Order Zasługi Wielkiego Księstwa Luksemburga

Order Zasługi Wielkiego Księstwa Luksemburga (fr.: Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg) – najmłodsze luksemburskie odznaczenie za zasługi, ustanowione w 1961 jako order państwowy (w przeciwieństwie do drugiego luksemburskiego orderu Zasługi Adolfa de Nassau, który jest orderem domowym).

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Monogram (z gr. monos, pojedynczy oraz gramma, znak, litera) - litera lub kilka liter powiązanych kompozycyjnie, stosowanych jako podpis lub znak własności (wyszywanych na pościeli i ubraniach, nanoszonych na sprzętach, drukowanych). Literami monogramu są inicjały osoby lub nazwy firmy. Litery monogramu powinny być ozdobne, jednak w sposób umiarkowany, ponieważ naczelną cechą monogramu jest jego czytelność, a dopiero potem ozdobność.

Historia

Order został ustanowiony 23 stycznia 1961 przez ostatnią władczynię Luksemburga z dynastii Nassau Charlotte i może być nadawany zarówno Luksemburczykom jak cudzoziemcom za wybitne osiągnięcia zawodowe oraz sukcesy w służbie państwowej. Posiada pięć klas według znanego schematu Legii Honorowej, od Wielkiego Krzyża do Krzyża Kawalerskiego, oraz związany z nim Krzyż Zasługi.
Order (z łac. dosł. zakon) — forma uznania zasług danej osoby lub organizacji. Tradycja orderowa opiera się na dziejach struktur rycerskich lub arystokratycznych, a więc obrzędowość z nią związana wskazuje na realną lub pozorowaną organizację orderu, na czele której stoi Kapituła pod przewodnictwem Wielkiego Mistrza (w Polsce jest nim w przypadku wszystkich orderów Prezydent RP). Potocznie używa się określenia order dla samej odznaki orderowej.

Emalia (dawniej: szmelc, smalc) – technika zdobienia wyrobów metalowych, najczęściej złotych lub miedzianych, za pomocą szklistych powłok składających się z mieszaniny sproszkowanych minerałów (piasek, kreda, glina) oraz topników (boraks) z dodatkiem pigmentów, stopionej w temperaturze ok. 800-900°C w specjalnym piecu.

Insygnia

Insygnia orderu to oznaka I–V klasy, gwiazdy I i II klasy oraz Krzyż Zasługi. Oznaką jest krzyż typu krzyż Leopolda, emaliowany na biało z niebieskim obramowaniem, złoty dla I – IV klasy i srebrny dla V klasy. W medalionie środkowym awersu znajduje się godło państwowe, lew luksemburski otoczony zielonym wieńcem laurowym, a w medalionie rewersu ukoronowany monogram założycielki z podwójnym, splecionym "C". Oznaka, w przeciwieństwie do wszystkich innych orderów Luksemburga (zawieszonych na koronie królewskiej), posiada tylko proste kółko jako zawieszkę.

Lew (Panthera leo) – duży, mięsożerny ssak lądowy z rodziny kotowatych, drugi po tygrysie – co do wielkości – wśród czterech ryczących wielkich kotów. Jedyny kot żyjący w zorganizowanych grupach socjalnych, zaliczany do tzw. wielkiej piątki Afryki – pięciu najbardziej niebezpiecznych zwierząt afrykańskich (słoń, nosorożec, bawół, lew i lampart). Samiec lwa, łatwo rozpoznawalny po grzywie, może ważyć 150-250 kg. Największy znany samiec ważył 375 kg, był to lew o imieniu Simba, żył on do 1970 roku w Cholchester Zoo. Samice są znacznie mniejsze, ważą 110–160 kg (największe 185 kg) i nie posiadają grzywy. Samce zajmują się zdobywaniem i obroną terytorium oraz ochroną stada i zapładnianiem samic. Samice polują i opiekują się lwiątkami. Lwy zamieszkiwały niegdyś Afrykę, Azję i Europę, a jeśli uznać lwy amerykańskie za podgatunek Panthera leo – to również Amerykę Północną i Południową. Współcześnie występują tylko w Afryce, gdzie są narażone na wyginięcie i szczątkowo w Indiach, gdzie ich stan liczebny określony został jako krytyczny.

Bordiura (fr. bordure) – pas dekoracyjny, zwykle z ornamentów lub elementów roślinnych, obrzeżający tkaninę lub strój, zamykający kompozycję plastyczną, malarską, graficzną, obramowujący płaskorzeżbę lub element budowli (np. drzwi, posadzkę, tablicę pamiątkową).

Gwiazda I klasy jest złota, dwunastopromienna, i nosi na sobie awers oznaki. Gwiazda II klasy ma taki sam kształt, ale jest srebrna.
Krzyż Zasługi wykonywany w złoconym srebrze ma tę samą formę jak oznaka, ale nie jest emaliowany i posiada promienie między swymi ramionami.
Order noszony jest na bordowej wstążce z obustronnymi niebiesko-białymi bordiurami (barwy flagi Luksemburga), przy I klasie z prawego ramienia na lewy bok.
Szarlotta, właściwie: Charlotte Aldegonde Élise Marie Wilhelmine (ur. 23 stycznia 1896, w Zamku Berg - zm. 9 lipca 1985) – wielka księżna Luksemburga, ostatnia monarchini tego kraju z dynastii Nassau.

Order domowy (ang. Order of the Royal House, niem. Hausorden, fr. Ordre de la Maison souveraine) (order: łac. - zakon) - takie rycerskie organizacje (ordery) były pierwotnie ustanawiane jako prywatne zakony rycerskie podległe suwerenowi. Znakiem przynależności do Zakonu-Orderu Domowego były insygnia w formie orderów, płaszcze rycerskie, miecze itp. Do orderu domowego należeli zwykle członkowie rodziny władcy, jego najbliżsi przyjaciele czy zasłużeni dworzanie.

Bibliografia

Paul Hieronymussen, Orders, Medals and Decorations of Britain and Europe in Colour, London 1978