Organizacja Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego

Organizacja Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (OMTUR) - socjalistyczna organizacja młodzieży związana z PPS, istniejąca od 1926 do 1936 oraz od 1945 do 1948.

W kwietniu 1923 Zarząd Główny Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego w uzgodnieniu z Centralnym Komitetem Wykonawczym PPS powołał do życia Centralny Wydział Młodzieży TUR. W skład wydziału weszli przedstawiciele Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej, Związku Polskiej Młodzieży Robotniczej "Siła". Przewodniczącym Centralnego Wydziału został Wacław Bruner. Od 1925 wydział rozpoczął wydawanie pisma "Głos Młodzieży Robotniczej". W ramach wydziału powstało w kraju siedemnaście Kół Młodzieży TUR. Przy koła powstawały jako sekcje robotnicze gromady harcerskie, które później wyodrębniły się w odrębną organizację Czerwone Harcerstwo TUR.

Kazimierz Pużak, pseudonim Bazyli (ur. 26 sierpnia 1883 w Tarnopolu, zm. 30 kwietnia 1950 w Rawiczu) — polski działacz socjalistyczny ukraińskiego pochodzenia, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I, II i III kadencji w II RP. W okresie II wojny światowej organizator i sekretarz generalny PPS-WRN, komendant główny Gwardii Ludowej WRN. Przewodniczący podziemnego parlamentu Rady Jedności Narodowej. Aresztowany w 1945 przez NKWD i sądzony w procesie szesnastu. Aresztowany ponownie przez UB w 1947 i skazany w procesie na 10 lat. Zmarł w więzieniu w Rawiczu.

Czerwone Harcerstwo Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego, (w skrócie Czerwone Harcerstwo) – działająca w latach 1926-1939 lewicowa organizacja młodzieżowa, częściowo stosująca metody organizacji harcerskiej, organizowała działalność kulturalną i sportową, nastawiona antyklerykalnie, zwalczająca antysemityzm.

W listopadzie 1925 na II Zjeździe TUR uznano prawo powołania odrębnej organizacji młodzieżowej. Po tej decyzji w dniach 31 stycznia-2 lutego 1926. na I Zjeździe Kół Młodzieży TUR powołano "Organizację Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego" (OM TUR). W 1929 do OM TUR przyłączyło się Stowarzyszenie Młodzieży Robotniczej "Siła" (działające na Śląsku i Śląsku Cieszyńskim). W połowie lat trzydziestych OM TUR miał ponad 120 kół w 85 miejscowościach i blisko 8.000 członków.

Wacław Bruner (lub Brüner) (ur. 25 lipca 1898 r. w Warszawie, zm. 12 kwietnia 1957 r. w Londynie) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy.

Przemysław Ogrodziński ps. Stanisław, Dyplomata, Agapit (ur. 4 maja 1918, zm. 11 maja 1980) – polski działacz polityczny i dyplomata, poseł do Krajowej Rady Narodowej, ambasador PRL w Indiach i Norwegii, dyrektor generalny MSZ (1956–1962).

Najwyższą władzą OM TUR był Zjazd, który wybierał Komitet Centralny. Podstawową jednostką były koła terenowe, łączące się w organizacje miejskie i wojewódzkie. Przewodniczącymi Komitetu Centralnego OM TUR byli:

Stanisław Garlicki (1926 - 1932);

Ludwik Cohn (1932 - 1936).

Pismami OM TUR były "Głos Młodzieży Robotniczej" a następnie miesięcznik "Młodzi Idą".

15 grudnia 1935 Centralny Komitet Wykonawczy PPS podjął decyzję o rozwiązaniu OM TUR i powołaniu na to miejsce Kół Młodzieży PPS. Na czele Centralnego Wydziału Młodzieży stanął Kazimierz Pużak. Decyzja spowodowana była m.in. próbą autonomizacji od PPS, tendencjami jednolitofrontowymi oraz próbą wzmocnienia struktur PPS. W 1939 istniało ponad 200 kół młodzieży PPS.

Ryszard Obrączka (ur. 17 stycznia 1910 w Częstochowie, zm. 1983 w Warszawie) – polski polityk, członek Centralnego Komitetu Wykonawczego Polskiej Partii Socjalistycznej, przewodniczący Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego, poseł do Krajowej Rady Narodowej oraz do Sejmu Ustawodawczego.

Związek Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej (ZNMS) – istniejąca w latach 1917 - 1948, oraz na emigracji w latach 1946 - 1952, organizacja młodzieży studenckiej założona przez działaczy socjalistycznych.

Organizacja została odtworzona w październiku 1944. W 1944 organizacją kierował Przemysław Ogrodziński. Od 1945 przewodniczącym KC był Ryszard Obrączka, zaś od czerwca 1947 do lipca 1948 przewodniczącym KC był Lucjan Motyka. OM TUR w lipcu 1948 została wcielona do Związku Młodzieży Polskiej.

Śląsk Cieszyński (cz. Těšínské Slezsko, niem. Teschner Schlesien) - kraina historyczna w Polsce i Republice Czeskiej stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, skupiona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy. Obejmuje ziemie dawnego Księstwa Cieszyńskiego (przed 1572 r.) i zajmuje obszar ok. 2280 km². Obecnie teren ten zamieszkuje ok. 800 tys. ludzi.

Stanisław Wojciech Garlicki (ur. 2 maja 1902 r. w Warszawie - zm. 25 września 1972 tamże) - polski działacz socjalistyczny, adwokat. Ojciec historyka Andrzeja Garlickiego i profesora prawa Leszka Garlickiego.

Bibliografia

Zbigniew Szczygielski, Polska Partia Socjalistyczna i związane z nią organizacje w okresie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1995