Osadniki Sodowe Solvay - Polski Serwis Naukowy

Most stalowy na Wildze.

Widok z przyczółka na linię kolejową.

Widok ogólny na osadniki.

Osadniki Sodowe Solvay (tzw. Białe Morza) – tereny poprzemysłowe Krakowskich Zakładów Sodowych „Solvay”, położone na pograniczu Borku Fałęckiego i Łagiewnik w Dzielnicy IX w Krakowie.

Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.

Rekultywacja - przywracanie wartości użytkowych i przyrodniczych terenom (przede wszystkim leśnym i rolniczym) zdewastowanym i zdegradowanym przez działalność człowieka.

Po zlikwidowaniu fabryki w 1989 r., obszar osadników stanowi ważny i bardzo charakterystyczny element dzielnicy. W wyniku przeprowadzonej tu rekultywacji terenu i częściowego zalesienia go, powstało ponad 30 ha terenów zielonych.

Położenie

Osadniki otoczone są przez ulice:

ul. Herberta – od wschodu,

ul. Jugowicką – od południa,

ul. Zakopiańską – od zachodu,

ul. Do Sanktuarium Bożego Miłosierdzia i ul. Siostry Faustyny – od północy.

Ponadto, wzdłuż ich zachodniej granicy biegnie linia kolejowa Kraków-Zakopane.

Krzyż (etymologicznie z łac. crux) – znak, kształt lub przedmiot w postaci dwóch linii przecinających się, na ogół pod kątem prostym (†). Jest jednym z najstarszych symboli ludzkości znanym w większości starożytnych religii. Niemal w każdym zakątku ziemi odkryto przedmioty związane z tym znakiem. Zazwyczaj wiązano go z jakąś formą kultu sił przyrody (ogień, słońce, życie). Jest też używany jako element herbu.

Łagiewniki - obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy IX Łagiewniki-Borek Fałęcki, znajdującej się południowej części miasta. Dominuje niska zabudowa jednorodzinna. Znane są w Polsce i na świecie z sanktuarium Bożego Miłosierdzia i pod koniec 2005 r. stały się nawet bardziej popularne wśród wiernych niż francuskie La Salette. Do Łagiewnik pielgrzymował Jan Paweł II oraz Benedykt XVI. W Łagiewnikach znajduje się także kościół Parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, kilka zabytkowych kapliczek, pomniki oraz stacja kolejowa Kraków-Łagiewniki na której zatrzymuje się Pociąg Papieski. W maju 2009 roku na terenie poprodukcyjnych byłych Krakowskich Zakładów Sodowych "Solvay" ruszyła budowa Centrum Jana Pawła II Nie lękajcie się. Tereny te, tzw. białe morza, leżą pomiędzy rzeką Wilgą a linią kolejową w kierunku Zakopanego. Z inicjatywą budowy centrum wystąpił kard. Stanisław Dziwisz. Pieniądze na budowę pochodzą od wiernych. Kard. Stanisław Dziwisz przeznaczył na ten cel honoraria z książki i filmu Świadectwo.

Osadniki są przecięte na linii północ-południe rzeką Wilgą. Przez ich teren przechodzi ścieżka łącząca pobliskie osiedla (Wola Duchacka, Kurdwanów Nowy) z Centrum Handlowym "Zakopianka". Jest to bardzo popularna wśród mieszkańców, 10-minutowa droga "na skróty".

Funkcja i historia powstania osadników

Osadniki służyły jako miejsce sedymentacyjnego składowania odpadów poprodukcyjnych z fabryki. Tok ich budowy obejmował usypanie żwirowo-żużlowych obwałowań, do których wlewano odpady w postaci 15-20% zawiesiny. Po opadnięciu cząstek stałych na dno, zbiornik odwadniano przy użyciu systemu rurociągów. Po wyschnięciu osadu nasypywano kolejną warstwę obwałowania i powtarzano proces. W ten sposób osadniki osiągały wysokości do 20 m n.p.t.

