Order Leopolda - Belgia - Polski Serwis Naukowy

Order Leopolda (fr. Ordre de Léopold, nl. Leopoldsorde) – najwyższy i najstarszy order Królestwa Belgii, nazwany tak na cześć króla Leopolda I.

Historia

Order został ustanowiony 11 lipca 1832 przez pierwszego króla Belgów Leopolda I z dynastii Sachsen-Coburg-Gotha, początkowo wbrew oporowi parlamentu tego kraju, który uważał ordery i odznaczenia za niedemokratyczne. Jest nadawany zarówno Belgom jak cudzoziemcom za szczególne zasługi dla kraju, zdobyte w służbie cywilnej lub wojskowej na lądzie i na morzu. Odznaczeni orderem podoficerowie otrzymują roczną rentę. Oficerowie belgijskich sił zbrojnych otrzymują Order Leopolda po 20 latach służby i najwcześniej 5 lat po uzyskaniu Orderu Korony lub orderu Leopolda II, wyżsi urzędnicy państwowi po 10-20 latach służby, pod warunkiem uprzedniego pięcioletniego posiadania Orderu Korony. Wyższą klasę Orderu Leopolda można otrzymać po dalszych 10 latach służby cywilnej czy wojskowej. Order jest obecnie administrowany przez belgijskie MSZ. Jednocześnie posiada charakter orderu domowego belgijskich Wettinów, tzn. że I. klasa z kollaną przysługuje belgijskim książętom krwi od narodzin.

Awers i rewers (łac.) to dwie strony jakiegoś zdobionego przedmiotu płaskiego, pokrytego jedno- lub dwustronnie malowidłem, grafiką lub drukiem, zawierającego płaskorzeźbę, wizerunek wykonany metodą rycia, kucia lub zdobionego w jeszcze inny sposób. Oba pojęcia funkcjonują wyłącznie razem, gdy w danym przedmiocie występuje swobodny dostęp do obu jego powierzchni, przy czym jedna z nich jest wyłączną lub główną stroną zawierającą przedstawiane treści.

Wettynowie (Wettinowie, niem. Wettiner) – dynastia niemiecka wywodząca się z dzisiejszej Saksonii-Anhaltu. Panowała w Miśni, Saksonii i księstwach Turyngii. Jej przedstawiciele zasiadali także na tronie w Warszawie (elektorowie August II Mocny, August III Sas jako Królowie Polski i Wielcy Książęta Litwy oraz król Saksonii Fryderyk August I jako książę warszawski). Boczną linią dynastii jest rodzina Koburgów (Coburg), panująca w Wielkiej Brytanii (od 1917 r. pod nazwiskiem Windsor), Belgii, Bułgarii i Portugalii (pod nazwiskiem poprzedniej dynastii – Bragança).

Order Leopolda otrzymał pięć klas według podobnego systemu Legii Honorowej, oraz dwie kategorie, cywilną i wojskową:

Wielka Wstęga (nl.: Grootlint, fr.: Grand-Cordon)

Wielki Oficer (nl.: Grootofficier, fr.: Grand-Officier)

Komandor (nl.: Commandeur, fr.: Commandeur)

Oficer (nl.: Officier, fr.: Officier)

Kawaler (nl.: Ridder, fr.: Chevalier)

Insygnia

Kollana Orderu Leopolda

Insygnia orderu to oznaka, gwiazdy I. i II. klasy oraz kollana I. klasy. Oznaką jest emaliowany na biało złoty krzyż maltański. W medalionie środkowym awersu znajduje się złoty lew godła państwowego Belgii w niebieskim polu, otoczony napisem (do 1951 tylko francuskim) w językach francuskim i niderlandzkim "L'union fait la Force - Eendracht maakt Macht" (W jedności siła, dewiza Królestwa Belgii), w medalionie rewersu spleciony monogram "LR" (Leopoldus Rex). Między ramionami krzyża położony jest emaliowany na zielono wieniec dębowo-laurowy. Zawieszką jest zota korona królewska.

Medalion – w jubilerstwie ozdoba do zawieszania na szyi w kształcie owalnego lub okrągłego pudełka. Na zewnętrznej powierzchni malowana, wyłożona kamieniami szlachetnymi, emalią itp., wewnątrz często umieszczano miniaturowy portret.

Aleksander Osiński (ur. 27 lutego 1870 w Pilicy koło Olkusza, zm. 10 lutego 1956 w Warszawie) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego i generał dywizji Wojska Polskiego.

