Organizacja - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy organizacji w znaczeniu instytucjonalnym. Zapoznaj się również z: inne znaczenia.

Organizacja (etymologicznie pochodzi z gr. organon, łac. organum – wyspecjalizowana część pełniąca jakąś funkcję w całości) – wieloznaczne i interdyscyplinarne pojęcie z zakresu nauk o zarządzniu, socjologii, psychologii.

Alternatywna Uogólniona Teoria Organizacji i Zarządzania (AUTOiZ) – propozycja podejścia do organizacji i zarządzania jako do nauki, opracowana i rozwinięta przez Seweryna Chajtmana. Koncepcja AUTOiZ wyrosła z krytycznej analizy poglądów obserwowanych w krajowych i zagranicznych publikacjach na temat organizacji i zarządzania, kilkudziesięcioletnich doświadczeń kształcenia specjalistów (inżynierów-organizatorów) oraz praktycznego projektowania usprawnień organizacyjnych. AUTOiZ reprezentuje podejście homocentryczne, tzn. jako punkt odniesienia relacyjnego przyjmuje człowieka. Uzasadnieniem dla jej powstania są:
Cykl życia organizacji - pojęcie z zakresu teorii zarządzania odnoszące się do zjawisk i zmian zachodzących w organizacjach wraz z upływem czasu. Przemiany te stanowić mają odpowiedź na zachowanie otoczenia. Wyróżnia się następujące fazy cyklu życia organizacji:

Definicja i znaczenie

Nauki o zarządzaniu

W naukach o zarządzaniu, a przede wszystkim w ich subdyscyplinie nauk o organizacji, najczęściej przyjmuje się trzy znaczenia pojęcia organizacja, a mianowicie:

organizacja w znaczeniu rzeczowym – jako podmiot, rzecz złożona z powiązanych części. W tym znaczeniu pojęcie organizacja jest synonimem pojęcia instytucja (np. Ta organizacja jest wysoce rentowana.).
organizacja w znaczeniu czynnościowym – jako proces tworzenia rzeczy złożonej. W tym znaczeniu pojęcie organizacja jest synonimem pojęcia organizowanie (np. Organizacja imprez sportowych to domena działalności naszego komitetu.).
organizacja w znaczeniu atrybutowym – jako zespół cech charakterystycznych dla rzeczy zorganizowanej. W tym znaczeniu pojęcie organizacja jest synonimem pojęcia zorganizowany (np. W tym domu panuje doskonała organizacja.).

Nauki humanistyczne i społeczne

W naukach społecznych (socjologia, psychologia) organizacja to celowa grupa społeczna, która funkcjonuje według pewnych reguł i zasad, współpracująca ze sobą – by osiągnąć określony cel. Istotą organizacji jest świadomość zasad, reguł, misji, celów oraz synergia (dopasowanie, wspomaganie działań innych).

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.
Kresomózgowie (łac. telencephalon), inaczej mózg (łac. cerebrum) – część mózgowia obejmująca półkule mózgu, spoidła mózgu (w tym ciało modzelowate), blaszkę krańcową, jądra podstawne oraz węchomózgowie. Kresomózgowie nadzoruje większość czynności fizycznych i umysłowych. Różne obszary kresomózgowia są odpowiedzialne za rozmaite reakcje świadome.

Według Kotarbińskiego organizacja to takie współdziałanie części, które przyczynia się do powodzenia całości.

Najważniejsze aspekty organizacji

Klasyczna organizacja typu biurokratycznego

Na początku XX wieku pojawiła się forma organizacji biurokratycznej (M.Weber) – klasyczny model organizacji, który zmienia się dopiero dziś.

Cechy organizacji biurokratycznej

hierarchiczność (szczebel niższy podlega wyższemu, a najwyższy ma władzę nad wszystkimi)

podział czynności według określonych pionów

informacja umożliwia kooperację

specyficzny przepływ informacji – sformalizowany, regulowany – sztywny, służbowy charakter (każdy informuje swojego bezpośredniego przełożonego)

informacja przebiega głównie pionowo (z dołu do góry), rzadko poziomo (wtedy nieformalna)

osoby na niższych szczeblach selekcjonują informacje tak, aby przedstawić je w formie dla siebie najkorzystniejszej (informacja przekazywana pionowo jest zmieniona, zafałszowana)

często osoby na średnim szczeblu nie przekazują informacji w dół, aby uniknąć dodatkowych trudności lub zatrzymują informacje tylko dla siebie, bo informacja to władza

nieformalne struktury informacyjne (ang. grape-wine) różnią się od formalnych

istnieją nieformalni liderzy

kooperacja jest ograniczona do oddzielonych struktur; zadanie jest rozkładane na elementy do wykonania, następnie zostaje scalone; poszczególni członkowie nie wiedzą o funkcjonowaniu i celu całości (co obniża motywację)

Psychologia (od gr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka empiryczna, zajmująca się badaniem mechanizmów i praw rządzących zjawiskami psychicznymi oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. W zasadzie psychologia dotyczy ludzi, ale mówi się o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.
Fenomenologia zarządzania (phenomenology of management) to nowe interdyscyplinarne ujęcie zarządzania, którego podstawy opracował polski naukowiec Bronisław Bombała w wydanej w 2010 roku książce pt. Fenomenologia zarządzania. Przywództwo. Bronisław Bombała, na przekór modnym koncepcjom technokratycznym, wpisuje się w nurt badań rozpoczęty humanistycznym przełomem w niemieckiej filozofii (H. Rickert, W. Dilthey, W. Windelbandt) u progu XX stulecia. Krytyczne podejście do współczesnych teorii zarządzania Bronisława Bombały zrodziło się dzięki recepcji nieredukcjonistycznej antropologii, wypracowanej przez filozofów zaliczanych do nurtu, zwanego personalizmem fenomenologicznym.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)