Borek Fałęcki - obszar Krakowa, leżący na terenie Dzielnicy IX Łagiewniki-Borek Fałęcki miasta Krakowa. Położony jest w południowej części Podgórza. Charakteryzuje się nierównym rozłożeniem zabudowy. Osiedle składa się z pięciu 11-kondygnacyjnych bloków, resztę stanowi podłużna 3-kondygnacyjna zabudowa. W niedalekiej odległości znajdują sie również domy jednorodzinne.

Hektar – jednostka powierzchni używana między innymi w rolnictwie i leśnictwie. 1 hektar jest to pole powierzchni kwadratu o boku 100 m. Oznaczana symbolem ha. Nazwa pochodzi od przedrostka "hekto-" oznaczającego 100 i nazwy jednostki miary "ar".

Pierwsze osadniki powstały na początku lat 30. Do drugiej połowy lat 70. powstało 15 osadników, w tym 6 dwupoziomowych.

Osadniki Sodowe Solvay na filmie

W 2010 roku powstał amatorski dokument filmowy poświęcony Osadnikom Sodowym Solvay, noszący nazwę "Solvay Eksplorers" autorstwa Bartłomieja Lenarta.

Osadniki obecnie

Po 17 latach od zamknięcia fabryki oraz w wyniku 10-letniej rekultywacji terenu powstały 32 ha terenów zielonych, częściowo zalesionych. Osadniki przypominają teraz strome pagórki. Teren jest bardzo popularnym miejscem spacerów, stanowi specyficzną oazę zieleni wśród otaczających go osiedli.

Zakopianka — popularna nazwa drogi z Krakowa do Zakopanego, której długość wynosi 102 km. Droga ta z Krakowa do Rabki-Zdroju stanowi fragment drogi krajowej DK7. Odcinek z Rabki do Zakopanego to droga krajowa DK47.

Zawiesina - układ niejednorodny, dwufazowy, w postaci cząstek jednego ciała rozproszonych (faza rozproszona) w drugim ciele (faza rozpraszająca), np. cząstek ciała stałego w gazie lub cząstek cieczy w cieczy. Jeżeli cząstki te są dostatecznie małe, mowa jest o układzie koloidalnym. Gęstość fazy rozproszonej w zawiesinach jest na ogół większa niż gęstość fazy rozpraszającej i z tego powodu rozproszone cząstki fazy stałej mają tendencję do sedymentacji (opadania).

Znajdują się tu dwie charakterystyczne konstrukcje:

most stalowy nad Wilgą, przez który prowadzi wspomniana wyżej droga do CH "Zakopianka", ma wysokość 14 m i 4 przęsła. Jest w dobrym stanie, mimo prób demontażu na złom;

przyczółek rozebranego (w czasie likwidacji KZS "Solvay") mostu, znajduje się przy tylnej drodze wjazdowej na teren CH "Zakopianka".

Krzyż

W kwietniu i maju 2007 roku na terenie byłych Krakowskich Zakładów Sodowych Solvay skonstruowano 8-metrowy metalowy krzyż ku czci Jana Pawła II. Został umieszczony w miejscu dobrze widocznym z pobliskiego Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach.

Kurdwanów – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy XI Podgórze Duchackie. Kurdwanów do roku 1941 istniał jako wieś nad dopływem Wilgi, położona na skraju Pogórza Wielickiego.

Sedymentacja (łac. sedimentum = osad) – proces opadania zawiesiny ciała stałego w cieczy w wyniku działania siły grawitacji lub sił bezwładności. Sedymentacji ulegają zawiesiny o gęstości większej niż gęstość cieczy. Sedymentacja prowadzi więc do rozdziału substancji niejednorodnych, a kryterium podziału jest gęstość.

Plany zagospodarowania

Najważniejszym elementem planu zagospodarowania terenów zielonych jest budowa Kopca krakowskich kopców. Ma on mieć wysokość ok. 50 m i średnicę podstawy 110 m.

W opracowaniu jest także kompleksowa rewitalizacja całego tego obszaru. Powstaną tu tereny rekreacyjne, w których skład wejdą:

Park kontemplacji

Park rekreacyjno-sportowy

Park kultury

Park wypoczynku

Park rzeki Wilgi