Organizacje wyspecjalizowane ONZ - Polski Serwis Naukowy

Organizacje wyspecjalizowane ONZ (ang. UN Specialized Agencies, dlatego też w języku polskim niekiedy nazywa się je agencjami wyspecjalizowanymi ONZ) – organizacje międzynarodowe powiązane i blisko współpracujące z Organizacją Narodów Zjednoczonych. ONZ wraz z jej organizacjami wyspecjalizowanymi nazywa się "rodziną ONZ".

Bank Światowy (ang.: World Bank) rozpoczął działalność jako efekt postanowień konferencji w Bretton Woods z lipca 1944 roku. Główną przesłanką dla jego stworzenia była przede wszystkim chęć odbudowy zniszczonych II wojną światową krajów Europy i Japonii. Istotnym celem statutowym było również wsparcie dla rozwijających się krajów Azji, Ameryki Łacińskiej i Afryki. Obecnie zrzesza on 186 krajów członkowskich. Siedzibą Banku Światowego jest Waszyngton.

Światowa Organizacja Zdrowia, WHO (ang. World Health Organization) – jedna z organizacji działających w ramach ONZ, zajmująca się ochroną zdrowia. Jej siedzibą jest Genewa.

Organizacje wyspecjalizowane muszą spełnić następujące warunki:

być organizacjami międzyrządowymi,

mieć charakter powszechny, tj. otwarty dla wszystkich państw świata,

posiadać szerokie kompetencje choćby w jednej z dziedzin o której mowa w art. 57 Karty Narodów Zjednoczonych

musi być związana z ONZ umową międzynarodową.

Organizacje wyspecjalizowane są autonomicznymi organizacjami, stanowią odrębne podmioty prawa międzynarodowego, mają swoich członków, odrębne organy i własne budżety, a z ONZ są połączone specjalnymi porozumieniami zawieranymi z Radą Gospodarczo-Społeczną ONZ a zatwierdzanymi przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. Organizacje wyspecjalizowane przedkładają sprawozdania ze swej działalności tym dwóm organom ONZ.

Światowy Związek Pocztowy (lub Powszechny Związek Pocztowy; fr. Union postale universelle, ang. Universal Postal Union, UPU) - organizacja wyspecjalizowana ONZ, z siedzibą w stolicy Szwajcarii Bernie.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW, ang. International Monetary Fund, IMF) – międzynarodowa organizacja w ramach ONZ, zajmująca się kwestiami stabilizacji ekonomicznej na świecie. Dostarcza pomocy finansowej zadłużonym krajom członkowskim, które w zamian są zobowiązane do dokonywania reform ekonomicznych i innych działań stabilizujących.

Lista organizacji wyspecjalizowanych ONZ

Do organizacji wyspecjalizowanych należą:

Międzynarodowa Organizacja Morska, skróty: (ang.) IMO

Międzynarodowa Organizacja Pracy, skróty: (pol.) MOP, (ang.) ILO

Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa, skrót: (ang.) IFAD

Międzynarodowy Fundusz Walutowy, skróty: (pol.) MFW, (ang.) IMF

Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny, skróty: (pol.) MZT, (ang.) ITU

Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego, skrót: (ang.) ICAO

Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa, skróty: (ang.) FAO

Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury, skrót: (ang.) UNESCO

Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju Przemysłowego, skrót: (ang.) UNIDO

organizacje Grupy Banku Światowego:

Agencja Wielostronnych Gwarancji Inwestycji, skrót: (ang.) MIGA

Międzynarodowa Korporacja Finansowa, skrót: (ang.) IFC

Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych, skrót: (ang.) ICSID

Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju, skrót: (ang.) IDA

Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju, skróty: (pol.) MBOR, (ang.) IBRD

Światowy Związek Pocztowy, skrót: (ang.) UPU

Światowa Organizacja Meteorologiczna, skrót: (ang.) WMO

Światowa Organizacja Własności Intelektualnej, skróty: (ang.) WIPO

Światowa Organizacja Turystyki, skrót: (ang.) UNWTO

Światowa Organizacja Zdrowia, skrót: (ang.) WHO

Przypisy

Art. 57 KNZ mówi o: "odpowiedzialności międzynarodowej w dziedzinie gospodarczej, społecznej, kulturalnej, oświatowej, zdrowotnej i pokrewnych"
Zob. art. 63 KNZ: "Rada Gospodarcza i Społeczna może zawierać z [tymi] organizacjami porozumienia określające warunki, na jakich odnośna organizacja ma być związana z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Takie porozumienia podlegają zatwierdzeniu przez Zgromadzenie Ogólne"
United Nations – Structure and Organization (ang.)
Aby nie mylić z WTO – Światową Organizacją Handlu, która formalnie nie jest organizacją wyspecjalizowaną ONZ.