Orka - rolnictwo - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rolnictwa. Zapoznaj się również z: Orka (ujednoznacznienie).

Orka pługiem dwuskibowym Ursusem C-360

Orka jednoskibowym pługiem koleśnym parą koni

Orka parą wołów (obraz olejny z 1789, François-André Vincent "Lekcja orania")

Schemat orki – : 1,2 – calizna, 3 – skiba, 4 – głębokość orki, 5 – szerokość skiby, 6 – ściana bruzdy, 7 – dno bruzdy, 8 – bruzda

Schemat orki: 1 – w rozorywkę (w rozgon), 2 – w zgon (w skład), 3 – orki jednostronnej

Orka – zabieg agrotechniczny uprawowy odwracający wykonywany pługami lemieszowymi lub talerzowymi, mający na celu odwrócenie i pokruszenie uprawianej warstwy roli.

Rola - wierzchnia warstwa gleby (około 0-30 cm), na którą działają narzędzia i maszyny uprawowe. Stąd określenie uprawa roli jest właściwsze niż uprawa gleby. Warstwa roli jest zazwyczaj znacznie płytsza od warstwy gleby i często obejmuje tylko wierzchni poziom próchniczny, lub nawet tylko jego część. Właściwości roli są kształtowane przez czynniki antropogeniczne, narzędzia uprawowe, nawozy, środki chemiczne, rośliny uprawne itp. Ponadto wpływ na rolę mają także warunki pogodowe.

Pogłębiacz - dodatkowy element roboczy pługa służący do spulchniania warstwy podornej (podeszwy płużnej), montowany za korpusem płużnym lub obok niego.

Ze względu na głębokość orkę dzieli się na:

płytką, 5–10 cm; jest to najczęściej podorywka,

średnią, do 10–20 cm; jest to najczęściej orka siewna,

głęboką, 20–30 cm; jest to najczęściej orka przedzimowa,

pogłębioną, wykonywaną sporadycznie w celu zwiększenia miąższości warstwy ornej; głębokość orki pogłębionej jest większa o kilka centymetrów od sporadycznie stosowanych na danym polu orek głębokich,

z pogłębiaczem, wykonywaną sporadycznie w celu spulchnienia warstwy podornej, zwłaszcza gdy wytworzy się podeszwa płużna; podczas tej orki pług wyposaża się w pogłębiacz,

orka agromelioracyjna – orka bardzo głęboka (45–60 cm) wykonywana specjalnym pługiem w celu poprawienia co najmniej na kilka lat niekorzystnych właściwości profilu glebowego.

Pod względem terminu wykonania wyróżnia się następujące rodzaje orek:

Uprawa roli - całokształt zabiegów wykonywanych narzędziami i maszynami uprawowymi w celu stworzenia uprawianym roślinom optymalnych warunków wzrostu i rozwoju oraz podniesienia kultury roli.

Ursus C-360 - średni ciągnik rolniczy produkowany w latach 1976-1992 w Zakładach Mechanicznych Ursus w Warszawie, w ilości około 282 000 sztuk. Jest to modyfikacja ciągnika Ursus C-355.

podorywka – orka płytka rozpoczynająca zespół uprawek pożniwnych, wykonywana latem bezpośrednio po zbiorze roślin,

siewna – orka zasadnicza wykonywana na średnią głębokość rozpoczynająca zespół uprawek przedsiewnych pod rośliny ozime,

przedzimowa (ziębla) – głęboka orka wykonywana jesienią na polach przeznaczonych pod rośliny jare,

wiosenna, wykonywana wiosną pod rośliny jare; uznawana jest za zabieg z reguły szkodliwy, powodujący nadmierne przesuszenie roli.

Ze względu na sposób wykonania rozróżnia się orkę:

Profil glebowy – pionowy przekrój, odsłaniający morfologię (budowę) danej gleby, a w szczególności rodzaj, miąższość i wzajemny układ poziomów genetycznych.

Konkursy orki przeprowadza się na szczeblu gminy, województwa, kraju i świata. Mistrzowie krajowi mogą reprezentować Polskę na Międzynarodowych Konkursach Orki. Oceny wykonania orki dokonuje komisja sędziowska.

jednostronną, polegającą na dokładaniu kolejnych skib do tego samego brzegu pola; wykonywana jest pługiem obracalnym lub wahadłowym; powierzchnia zaoranego pola jest równa (bez bruzd i grzbietów), a czas wykonania takiej orki krótszy niż przy orce zagonowej,

w rozgon (rozorywka), polegającą na dokładaniu skib do brzegów składu; kończy się na środku składu, gdzie powstaje bruzda,

w skład (w zgon), polegającą na dokładaniu skib do wcześniej wyoranego grzbietu na środku składu; na brzegach składu powstają dwie bruzdy,

kombinowaną, łączącą orki w skład i rozorywki w celu ograniczenia liczby grzbietów i bruzd na zaoranym polu bez wydłużania jałowych przejazdów,

w figurę – rodzaj orki na polach o kształtach nieregularnych zaczynającej się od środka pola równolegle do brzegów specjalnie wytyczonego wieloboku, który zaoruje się najpierw w zgon; orkę tę kończy się na brzegach pola,

w okółkę – rodzaj orki na polach o kształtach nieregularnych wykonywanej w ten sposób, że zaczynając od brzegów pola orze się je dookoła, a kończy w środku, gdzie małą nie zaoraną część zaoruje się w zgon lub rozgon; zaletą tej orki jest brak bruzd i grzbietów, a wadą pozostawianie omijaków (calizny) na zakrętach i trudności zakończenia orki.

"on land" - orka likwidująca niekorzystny nacisk kół ciągnika na dno bruzdy, które toczą się po caliźnie; podczas tej orki nie tworzy się podeszwa płużna.

Podział orek ze względu na zadania:

Orka przedzimowa, ziębla – najgłębsza orka, która pozostawia rolę na zimę w ostrej skibie. Taki sposób uprawy roli powoduje jej dobre przemarznięcie i pokruszenie skib oraz powoduje nagromadzenie większej ilości wody z roztopów. Orka ta powinna być wykonana na całą miąższość warstwy ornej. W przypadku uprawy roślin głęboko korzeniących się, ziębla powinna być dodatkowo pogłębiona. Efekt ostrej skiby uzyskuje się dzięki dużej głębokości orki do szerokości orki (stosunek około 1,1–1,2). Orkę przedzimową wykonuje się jesienią pod rośliny jare.

Ciągnik – pojazd mechaniczny przystosowany do ciągnięcia pojazdów bądź urządzeń nie posiadających własnego napędu np. maszyn rolniczych, przyczep, naczep, dział oraz do wyposażania w osprzęt do robót ziemnych (spycharkowy, zrywarkowy, ładowarkowy, koparkowy, chwytakowy, hakowy).

zasadnicze: podorywka, orka siewna, orka przedzimowa zwana zięblą, razówka

uzupełniające: odwrotka, orka wiosenna

specjalne: orka agromelioracyjna.

Podział orek ze względu na prędkość:

szybkie – 7–10 km/h

wolne – 4–6 km/h

Zobacz też

Konkurs orki

Uprawa roli

Agrotechnika

Zobacz hasło orka w Wikisłowniku

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Orka (rolnictwo)