Order Niemiecki - III Rzesza - Polski Serwis Naukowy

Order Niemiecki (niem.: Deutscher Orden, (często dopisuje się do nazwy słowa "des Großdeutschen Reiches", gdyż Deutscher Orden to niemiecka nazwa Zakonu Krzyżackiego) - odznaczenie III Rzeszy za zasługi wojenne lub cywilne, nadawane w latach 1942 - 1945.

Order Niemiecki I Klasy z mieczami

Historia i insygnia

Ten najwyższy order III Rzeszy został ustanowiony latem roku 1942 przez führera i kanclerza III Rzeszy, zwanej teraz Wielką Rzeszą Niemiecką, Adolfa Hitlera, w celu nagradzania obywateli niemieckich za wybitne zasługi dla państwa i partii narodowo-socjalistycznej NSDAP. Bodźcem do stworzenia odznaczenia były mające miejsce w 1942 roku zgony dwóch bliskich współpracowników Hitlera, Fritza Todta (w lutym) i Reinharda Heydricha (w czerwcu). Obaj funkcjonariusze NSDAP otrzymali order pośmiertnie, w związku z czym zaczęto go po cichu nazywać "orderem umrzyków", gdyż z jedenastu zanotowanych nosicieli odznaczenia aż siedmiu otrzymało je post mortem. Ostatnimi udekorowanymi byli gauleiter Wrocławia Karl Hanke, odznaczony 12 dni przed śmiercią Hitlera oraz ostatni przywódca Hitlerjugend (Reichsjugendführer) Arthur Axmann, który do końca wytrwał w Führerbunker u boku Hitlera i otrzymał order 2 dni przed samobójstwem swego wodza.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Miecz – biała broń sieczna, charakteryzująca się prostą głownią, zwykle obosieczną (badacze średniowiecza nie uznają pojęcia miecz jednosieczny odnoszącego się do zakrzywionych mieczy - miecz prosty może być tylko obosieczny - jednosieczne są kord, tasak i szabla) i otwartą rękojeścią. W zależności od typu, miecz trzymany był jedną ręką (większość mieczy) lub dwiema rękami. Do mieczy jednosiecznych zalicza się też japońską broń sieczną typu katana, z zakrzywioną jednosieczną głownią.

Zaprojektowany najprawdopodobniej przez samego Hitlera order miał być nadawany w dwóch klasach, jako dekoracja na szyję i jako oznaka noszona na agrafie na piersi, nie wiadomo jednak czy ową drugą klasę ktoś kiedykolwiek otrzymał. Awers dekoracji I klasy to emaliowany na czarno tzw. Krzyż Ruperta (typ Żelaznego Krzyża), ale z węższymi zakończeniami ramion i ze złotymi bordiurami, z odznaką partyjną NSDAP w medalionie środkowym oraz ze złotymi orłami herbu państwowego III Rzeszy między ramionami krzyża. Rewers był nieemaliowany. Nad górnym ramieniem krzyża znajdowały się dwa złote liście dębowe. Zawieszką był złoty orzeł III Rzeszy z pierścieniem na wstęgę. Wstęga była czerwona z obustronnymi biało-czarnymi bordiurami (w kolorach flagi II i III Rzeszy), identyczna z wstążką nazistowskiego Orderu Krwi (Blutorden). Przy dekoracji za zasługi wojenne dodawano pod zawieszką dwa skrzyżowane złote miecze położone na liściach dębowych. Hitler planował nadanie orderowi charakteru zakonu rycerskiego, z kapitułą i z senatem, który miał posiadać prawo przyjmowania i wykluczania "rycerzy" - ze względu na wypadki wojenne i niewielką liczbę odznaczonych, nie doszło już do tego.

Obywatelstwo – więź prawna łącząca jednostkę (osobę fizyczną) z państwem, na mocy której jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa, a państwo – analogicznie – ma obowiązki i prawa wobec jednostki. Określenie spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności sposobów jego nabycia i ewentualnie także utraty, należy do samego państwa – jest to jego kompetencja wyłączna. Istnieją także regulacje prawa międzynarodowego dotyczące spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności unikania sytuacji bezpaństwowości i wielokrotnego obywatelstwa.

Odznaczenie – honorowe wyróżnienie o określonym znaku (krzyż, medal, gwiazda) nadawane za szczególne zasługi lub wybitne osiągnięcia w różnych dziedzinach pracy zawodowej lub społecznej, za akty odwagi i poświęcenia, w celu upamiętnienia wydarzeń, udziału w wojnie itp.

Ze względu na rzadkość tego odznaczenia nie jest pewne, czy zachował się jakikolwiek oryginał orderu. Na rynku numizmatycznym kursuje wiele kopii, wykonanych po 1945 z oryginalnych matryc.

Bibliografia

Jörg Nimmergut, Orden & Ehrenzeichen 1800-1845, Deutschland-Katalog, München 1980