Order Wojskowy Wilhelma - Polski Serwis Naukowy

Order Wojskowy Wilhelma (nl.: Militaire Willems-Orde, MWO) – najstarsze i najwyższe odznaczenie wojskowe (order) Królestwa Niderlandów, nadawane od 1815.

Historia

Order został ustanowiony 30 kwietnia 1815 przez pierwszego (i ostatniego) króla Zjednoczonych Niderlandów Wilhelma I. Nadawany jest wojskowym za wyjątkową odwagę, zasługi przy dowodzeniu lub za wielką lojalność wobec monarchy lub ojczyzny. W wyjątkowych przypadkach otrzymać go mogą również cudzoziemcy i cywile. IV. klasa może być nadawana jednostkom wojskowym. Rzadko nadawany order cieszy się wielkim poważaniem. Żołnierze wojska holenderskiego mają obowiązek oddawania honorów wojskowych osobom, które mają na sobie Order Wilhelma. Jako jedyne odznaczenie niderlandzkie order może być nadany na wniosek osoby, która uważa się za uprawnioną do jego posiadania. 30 czerwca 1941 order otrzymał nowe statuty.

Fryderyk III, urodzony jako Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Hohenzollern (ur. 18 października 1831 w Poczdamie, zm. 15 czerwca 1888 w Poczdamie), cesarz niemiecki i król Prus. Panował jedynie 99 dni, od 9 marca do 15 czerwca 1888.

Bitwa pod Waterloo miała miejsce 18 czerwca 1815 roku i była ostatnią bitwą Napoleona Bonaparte. Były cesarz Francuzów powrócił niespodziewanie z wygnania na Elbie i objął rządy na okres 100 dni. W krótkim czasie zebrał ponad 70-tysięczną armię, z którą ruszył w kierunku Brukseli, gdzie stały nierozwiązane jeszcze armie VI koalicji: angielska Wellingtona i pruska Blüchera. Po dwóch zwycięskich starciach 16 czerwca pod Quatre Bras i Ligny Napoleon stanął oko w oko z Wellingtonem pod Waterloo. Zwycięska początkowo bitwa po nadejściu armii Blüchera przemieniła się w klęskę, a armia francuska przestała istnieć. Napoleon musiał ponownie abdykować w dniu 22 czerwca.

Order posiada cztery klasy:

I klasa – Krzyż Wielki (Grootkruis)

II klasa – Krzyż Komandorski (Commandeur)

III klasa – Krzyż Oficerski / Kawalera III Klasy (Officier / Ridder 3 klasse)

IV klasa – Krzyż Kawalerski / Kawalera IV Klasy (Ridder / Ridder 4 klasse)

Niektórzy posiadacze orderu (Wielki Krzyż, osoby fizyczne)

Odznaczeni Orderem Wojskowym Wilhelma.

Pierwszą osobą, której nadano order Wilhelma, był książę Orański – następca tronu Niderlandów, późniejszy król Wilhelm II, który w 1815 roku dowodził holenderskimi wojskami pod Quatre Bras i Waterloo.

Dewiza (z fr. devise "godło, zawołanie", z łac. sententia divisa "myśl wydzielona") – krótkie zdanie definiujące ogólną zasadę postępowania osoby lub rodu osób, organizacji lub instytucji, wyrażone najczęściej w języku narodowym lub po łacinie, rzadziej w innych językach; także rodzaj epigrafu.

Awers i rewers (łac.) to dwie strony jakiegoś zdobionego przedmiotu płaskiego, pokrytego jedno- lub dwustronnie malowidłem, grafiką lub drukiem, zawierającego płaskorzeźbę, wizerunek wykonany metodą rycia, kucia lub zdobionego w jeszcze inny sposób. Oba pojęcia funkcjonują wyłącznie razem, gdy w danym przedmiocie występuje swobodny dostęp do obu jego powierzchni, przy czym jedna z nich jest wyłączną lub główną stroną zawierającą przedstawiane treści.

