Osnowa geodezyjna - Polski Serwis Naukowy

Reper, przykład punktu osnowy wysokościowej

Osnowa geodezyjna – zbiór odpowiednio wybranych i stabilizowanych punktów terenowych, dla których matematycznie określono współrzędne płaskie lub wysokościowe w przyjętym układzie współrzędnych.

Punkty osnowy geodezyjnej pełnią rolę nawiązania dla wszystkich robót geodezyjnych, których wynikiem są współrzędne określone w państwowym układzie współrzędnych. Punkty geodezyjnej osnowy pomiarowej mogą być punktami ciągów poligonowych dwustronnie nawiązanych, ciągów poligonowych jednostronnie nawiązanych, ciągów poligonowych zamkniętych, ciągów niwelacyjnych dwustronnie nawiązanych, ciągów niwelacyjnych zamkniętych oraz innych konstrukcji geodezyjnych. Osnowa pomiarowa (realizacyjna) tworzona jest na potrzeby konkretnej roboty.

Standardy techniczne w geodezji – instrukcje i wytyczne techniczne obowiązujące w geodezji na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 marca 1999 (Dz. U. Nr 30, poz. 297) w sprawie standardów technicznych dotyczących geodezji, kartografii oraz krajowego systemu informacji o terenie.

Układ współrzędnych 2000 (Państwowy Układ Współrzędnych Geodezyjnych 2000) – układ współrzędnych płaskich prostokątnych zwany układem "2000", powstały w wyniku zastosowania odwzorowania Gaussa-Krügera dla elipsoidy GRS 80 w czterech trzystopniowych strefach o południkach osiowych 15°E, 18°E, 21°E i 24°E. W tym układzie koncepcja nawiązuje do dawnego układu "1942". Różnica polega jednak na odmienności przyjętych elipsoid odniesienia oraz na zastosowaniu dodatkowej skali podobieństwa (skali kurczenia na południkach środkowych).

W Polsce osnowy geodezyjne, ze względu na sposób przedstawienia wzajemnego położenia punktów, dzielą się na:

osnowę poziomą, w której określone jest wzajemne poziome położenie punktów na powierzchni, bez uwzględnienia różnic wysokości,

osnowę wysokościową, w której określono wysokość punktów względem punktu odniesienia,

osnowę dwufunkcyjną, której punkty maja znane położenie i wysokość, a więc spełniają równocześnie funkcje punktów osnowy poziomej i wysokościowej,

osnowę przestrzenną, w której punkty mają znane położenie w układzie geocentrycznym.

Ze względu na gęstość rozmieszczenia, dokładność oraz rolę w pracach geodezyjnych osnowy dzielą się na:

Ciąg poligonowy jednostronnie nawiązany (ciąg wiszący, bagnet) to konstrukcja geometryczna, wykorzystywana do określania współrzędnych geodezyjnych punktów ciągu. Nawiązaniem ciągu są dwa punkty osnowy geodezyjnej wyższego rzędu o znanych współrzędnych. Kolejne punkty ciągu wyznaczamy metodą biegunową.

Państwowy system odniesień przestrzennych – system przyjętych i stosowanych od 1 stycznia 2010 w Polsce geodezyjnych układów współrzędnych płaskich prostokątnych (X,Y) oraz wysokości (H) zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 2000 .

osnowa pozioma:

podstawowe (I klasa)

szczegółowe (II i III klasa)

pomiarowe (nieklasyfikowana)

osnowa wysokościowa:

podstawowe (I i II klasa)

szczegółowe (III i IV klasa)

pomiarowe (V klasa)

Szczegółowe przepisy dotyczące osnów geodezyjnych zawarte są w przepisach wydanych w formie instrukcji technicznych G-1 oraz G-2 wydanych przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii w Warszawie.

Instrukcja techniczna G-1 – obowiązujący w Polsce, na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 marca 1999 (Dz. U. Nr 30, poz. 297), zbiór wytycznych dotyczących poziomej osnowy geodezyjnej wprowadzony zarządzeniem Prezesa Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii z 19 lutego 1979 w sprawie wprowadzenia do stosowania instrukcji technicznej "G-1 pozioma osnowa geodezyjna". Aktualnie obowiązującym wydaniem jest wydanie IV z 1986 opracowane przez Edwarda Dąbrowskiego, Janusza Galińskiego, Stanisława Gelo, Wojciecha Janusza, Bolesława Kłubkowskiego, Janusza Orzechowskiego na podstawie "Koncepcji modernizacji poziomych osnów geodezyjnych kraju", opracowanej przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii oraz zgodnie z zaleceniami Biura Rozwoju Nauki i Techniki GUGiK, reprezentowanego przez Leona Alexandrowicza i Edwarda Jarosińskiego.

Ciąg poligonowy dwustronnie nawiązany to konstrukcja geometryczna, wykorzystywana do określania współrzędnych geodezyjnych punktów ciągu, w której pomierzono wszystkie boki oraz wszystkie kąty. Pierwszy i ostatni punkt ciągu są punktami osnowy geodezyjnej wyższego rzędu (posiadają wyznaczone wcześniej współrzędne) i nie pokrywają się. Dodatkowo na początku i na końcu ciągu należy określić kąt między bokiem nawiązania (wyznaczonym przez dwa punkty osnowy wyższego rzędu), a pierwszym/ostatnim bokiem ciągu.

Zobacz też

Państwowy system odniesień przestrzennych

Układ współrzędnych 2000

Standardy techniczne dotyczące geodezji w Polsce

Bibliografia

Instrukcja techniczna G-1. Warszawa: GUGiK, 1986.

Instrukcja techniczna G-2. Warszawa: GUGiK, 1988.