Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (niem. Verdienstorden der Bundesrepublik Deutschland), potocznie zwany Związkowy Krzyż Zasługi (Bundesverdienstkreuz) – niemieckie odznaczenie państwowe za zasługi cywilne, jedyny order Republiki Federalnej Niemiec nadawany przez władze federalne.

Historia

Order został ustanowiony 7 września 1951 przez pierwszego prezydenta Republiki Federalnej Niemiec Theodora Heussa jako nagroda dla mężczyzn i kobiet, obywateli niemieckich i cudzoziemców, którzy w czasie odbudowy Niemiec ze zniszczeń wojennych lub w późniejszych latach położyli wybitne zasługi w dziedzinach: politycznej, kulturalnej lub społeczno-gospodarczej. W pierwszych latach istnienia odznaczenia nadawano je m.in. za wysługę lat w sektorze państwowym lub prywatnym (na ogół za 50 lat pracy), co wykluczono w nowych statutach z roku 1966. Według nowych przepisów, obowiązujących do dzisiejszego dnia, wymaga się przy nadaniu poszczególnych stopni orderu obywatelom niemieckim wykazania się szczególnymi i, wraz z każdym dalszym stopniem, nowymi zasługami dla dobra społecznego. Za pierwszym razem nadaje się zawsze najniższy stopień orderu, medal lub Krzyż na Wstążce (kawalerski). Wyjątki czyni się tylko w przypadku cudzoziemców oraz obywateli niemieckich w starszym wieku, którzy nie otrzymali orderu w młodszych latach.

Prezydent RFN – z racji pełnionego urzędu – jest Kawalerem Stopnia Specjalnego Krzyża Wielkiego Orderu ex officio.

Order jest administrowany przez kancelarię orderu, związaną z Urzędem Prezydenckim i nadawany przez prezydenta RFN po rozpatrzeniu przez kancelarię wniosków skierowanych do niej. Wnioski może formułować każdy, kierując je w przypadku miejsca zamieszkania w Niemczech do rządów poszczególnych landów, za granicą zaś - do niemieckiego MSZ.

W roku 2006 prezydent RFN Horst Köhler wprowadził nowy przepis, według którego 30% odznaczonych w każdym roku ma być płci żeńskiej.

Do roku 2005 order otrzymało ok. 210 000 osób. Masowo nadawany i produkowany w pozłacanym tombaku, ma bardzo nikłą wartość na rynku numizmatycznym (insygnia Wielkiego Krzyża – ok. € 50,00).

Insygnia

Krzyż Wielki specjalnego Wykonania i dwa Stopnie Specjalne Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi RFN

Insygnia orderu to oznaka i gwiazdy. Oznaką jest obustronnie emaliowany na czerwono tzw. krzyż Leopolda z herbem Niemiec w medalionie środkowym awersu. Oznaki poszczególnych klas różnią się tylko wielkością, jedynie Krzyż Wielki specjalnego Wykonania ma dodatkowy element – wieniec laurowy otaczający medalion środkowy krzyża i gwiazdy, a Krzyż Zasługi I Klasy jest nie emaliowany na rewersie, gdyż nosi się go na agrafie.

Gwiazda orderu nosi na sobie awers oznaki i ma przy Stopniu Specjalnym Krzyża Wielkiego osiem pęków złotych promieni; przy Krzyżu Wielkim specjalnego Wykonania oraz Krzyżu Wielkim ma sześć pęków promieni; przy Wielkim Krzyżu Zasługi z Gwiazdą i Wstęgą, oraz Wielkim Krzyżu Zasługi z Gwiazdą ma cztery promienie, przy czym gwiazda tego drugiego ma kształt kwadratu obróconego o 45°.

Order nie ma kollany.

Najniższy stopień odznaczenia to złocony Medal Zasługi. Na awersie ukazuje emaliowaną oznakę orderu spoczywającą na wieńcu laurowym, rewers nosi napis Für Verdienste um die Bundesrepublik Deutschland (Za Zasługi dla RFN) otoczony wieńcem laurowym. Insygnia dla kobiet są nieco mniejsze od zwykłych krzyży i noszone na damskiej kokardzie nad lewą piersią poniżej obojczyka.

Wstęga orderu jest czerwona z obustronnymi złoto-czarno-złotymi bordiurami.

czytaj dalej: [2], [3]