W okresie do 1940 Order Wojskowy Wilhelma nadano 5874 osobom. Posiadali go m.in.:

Gebhard Leberecht von Blücher (1815)

Aleksandr Bariatinski (1815)

Michaił Barclay de Tolly (1815)

August Neidhardt von Gneisenau (1815)

Karl Philipp Schwarzenberg (1815)

Car Aleksander I (1818)

W. ks. Konstanty Pawłowicz (1818)

Jerzy IV (1818)

Karol X (1818)

Fryderyk Wilhelm III (1821)

Car Mikołaj I (1830)

Fryderyk Wilhelm IV (1842)

Ludwik Filip I (1842)

Franciszek Józef I (1849)

Iwan Paskiewicz (1849)

Napoleon III Bonaparte (1855)

Fryderyk III Hohenzollern, następca tronu pruskiego (1878)

Car Aleksander III (1881)

Cesarz Wilhelm II (1889)

W czasie I wojny światowej neutralna Holandia orderu nie nadawała. Po 1940 otrzymało go 199 osób. Wśród nich znajdują się:

Wilhelm II (ur. 27 stycznia 1859 w Berlinie, zm. 4 czerwca 1941 w Doorn w Holandii) – ostatni niemiecki cesarz i król Prus, przedstawiciel dynastii Hohenzollernów.

Książę Bernhard (ur. 29 czerwca 1911 w Jenie, zm. 1 grudnia 2004 w Utrechcie) – niemiecki arystokrata, mąż królowej Holandii, Juliany. Ojciec królowej Beatrycze.

Bernhard (książę holenderski) (15 czerwca 1946)

księżniczka (dawniejsza królowa) Wilhelmina Holenderska (4 września 1948) – Wielki Krzyż. Była królowa była pierwszą kobietą, której nadano Order Wilhelma.

Jerzy VI Windsor (1946)

Franklin Delano Roosevelt (post mortem, 1948)

Haile Selassie I (1954)

Jednostki wojskowe odznaczone orderem

Krzyż Kawalerski Orderu Wilhelma na sztandarze polskiej 6. Brygady Desantowo-Szturmowej

Holenderskie jednostki wojskowe odznaczone Krzyżem Kawalerskim Orderu Wilhelma:

Medalion – w jubilerstwie ozdoba do zawieszania na szyi w kształcie owalnego lub okrągłego pudełka. Na zewnętrznej powierzchni malowana, wyłożona kamieniami szlachetnymi, emalią itp., wewnątrz często umieszczano miniaturowy portret.

Konstanty Pawłowicz Romanow (ur. 8 maja 1779 w Carskim Siole (obecnie Puszkino), zm. 27 czerwca 1831 koło Witebska) – wielki książę rosyjski z dynastii Romanowów, następca tronu rosyjskiego w latach 1801-1823, naczelny wódz armii Królestwa Polskiego pełniący obowiązki gubernatora wojskowego Królestwa Polskiego, generał-inspektor kawalerii rosyjskiej, naczelny dowódca korpusu litewskiego, sprawujący nadzór nad pięcioma guberniami zachodnimi od 1819 roku, deputowany na Sejm Królestwa Polskiego w 1818 z cyrkułu VIII Warszawy.

Morskie Siły Powietrzne Marynarki Królewskiej

Korpus Piechoty Morskiej Marynarki Królewskiej

Służba Okrętów Podwodnych Marynarki Królewskiej

Holenderska Królewska Brygada imienia „Księżniczki Ireny” („Prinses Irene”), której tradycje są kontynuowane przez Garderegiment Fuseliers „Prinses Irene”

Jednostka Sił Lotniczych, których tradycje są kontynuowane przez Królewskie Siły Lotnicze

Jednostka Sił Lotniczych Królewskich Sił Zbrojnych Holendersko-Indonezyjskich, których tradycje są kontynuowane przez Królewskie Siły Lotnicze

Regiment Van Heutsz Królewskich Sił Lądowych który kontynuuje tradycje Królewskich Sił Zbrojnych Holendersko-Indonezyjskich

Zagraniczne jednostki odznaczone Orderem Wilhelma:

Gebhard Leberecht von Blücher (Gebhard Leberecht Fürst Blücher von Wahlstatt) (ur. 16 grudnia 1742 r. w Rostocku, zm. 12 września 1819 r. w Krieblowitz koło Wrocławia) – feldmarszałek pruski, dowódca armii pruskiej w bitwie pod Waterloo, Kaczawą, Lipskiem, Budziszynem, Lützen, Brienne-le-Château, Craonne, Laon, a także kampanii sześciodniowej.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

amerykańska 82 Dywizja Powietrznodesantowa, którą uczczono za jej rolę w operacji Market Garden

1 Samodzielna Brygada Spadochronowa, której tradycje dziedziczy polska 6 Brygada Desantowo-Szturmowa, także za udział w operacji Market Garden (31 maja 2006)

