Osadnik - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy osadnictwa i kolonizacji. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Osadnik – osoba pochodząca z innego regionu kraju, innego kraju lub kontynentu zakładająca (w grupie) osady (lub miasta) na terenach słabo rozwiniętych, słabo zaludnionych lub niezamieszkanych, albo też przejętych od innego państwa czy właściciela na drodze zbrojnej (wojna) lub pokojowej (traktat pokojowy, nabycie). Osadników nazywano także kolonistami lub pionierami.

Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwem Oświęcimia i Zatoru ((niem.) Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; (ukr.) Королівство Галичини і Лодомерії) - państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej obecnie podzielona pomiędzy Polskę i Ukrainę. Nazwę Galicja często uogólnia się z obwodem lwowskim, iwanofrankowskim oraz tarnopolskim na zachodzie Ukrainy.

Osadzony – stosowane w więziennictwie określenie więźnia przebywajacego w zakładzie karnym lub areszcie śledczym, obejmujące zarówno skazanych jak i tymczasowo aresztowanych, a także ukaranych.

Znani z historii osadnicy

koczownicy, którzy w okresie ok. 20 000 – 65 000 lat temu przedostali się z południowo-wschodniej Azji do Australii (Aborygeni) lub z północno-wschodniej Azji przez pomost lądowy w rejonie dzisiejszej cieśniny Beringa do Ameryki (Indianie)

Polinezyjczycy, którzy dzięki umiejętnościom żeglarskim zasiedlili stopniowo w latach 1500 – 1000 p.n.e. rozległe obszary Oceanu Spokojnego

osadnicy greccy zakładający na zlecenie greckich państw-miast kolonie w okresie wielkiej kolonizacji (od VIII do VI w. p.n.e.),

osadnicy niemieccy, którzy w średniowieczu na zaproszenie władców czeskich, polskich, węgierskich, śląskich lub pomorskich oraz na zlecenie zasadźcy na podstawie przywileju lokacyjnego pana feudalnego lokowali wsie i miasta, m.in. Sasi siedmiogrodzcy, osiedli na terenach Siedmiogrodu

osadnicy chrześcijańscy, najczęściej rycerze zakonni, opanowujący obszary zamieszkane przez plemiona pogańskie pod pretekstem krzewienia chrześcijaństwa (chrystianizacji); jednym z przykładów jest opanowanie zamieszkałych m.in. przez Prusów i Jaćwingów terenów późniejszych Prus Wschodnich, niektórych ziem polskich i litewskich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii przez zakon krzyżacki,

osadnicy wołoscy na obszarze Karpat,

osadnicy syberyjscy, początkowo kupcy nowogrodzcy i Kozacy z Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, kolonizujący Syberię, w XIX w. częstą postacią osadnika był przymusowy zesłaniec lub katorżnik

osadnicy europejscy kolonizujący Amerykę od jej odkrycia w 1492, w tym koloniści:

hiszpańscy zasiedlający Amerykę Południową i Północną

francuscy m.in. w Kanadzie (Nowa Francja)

angielscy m.in. w Ameryce Północnej

portugalscy w Brazylii

holenderscy zasiedlający w I połowie XVII w. Nowe Niderlandy (okolice Nowego Amsterdamu na zlecenie VOC) oraz Antyle Holenderskie

szwedzcy i fińscy m.in. nad rzeką Delaware

przymusowi osadnicy, więźniowie z Anglii, Szkocji i Walii, wysyłani od 1787 r. na odbycie kary do Australii, z których większość po odbyciu kary osiedlała się tam na stałe

koloniści józefińscy, osadnicy cesarza Józefa II w końcu XVIII w. w Galicji,

koloniści fryderycjańscy, niemieckojęzyczni, zwykle ewangeliccy osadnicy osiedlani przez króla Prus Fryderyka II w drugiej połowie XVIII w. we wschodnich Prusach

osadnicy amerykańscy kolonizujący w wiekach XVIII-XIX Dziki Zachód USA,

osadnicy żydowscy w Palestynie,

osadnicy wojskowi w Polsce: w okresie międzywojennym na Kresach Wschodnich oraz w końcowym okresie lub po zakończeniu II wojny światowej na Ziemiach Odzyskanych

Gry komputerowe

Osadnicy występują także w wielu strategicznych grach komputerowych opartych na scenariuszu budowy cywilizacji.

Polinezyjczycy są rdzenną ludnością Polinezji, zamieszkują także niektóre wyspy Melanezji i Mikronezji. Posługują się językami polinezyjskimi. Podstawą gospodarki jest rybołówstwo i rolnictwo, w mniejszym zakresie także chów zwierząt. Struktura społeczna opiera się na podziale na warstwy (arystokracja, rolnicy, rybacy, rzemieślnicy, niewolnicy).

Podbój większości Ameryki Środkowej i Południowej dokonany został przez Hiszpanów w pierwszej połowie XVI wieku. Prowadzili go przedsiębiorczy i ambitni konkwistadorzy hiszpańscy, kierujący niewielkimi, lecz dobrze wyposażonymi i zaprawionymi w bojach żołnierzami-awanturnikami, żądnymi łupów i przygód. Często byli nimi przestępcy, zwalniani specjalnie z więzień na dalekie i nader ryzykowne wyprawy kolonialne. Wielu rycerzy było ogarniętych zapałem religijnym i jechało do nowo odkrytej Ameryki, by wziąć udział w nawracaniu nowych dusz na wiarę chrześcijańską.

Zobacz też

osadnictwo

kolonizacja

Przypisy

Osadnictwo, Encyklopedia Wiem