Orson Welles - Polski Serwis Naukowy

George Orson Welles (ur. 6 maja 1915 w Kenosha, Wisconsin, zm. 10 października 1985 w Hollywood) – amerykański reżyser, producent, scenarzysta i aktor filmowy. Najbardziej znany z realizacji słuchowiska radiowego Wojna Światów.

Życiorys

Uczył się w latach 1925-1926 w szkołach w Madison i Woodstock, gdzie Tood School założył zespół teatralny, występując jako aktor i inscenizator. W 1930 porzucił szkołę i podjął indywidualne studia u rosyjskiego malarza Borisa Anisfielda, następnie w Chicago Art Institute.

W 1931 wyjechał do Irlandii. Od października 1931 do stycznia 1932 występował w dublińskim Gate Theatre.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Po powrocie do Nowego Jorku zajmował się własnymi próbami dramatycznymi, odbył teatralne tournée po USA jako aktor. W 1934 wydał w nakładzie 90 tys. ilustrowany przez siebie zbiór dramatów Szekspira oraz zorganizował festiwal teatralny w Woodstock.

W końcu roku debiutował na scenach Broadwayu. W 1935 zaczął reżyserować w Theatre Group w Phoenix i nagrywać audycje radiowe dla NBC. W 1937 roku wraz z Johnem Housemanem otworzył w Nowym Jorku słynny Mercury Theatre. Pierwszym spektaklem był Szekspirowski Juliusz Cezar, poprzedzający serię znakomitych przedstawień, w których Welles grał również główne role.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.
Proces (niem. Der Prozeß) jest surrealistyczną powieścią Franza Kafki. Pisarz rozpoczął pracę nad nią w roku 1914. Została wydana pośmiertnie, wbrew woli autora, przez jego przyjaciela Maxa Broda w roku 1925.

Wraz z tym zespołem realizował od połowy 1938 cykl słuchowisk radiowych dla CBS, adaptując znane utwory literackie, m.in. Wojnę światów Herberta George'a Wellsa, która wśród słuchaczy została odebrana jako rzeczywisty reportaż inwazji Marsjan na Ziemię i wzbudziła w New Jersey panikę.

Wiosną 1939 roku, po zapewnieniu sobie warunków korzystnej współpracy z wytwórnią RKO, przystąpił do realizacji dwóch projektów – Jądra ciemności Josepha Conrada (Józefa Korzeniowskiego) i The Smiler with the Knife Nicholasa Blake'a. Zdjęcia nie doszły do skutku.

Długie, gorące lato (ang. The Long, Hot Summer) – film fabularny produkcji amerykańskiej z 1958 oparty na motywach dwóch opowiadań i fragmentu powieści Williama Faulknera.
Słuchowisko – dramat najczęściej radiowy, podstawowa artystyczna, literacka forma, której tworzywem jest wyłącznie materia foniczna: głos ludzki, efekty akustyczne i muzyka. Teksty słuchowisk mają postać zbliżoną do dramatu teatralnego.

Najsłynniejsze jego dzieło to Obywatel Kane, w którym zagrał także rolę tytułową. Film ten zapewnił mu nieśmiertelność na kartach historii kina. Po zrealizowanym w 1941 roku filmie Wspaniałość Ambersonów, kilka projektów zostało przerwanych w trakcie realizacji. Film Journey into Fear ukończył Norman Foster, a RKO zrezygnowała z usług reżysera.

RKO Radio Pictures - jedna z czołowych wytwórni hollywoodzkich lat 30. i 40. XX w. Jej niezwykłe początki istnienia wiążą się z korporacją RCA, która promując własny patent kina dźwiękowego, odrzuciła propozycję współpracy z istniejącymi wytwórniami i założyła osobne przedsiębiorstwo produkcji i dystrybucji filmów RKO.
IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza aktorów i filmów. Zawiera informacje o artystach i produkcjach z wielu części świata (w tym także polskich). Z bazy możemy się dowiedzieć między innymi o dorobku aktorów (reżyserów, scenarzystów, muzyków i innych osób związanych z produkcją i tworzeniem filmu), przeczytać krótkie syntetyczne biografie (przy niektórych osobach). Baza pozwala również sprawdzić informacje o filmach, serialach i produkcjach telewizyjnych (nawet tych w produkcji), jak również o nagrodach filmowych. Mankamentem bazy jest nieuwzględnianie charakterystycznych znaków diakrytycznych niektórych języków, w tym języka polskiego.

W 1947 roku Welles nakręcił Damę z Szanghaju z Ritą Hayworth. Jesienią 1947 wyjechał do Europy, pracował we Włoszech i Anglii.

Na swoim koncie ma również ekranizacje dzieł literatury klasycznej; (Williama Szekspira: Makbet i Otello oraz Franza Kafki: Proces).

W ostatnich 20 latach życia był aktywny jedynie jako aktor, głównie w charakterystycznych epizodach.

Scenarzysta – osoba pisząca scenariusz do filmu, serialu, reklamy, audycji radiowej, programu telewizyjnego itp., w przeciwieństwie do osoby piszącej sztuki teatralne nazywanej dramaturgiem.
1-800 jeśli widziałeś zadzwoń – seria książek kryminalno-przygodowych dla młodzieży autorstwa Meg Cabot. Książki te autorka wydała pod pseudonimem Jenny Carroll. W Polsce ukazały się one nakładem wydawnictwa Amber.

Wziął udział w nagraniu klimatycznej narracji do dwóch utworów amerykańskiego zespołu Manowar w roku 1982 - "Dark Avenger" oraz "Defender", jak również słynnego intro do koncertów grupy - "Ladies and Gentlemen, from the United States of America - all hail... MANOWAR!".

Otello (ang. Othello) - tragedia Williama Szekspira napisana prawdopodobnie w 1603 roku, ukazująca jednostkę dręczoną chorobliwą zazdrością. Pierwsze odnotowane wystawienie dramatu miało miejsce 1 listopada 1604 w Pałacu Whitehall w Londynie. Adaptacji filmowej dokonali William V. Ranous (1908), Orson Welles (1952), Sergiusz Jutkiewicz (1955), Stuart Burge (1965), Franco Zeffirelli (1986), Oliver Parker (1995), Tim Blake Nelson (2001).
Makbet (ang. Macbeth) – tragedia Williama Shakespeare’a napisana około roku 1606, należy do najczęściej wystawianych i adaptowanych sztuk szekspirowskich, jest również najkrótszą tragedią jego autorstwa

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)