Organizacja plutonu pieszego żandarmerii w 1939

Organizacja plutonu pieszego żandarmerii w 1939 – etat pododdziału żandarmerii Wojska Polskiego II RP w 1939 roku.

Pluton był podstawową jednostką taktyczną żandarmerii Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej. Plutony piesze nie występowały w organizacji pokojowej wojska. Były pododdziałami formowanymi w wypadku wojny według założeń planu mobilizacyjnego "W".

W 1937 planowano zmobilizować:

Oddział Ochronny Kwatery Głównej Naczelnego Wodza (2 plutony żandarmerii + pluton Policji),

Szwadron Ochronny Ministerstwa Spraw Wojskowych,

Zamkowy Pluton Żandarmerii,

80 plutonów pieszych żandarmerii,

23 plutony konne żandarmerii (11 plutonów dla brygad kawalerii + 12 plutonów dla armii),

32 plutony krajowe żandarmerii dla okręgów korpusów,

Ośrodek Zapasowy Żandarmerii "Staszów".

Plutony piesze żandarmerii przeznaczone były dla:

30 czynnych dywizji piechoty (plutony nr 1-30),

Obszaru Warownego "Wilno" (nr 31) → 35 DP (rez.),

Obszaru Warownego "Śląsk" (nr 32)

8 rezerwowych dywizji piechoty (nr 44, ?, 49, 50, 52, 55, 56, 66),

Korpusu Interwencyjnego (nr 121),

6 armii (osiemnaście plutonów).

Pozostałe plutony stanowić miały odwód naczelnego dowódcy żandarmerii.

Piotr Zarzycki podając liczbę 80 plutonów pieszych, które planowano zmobilizować, wymienił tylko 78. Brak dwóch plutonów, w tym plutonu nr 107. Nie został sprecyzowany skład Oddziału Ochronnego KG NW i Szwadronu Ochronnego M.S.Wojsk. Otwartym pozostaje pytanie, czy w skład tego pierwszego oddziału wchodziły dwa plutony piesze, czy też dwa plutony konne, ewentualnie jeden pluton pieszy i jeden konny. Zagadką jest nadal kwestia, czy do liczby 135 plutonów (80 pieszych, 23 konnych i 32 krajowych) należy dodać dwa plutony Oddziału Ochronnego KG NW, czy też te dwa plutony należy zaliczyć do grupy 135 plutonów.

79 plutonów pieszych żandarmerii mobilizowanych było przez 10 dywizjonów żandarmerii i wchodzące w ich skład plutony, natomiast Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 44 dla 33 DP (rez.) formowany był przez Pluton Żandarmerii Brygady KOP "Grodno".

Czterdzieści dwa plutony mobilizowane były w alarmie (53,9%), w czterech grupach jednostek oznaczonych kolorami:

czarne – jednostki przeznaczone w czasie pokoju do zadań specjalnej interwencji wewnątrz lub na zewnątrz państwa, a w czasie mobilizacji do wzmocnienia sił w strefie granicy zagrożonej

czerwone – jednostki przeznaczone do osłony granicy wschodniej

niebieskie – jednostki przeznaczone do osłony granicy zachodniej

żółte – jednostki przeznaczone do wzmocnienia osłony obu granic

Trzydzieści sześć plutonów (46,1%) mobilizowanych było w I rzucie mobilizacji powszechnej, przy czym szesnaście plutonów miało osiągnąć gotowość bojową trzeciego dnia mobilizacji, kolejnych piętnaście plutonów – czwartego dnia, a pięć dalszych – piątego dnia. Do tej grupy plutonów należy dodać Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 107.

23 marca 1939 zarządzona została mobilizacja dziewięciu plutonów:

Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 9 dla 9 DP,

Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 20 dla 20 DP,

Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 26 dla 26 DP,

Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 30 dla 30 DP,

Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 121 dla Korpusu Interwencyjnego,

Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 138 dla Armii "Łódź"

Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 139 dla Armii "Modlin"

Pluton Konny Żandarmerii Nr 9 dla Nowogródzkiej BK

Pluton Krajowy Żandarmerii "Siedlce"

15 maja 1939 weszło w życie nowe studium planu "W", zgodnie z którym na bazie Obszaru Warownego "Wilno" mobilizowana była 35 Dywizja Piechoty (Rezerwowa). Ponadto przygotowane zostały elaboraty mobilizacyjne dla 38 Dywizji Piechoty (Rezerwowej).

Każdy z plutonów przydzielony do dywizji piechoty wydzielał ze swego składu trzy posterunki żandarmerii. Posterunki w składzie 5 żandarmów delegowane były do pułków piechoty i przy tych oddziałach pełniły służbę żandarmską. Pozostała część plutonu pełniła służbę ochronną w kwaterze głównej dywizji piechoty.

Organizacja plutonu pieszego żandarmerii przewidywała 51 żandarmów, w tym:

1 oficera – dowódcę plutonu,

31 podoficerów,

19 szeregowych.

Pluton posiadał 10 koni wierzchowych i dwa taborowe. Na jego wyposażeniu znajdował się jeden wóz taborowy i motocykl oraz dwa kotły do gotowania. Dowódca plutonu uzbrojony był w pistolet, a pozostali żołnierze w karabiny i karabinki (żandarmi konni). Ponadto pododdział posiadał 60 granatów ręcznych

Przypisy

Uzbrojenie i wyposażenie podano w oparciu o relację ppor. rez. Zygmunta Sutkowskiego, dowódcy plutonu pieszego żandarmerii nr 20. Wymieniony pluton zamiast etatowego motocykla otrzymał samochód osobowy.

Bibliografia

Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W", Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Oficyna Wydawnicza "Ajaks" i Zarząd XII Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Pruszków 1995, ISBN 83-85621-87-3.

Władysław Wierzbicki, Przyczynki do historii Żandarmerii odrodzonego Wojska Polskiego, Koło Oddziałowe Stowarzyszenia Polskich Kombatantów nr 106 „Żandarm”, Londyn 1990.

Jan Suliński, Żandarmeria organ bezpieczeństwa armii 1918-1945, Warszawa 2003, ISBN 83-912638-5-1.

Jan Suliński, Żandarmeria Wojskowa w latach 1918-1947. Szkic organizacyjno-historyczny, Drukarnia Warszawskiego Okręgu Wojskowego, Warszawa 1994.

Grzegorz Ratajczyk, Żandarmeria Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, Dom Wydawniczy DUET, Toruń 2004, ISBN 83-89706-20-2.

Ludwik Głowacki, Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939, Wydawnictwo Lubelskie, wyd. II, Warszawa 1986, ISBN 83-222-0377-2.