Przedostatnim konfliktem, w związku z którym przyznano Order Wojskowy Wilhelma, była wojna koreańska. Z 3.500 żołnierzy, którzy służyli w Korei w Holenderskim Oddziale Narodów Zjednoczonych, order otrzymało dwóch. W 2006 pozostało przy życiu tylko 12 kawalerów orderu. W tym samym roku nadano odznaczenie (jako pierwszemu kawalerowi w XXI. wieku) kapitanowi Marco Kroon (ur. 1970), oficerowi niderlandzkich oddziałów stacjonujących w Afganistanie i Iraku.

Aleksander I Pawłowicz (Александр I Павлович) (ur. 12/23 grudnia 1777 w Petersburgu, zm. 19 listopada/1 grudnia 1825 w Taganrogu) – cesarz Rosji od 1801, król Polski od 1815 (Królestwo Kongresowe), syn Pawła I z dynastii Romanowów, starszy brat księcia Konstantego oraz Mikołaja, swojego następcy na tronie Rosji.

Mikołaj I Pawłowicz (ros. Николай I Павлович) (ur. 6 lipca 1796 w Carskim Siole, zm. 2 marca 1855 w Sankt Petersburgu) – cesarz Rosji od 26 grudnia 1825 (koronowany na cesarza 22 sierpnia 1826 roku), król Polski od 1825 (koronowany na króla Polski 24 maja 1829 roku, zdetronizowany przez polski Sejm w 1831), brat Aleksandra I (1777-1825), trzeci syn Pawła I (1754-1801), z dynastii Romanowów. Nazywany Mikołajem I Pałkinem.

Insygnia

Insygnia orderu to oznaka i gwiazda I. klasy. Oznaką jest emaliowany na biało ze złotymi brzegami krzyż maltański ze złotymi kulkami na zakończeniach ramion, na ramionach awersu noszący dewizę orderu „Voor Moed, Beleid, Trouw” („Za odwagę, zapał i wierność”). W medalionie środkowym awersu znajduje się symbol pochodzącego z Orderu Złotego Runa (do nadawania którego królowie Niderlandów rościli sobie prawo) krzesiwa, między ramionami krzyża umieszczone są stylizowane, emaliowane na zielono krzyże burgundzkie. W medalionie środkowym rewersu znajduje się ukoronowany monogram założyciela „W”. Zawieszką orderu jest złota (przy IV. klasie srebrna) korona królewska.

Franciszek Józef I, niem. Franz Joseph I, węg. I. Ferenc József (ur. 18 sierpnia 1830 w pałacu Schönbrunn koło Wiednia, zm. 21 listopada 1916 tamże) – przedstawiciel domu habsbursko-lotaryńskiego, od 1848 cesarz Austrii i apostolski król Węgier (koronowany w 1867).

Franklin Delano Roosevelt ([ˈfræŋklɪn ˈdɛlənoʊ ˈroʊzəˌvɛlt], ur. 30 stycznia 1882 w Hyde Park, w stanie Nowy Jork, zm. 12 kwietnia 1945 w Warm Springs w stanie Georgia) – amerykański polityk, 32. prezydent Stanów Zjednoczonych. Czterokrotnie wybierany, z ramienia Partii Demokratycznej, w latach 1933-1945. Jedyny w historii prezydent USA pełniący urząd dłużej niż dwie kadencje, co doprowadziło do wejścia w życie w 1951 r. XXII Poprawki do Konstytucji, ograniczającej liczbę kadencji do dwóch (wcześniej był to tylko konwenans konstytucyjny oparty na decyzji pierwszego prezydenta USA George’a Washingtona, który zrezygnował z ubiegania się o trzecią kadencję, twierdząc że byłaby ona niedemokratyczna).

Przysługująca tylko posiadaczom Wielkiego Krzyża gwiazda jest srebrna, ośmiopromienna, i nosi na sobie awers oznaki bez korony. Order noszony jest na żółtej wstędze z obustronnymi niebieskimi bordiurami.

Bibliografia

Gustav Adolph Ackermann, Ordensbuch..., Annaberg 1855

Paul Hieronymussen, Ordes, Medals and Decoirations of Britain and Europe in Colour, London 1970

Militaire Willems-Orde (niderl.). onderscheidingen.nl. [dostęp 31 stycznia 2012].