Organizacja Rewolucyjna 17 listopada też jako: 17N, N17 (grec.: Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη) - grecka marksistowska organizacja terrorystyczna,

Powstanie grupy kojarzone jest najczęściej z wydarzeniami 14-17 listopada 1973, kiedy na Politechnice Ateńskiej doszło do wystąpień studenckich, skierowanych przeciwko rządzącej wówczas w Grecji juncie wojskowej. Wystąpienie studenckie zostało stłumione przez armię, a część uczestników protestu, identyfikujących się jako marksiści powołało do życia organizację, która podjęła działania z użyciem przemocy, skierowane przeciwko instytucjom rządowym i korporacyjnym, a także przeciwko osobom związanym z rządzącym establishmentem.

Pierwszym atakiem, przeprowadzonym przez organizację był zamach na Richarda Welcha - agenta CIA, działającego w Atenach. Welch został zastrzelony w pobliżu swojej rezydencji, przez czterech zamaskowanych sprawców. Kolejnym spektakularnym zamachem był atak na szefa greckiej policji Evangelosa Malliosa (grudzień 1976). W styczniu 1980 ofiarą zamachu padł wiceszef oddziałów prewencyjnych greckiej policji Pantelis Petrou i jego kierowca.

Ataki organizacji zawieszono tuż przed wyborami parlamentarnymi w październiku 1981, które przyniosły sukces partii PASOK, kierowanej przez Andreasa Papandreu. Kolejny zamach przeprowadzono w listopadzie 1983, kiedy zginął zastępca szefa amerykańskiej misji wojskowej w Grecji - George Tsantes. Zamach miał być odpowiedzią na decyzje Papandreu o przedłużeniu zgody na funkcjonowanie amerykańskich baz wojskowych na terytorium Grecji. W 1985 zginął w zamachu prawicowy dziennikarz Nikos Momferatos. Proklamacja pozostawiona przez N17 przy zamordowanym dziennikarzu oskarżała go o współpracę z CIA. Rok później przeprowadzono zamach na przemysłowca Dimitrisa Angelopoulosa.

Nasilenie ataków, przeprowadzanych przez N17 miało miejsce w latach 1988-1989. We wrześniu 1989 zginął deputowany Nowej Demokracji Pavlos Bakojannis, w przeszłości uznawany za jednego z najodważniejszych dziennikarzy, występujących przeciwko reżimowi czarnych pułkowników. Do listy amerykańskich ofiar N17 dołączył kpt William Nordeen, attache wojskowy, którego samochód spłonął w wyniku ataku bombowego i sierżant U.S. Air Force- Ronald O. Stewart. Na liście ofiar N17 znaleźli się także obywatele Turcji - Çetin Görgü (attache prasowy ambasady tureckiej) i Ömer Haluk Sipahioğlu (radca ambasady tureckiej).

Organizacja 17 listopada przeprowadzała większość zamachów przy użyciu pistoletów samopowtarzalnych M1911, a także przeprowadzając klasyczne ataki bombowe. Od 1988 w arsenale organizacji pojawiły się ręczne granatniki przeciwpancerne. Przy ich użyciu zaatakowano w listopadzie 1990 opancerzoną limuzynę armatora Wardisa Wardinogiannisa, a wkrótce potem dokonano ataku na autobus przewożący policjantów. W wyniku zamachu zginął oficer policji, a 14 funkcjonariuszy zostało rannych.

Działaczom N17 przypisuje się dokonanie 103 ataków na obiekty i osoby identyfikowane jako amerykańskie, brytyjskie, tureckie, ale także greckie. Lista ofiar organizacji liczy 23 osoby. Ważną rolę w działaniach N17 odgrywały ataki na banki. 11 napadów na banki przyniosło organizacji zysk w wysokości 3.5 mln USD, które miały być przeznaczone na cele organizacji.

Bezradna wobec działań N17 policja grecka osiągnęła znaczący sukces dopiero 29 czerwca 2002, kiedy po nieudanym zamachu na został zatrzymany Sawwas Xiros. Przesłuchanie Xirosa i przeszukanie domów, w których się ukrywał doprowadziło do aresztowania kolejnych sześciu podejrzanych, w tym dwóch braci Xirosa. 17 lipca 2002 na wyspie Lipsi aresztowano Aleksandrosa Giotopoulosa (byłego studenta matematyki), zidentyfikowanego przez policję jako przywódca grupy. 5 września 2002 oddał się w ręce policji Dimitris Koufodinas, odpowiedzialny za operacje przeprowadzane przez N17.

Proces podejrzanych o działalność terrorystyczną rozpoczął się 3 marca 2003 w Atenach. Z uwagi na przedawnienie sąd nie brał pod uwagę czynów popełnionych przed 1984. Wyrok zapadł 8 grudnia 2003. Piętnastu oskarżonych uznano za winnych, pozostałych czterech zostało uniewinnionych z powodu braku dowodów. Przywódców organizacji - Giotopoulosa i Koufodinasa skazano na karę dożywotniego więzienia, ale w apelacji kary zostały zmniejszone.

Za kontynuację N17 jest uważana organizacja Walka Rewolucyjna, która przeprowadziła atak przy użyciu granatnika przeciwpancernego na amerykańską ambasadę w Atenach (styczeń 2007).

Bibliografia