. W wieku 18 lat wyjechał do Reval do stoczni do pracy. Kierował rosyjską stacją arktyczną na ziemi Franciszka Józefa (od 1932). W latach (1934-1935) na przylądku Czeluskim oraz pierwszą dryfującą na krze lodowej stacją badawczą - Biegun Północny 1 (1937-1938). Stacja ta dryfowała 274 dni. Następnie kierował Głównym Zarządem Północnej Drogi Morskiej (1939-1946), Oddziałem Morskich Prac Ekspedycyjnych (od 1951) i Instytutem Biologii Wód Wewnętrznych Akademii Nauk ZSRR (od 1952). Został osiem raz odznaczony Orderem Lenina. Opublikował "Żyzń na ldinie" (1938).

Adam Czaplewski (ur. 1 stycznia 1914 w Brześciu nad Bugiem, zm. 11 listopada 1982 w Warszawie) – polski i radziecki wojskowy, szef Wojsk Pancernych i Zmechanizowanych MON, zastępca szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (1959–1968), komendant Akademii Sztabu Generalnego WP im. gen. Karola Świerczewskiego (1968–1973), generał dywizji Wojska Polskiego.

Order Lenina otrzymywały także osoby uhonorowane tytułem Bohater Związku Radzieckiego lub Bohater Pracy Socjalistycznej.

W projektowaniu odznaki uczestniczyli malarz Iwan Dubasow i rzeźbiarz Iwan Szadr (Dubasow sam został później nagrodzony Orderem).

Do 1953 roku order wykonywano ze złota, a popiersie Lenina z platyny.

Odznaczeni

Odznaczeni Orderem Lenina.

Pierwszym Orderem Lenina została udekorowana gazeta "Komsomolskaja prawda" 23 maja 1930 za organizację socjalistycznego współzawodnictwa kolektywów młodzieżowych podczas pierwszego planu pięcioletniego i w pięciolecie powstania gazety.

Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także duży statek.

Miejscowość - jednostka osadnicza lub inny obszar zabudowany odróżniający się od innych miejscowości odrębną nazwą, a przy jednakowej nazwie - odmiennym określeniem ich rodzaju.

Niektóre osoby były nagradzane Orderem Lenina więcej niż jeden raz. Dwunastokrotnie Orderem Lenina został odznaczony długoletni minister handlu zagranicznego ZSRR Nikołaj Patoliczew, jedenastokrotnie - minister obrony ZSRR Marszałek ZSRR Dmitrij Ustinow, dziesięciokrotnie - konstruktor samolotów, generał-pułkownik lotnictwa Aleksandr Jakowlew, dziewięcioma Orderami byli nagrodzeni: gen. płk Piotr Diemientiew, generał-pułkownik Wasilij Riabikow i badacz polarny Iwan Papanin; ośmioma - generał armii Paweł Batow, Marszałek ZSRR Aleksander Wasilewski i Marszałek ZSRR Wasilij Sokołowski; siedmioma - Marszałek ZSRR Iwan Bagramian, Marszałek ZSRR Siemion Budionny, admirał Siergiej Gorszkow; sześcioma - Marszałek ZSRR Gieorgij Żukow, Wasilij Zajcew, fizyk Piotr Kapica.

Piotr Leonidowicz Kapica (ros. Пётр Леонидович Капица) (ur. 9 lipca 1894 w Kronsztadzie, zm. 8 kwietnia 1984 w Moskwie) – wybitny fizyk rosyjski, badacz fizyki niskich temperatur, odkrywca zjawiska nadciekłości helu w 1937, za co otrzymał nagrodę Nobla z fizyki w 1978, dzieląc ją z Arno Penziasem i Robertem Woodrowem Wilsonem.

Wasilij Grigorjewicz Zajcew, ros. Василий Григорьевич Зайцев (ur. 23 marca 1915 w Jeleninskoje, ob. obwód czelabiński, zm. 15 grudnia 1991 w Kijowie) – Rosjanin, snajper radziecki z czasów drugiej wojny światowej, uważany za jednego z najskuteczniejszych snajperów wszech czasów.

Orderem Lenina byli też odznaczeni m.in. światowi przywódcy komunistyczni: Georgi Dymitrow, Dolores Ibarruri, Hồ Chí Minh, Fidel Castro.

W 1968 Orderem Lenina odznaczono dużą grupę generałów ludowego Wojska Polskiego. Order otrzymali m.in. generałowie: Wojciech Jaruzelski, Grzegorz Korczyński, Tadeusz Tuczapski oraz Adam Czaplewski. Wśród nagrodzonych były także osoby cywilne m.in. Zofia Dzierżyńska - żona Feliksa Dzierżyńskiego, a także wybitny polski aktor, wielokrotnie wcielający się w rolę Lenina w teatrze i na ekranie, Ignacy Machowski .

Wasilij Daniłowicz Sokołowski, ros. Василий Данилович Соколовский (ur. 21 lipca 1897 w Koźlikach, zm. 10 maja 1968 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego (1946), dowódca grupy wojsk radzieckich w NRD, szef Sztabu Generalnego Armii Radzieckiej, I zastępca ministra obrony ZSRR, Bohater Związku Radzieckiego (1945), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2., 3., 4., 5., 6. i 7. kadencji.

Grzegorz Korczyński, ps. Grzegorz, właś. Stefan Kilanowicz (ur. 17 czerwca 1915, zm. 22 października 1971 w Algierii) – polski działacz komunistyczny, generał broni Wojska Polskiego, funkcjonariusz organów bezpieczeństwa (MBP) i szef Zarządu II Sztabu Generalnego WP – wywiadu wojskowego PRL.

Jako pierwsi cudzoziemcy zostali odznaczeni 10 września 1934 dwaj amerykańscy lotnicy (mechanicy samolotowi), biorący udział w ratowaniu statku "Czeluskin".

Łącznie do momentu rozpadu ZSRR nadano ponad 460 tys. Orderów Lenina.

Linki zewnętrzne

Орден Ленина - История учреждения, эволюция и разновидности (ros.)

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Bohater Pracy Socjalistycznej (ros. Герой Социалистического Труда) to tytuł przyznawany w latach 1938-1991 przez Radę Najwyższą ZSRR za szczególne zasługi dla Państwa Radzieckiego. Wraz z tytułem przynawano Order Lenina, Medal "Sierp i Młot" oraz dyplom Prezydium Rady Najwyższej ZSRR. Pierwszy tytuł ten uzyskał Józef Stalin w 1939.