Gwiazda I. klasy jest ośmiopromienna ze srebra cyzelowanego na kształt brylantów i posiada w środku medalion awersu oznaki, gwiazda II. klasy to duży srebrny krzyż maltański z promieniami między ramionami i z medalionem awersu oznaki w środku. Zakładana tylko przy uroczystych okazjach i nie wszystkim posiadaczom I. klasy przyznawana kollana posiada 34 ogniwa, 18 złotych lwów belgijskich, 9 koron królewskich i 7 plakietek z literami "LR".

Leopold I, właśc. Leopold Jerzy Krystian Fryderyk (ur. 16 grudnia 1790 w Coburgu, zm. 10 grudnia 1865 w Laeken) – książę Sachsen-Coburg-Gotha, król Belgów 1831 – 1865.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Przy nadaniach dla wojskowych sił lądowych umieszcza się skrzyżowane miecze pod zawieszką krzyża orderowego i na gwiazdach I i II klasy, w przypadku marynarzy złote kotwice w tych samych miejscach. Od 1951 insygnia wszystkich klas dla oficerów belgijskiej Marynarki Wojennej są utrzymane w tonacji srebra, nie złota (tzw. nl. maritieme divisie, fr. division maritime).

Bernard Witucki (ur. 16 lipca 1918 w Jaroszewie k. Żnina, zm. 26 lipca 1993 w Miastku) – generał Polskich Sił Zbrojnych i armii francuskiej. Wieloletni Delegat-Pełnomocnik Związku Uczestników Polskiego Ruchu Oporu we Francji (ZUPRO), propagator kultu Miłosierdzia Bożego w Polsce, kapłan diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej.

Miecz – biała broń sieczna, charakteryzująca się prostą głownią, zwykle obosieczną (badacze średniowiecza nie uznają pojęcia miecz jednosieczny odnoszącego się do zakrzywionych mieczy - miecz prosty może być tylko obosieczny - jednosieczne są kord, tasak i szabla) i otwartą rękojeścią. W zależności od typu, miecz trzymany był jedną ręką (większość mieczy) lub dwiema rękami. Do mieczy jednosiecznych zalicza się też japońską broń sieczną typu katana, z zakrzywioną jednosieczną głownią.

Order noszony jest na purpurowej wstążce, przy I.klasie z prawego ramienia na lewy bok. Zasłużone w jednej z obu wojen światowych XX. wieku osoby cywilne, posiadające IV. lub V. klasę odznaczenia, noszą złotą lub srebrną gwiazdkę na wstążce orderowej.

Odznaczeni

Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia).

Polscy posiadacze Orderu Leopolda

Wielka Wstęga

Józef Piłsudski

Aleksander Kwaśniewski

Wielki Oficer

Kazimierz Dzierżanowski

Komandor

Bibliografia

Gustav Adolph Ackermann, Ordensbuch..., Annaberg 1855

Paul Hieronymussen, Orders, Medals and Decorations of Britain and Europe in Colour, London 1978

Podoficer – żołnierz służby czynnej lub żołnierz rezerwy należący do korpusu podoficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej kaprala (mata w Marynarce Wojennej), pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy drużyny lub innym stanowisku w Wojsku Polskim. W okresie II RP podoficerowie byli zarówno żołnierzami zasadniczej służby wojskowej (w tym nadterminowej) - do stopnia kaprala, jak i żołnierzami zawodowymi (kapral, plutonowy, sierżant, starszy sierżant, chorąży). W LWP oraz w WP do 2004 r. podoficerowie dzielili się na podoficerów zasadniczej służby wojskowej (kapral i starszy kapral) i podoficerów zawodowych (pozostałe stopnie podoficerskie). Obecnie wszyscy podoficerowie służby czynnej są żołnierzami zawodowymi i tworzą korpus podoficerów. Stopnie podoficerskie występują również w innych formacjach takich jak policja, Straż Graniczna, Państwowa Straż Pożarna, Służba Więzienna, ABW, BOR.

Władysław Eugeniusz Sikorski (ur. 20 maja 1881 w Tuszowie Narodowym, zm. 4 lipca 1943 na Gibraltarze) – polski wojskowy i polityk, generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych i premier Rządu na Uchodźstwie podczas II wojny światowej.

Linki zewnętrzne

Belgijska strona o orderze (niderl.)

(fr.) Order Leopolda (I) na phalerae.org