Ostróda - Polski Serwis Naukowy

Ostróda (dawn. Ostród, niem. Osterode, prus. Austrāti) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego. Położone na Pojezierzu Iławskim, nad Jeziorem Drwęckim. Przez miasto przepływa rzeka Drwęca.

Prusowie – ludy bałtyckie zamieszkujące w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem (wybrzeże Bałtyku między dolną Wisłą a dolnym Niemnem). Obecnie na ich terytorium znajdują się województwo warmińsko-mazurskie oraz obwód kaliningradzki.
Tomasz Krzeszewski (ur. 19 września 1974 w Zgierzu), polski tenisista stołowy, wielokrotny reprezentant Polski na wielu ważnych imprezach, w tym na igrzyskach olimpijskich i Mistrzostwach Europy. W swojej karierze w rankingu światowym ITTF uplasował się na 23. miejscu. Do 2006 był sponsorowany przez niemiecką firmę tenisa stołowego Tibhar. Karierę sportowca zakończył w 2007, z powodu kłopotów związanych z kręgosłupem. Do czerwca 2008 był trenerem kadry narodowej juniorów. Obecnie jest trenerem kadry narodowej seniorów. Od 2007 również trener klubu tenisa stołowego MLKS Ostródzianka Ostróda (klub bierze udział w rozgrywkach ekstraklasy mężczyzn).

Według danych z 31 grudnia 2009 roku miasto miało 33 191 mieszkańców.

Warunki naturalne

Przez Ostródę przepływa rzeka Drwęca. Miasto połączone jest kanałowym szlakiem wodnym z Elblągiem.

Inne większe jeziora w Ostródzie, poza wspomnianym już Jeziorem Drwęckim, to (łącznie w obrębie miasta jezior jest około 12):

Smordy (jezioro Jakuba)

Puzy (jezioro Pauzeńskie)

Sajmino (jezioro Kajkowskie)

Perskie

Górczyn

Według danych z roku 2002 Ostróda ma obszar 14,15 km², w tym:

Schmaletz właściwie Grzegorz Martecki (ur. 22 grudnia 1969 w Ostródzie) - warszawski kompozytor i twórca muzyki alternatywnej inspirowanej m.in. punkiem i muzyką elektroniczną.
Gmina Miłomłyn to gmina miejsko-wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie olsztyńskim.

użytki rolne: 19%

użytki leśne: 5%

Miasto stanowi 0,8% powierzchni powiatu.

Historia

Fontanna Trzech Cesarzy na rynku w Ostródzie (autorstwa Arnolda Künne), ok. 1895

Plaża miejska w Ostródzie, nad Jeziorem Drwęckim

Kościół ewangelicki w Ostródzie

Zamek krzyżacki w Ostródzie

Ostróda powstała w XIII wieku w pobliżu krzyżackiego zamku na terenie Pomezanii wcześniej zasiedlonej przez staropruskie plemię Pomezanów. Teren ten od XVI wieku był określany jako Prusy Górne (niem. Oberland) lub polnische Oberland (pol. polskie Pogórze). Prawdopodobnie pierwszymi osadnikami byli mieszkańcy niemieckiego miasta Osterode am Harz, od którego nazwali nowe miasto. Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku rycerz Mikołaj z Durąga (Claus von Doringe) zajął miasto i zamek dla wojsk króla Władysława Jagiełły. W 1440 roku Ostróda przystąpiła do antykrzyżackiego Związku Pruskiego. W 1519 roku w czasie wojny polsko-krzyżackiej (wojny pruskiej) Ostróda zostaje zdobyta przez wojska króla polskiego Zygmunta Starego. W latach 1633-1643 miastem (i starostwem) zarządza Jan Chrystian brzeski książę Brzegu i Legnicy i tu zmarł. Jego druga żona księżna Jadwiga została pochowana w kościele św. Dominika Savio. Od 21 lutego do 1 kwietnia 1807 roku na zamku mieszkał cesarz Napoleon Bonaparte.

Chyżne (węg. Chizsne, słow. Chyžné) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Jabłonka. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Miejscowość położona jest w regionie geograficznym Kotlina Orawska i historyczno-etnograficznym Orawa.
Olsztyn (niem. Allenstein ?/i, dawniej hist. pol. Holstin, łac. Holsten, prus. Alnāsteini) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej i luterańskiej diecezji mazurskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy. Według danych GUS populacja Olsztyna wynosi 176 457 (stan na 31.12.2009).

W 1834 roku pastorem polskiej gminy ewangelickiej zastał Gustaw Gizewiusz. Mimo lokacji miejskiej do czasu doprowadzenia linii kolejowej w 1872 roku Ostróda pozostawała miasteczkiem o znaczeniu wyłącznie lokalnym. W czasie II wojny światowej zniszczona w około 60%.

Demografia

Dane z 31 grudnia 2009:

Drwęca (niem. Drewenz) – rzeka w północnej Polsce na Pojezierzu Mazurskim i Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, prawy dopływ dolnej Wisły. Długość rzeki wynosi 253 km, a powierzchnia dorzecza 5536 km². Wypływa ze wschodnich stoków Góry Dylewskiej (Czarci Jar) na wysokości 191 m n.p.m., płynie na południowy zachód i uchodzi do Wisły na wysokości 36,6 m n.p.m., a jej końcowy odcinek stanowi południowo-wschodnią granicę Torunia. Wyznacza południową granicę ziemi chełmińskiej.
Kościół ewangelicki w Ostródzie - budowla neogotycka przy ul. Sienkiewicza, obecnie własność Kościoła ewangelicko-metodystycznego, współużytkowany przez parafię ewangelicko-augsburską.

Zabytki

Polskie Zamki Gotyckie

Gotycki układ urbanistyczny miasta lokowanego ok. 1270 r. (obecnie przebudowany plac 1000-lecia),

Fragment gotyckich murów obronnych z XV w. Przy obecnym kościele św. Dominika Savio ul. Św. Dominika Savio,

Kościół gotycki św. Dominika Savio, odbudowany po zniszczeniach wojennych, pochodzący z XIV w., Znajduje się przy ul. Św. Dominika Savio,

Zamek pokrzyżacki pierwotnie w stylu gotyckim, następnie kilkakrotnie przebudowywany. Pochodzi z XIV w. i był siedzibą komturstwa krzyżackiego. Od 1977 roku odbudowywany po zniszczeniach spowodowanych wojną,,

Kościół neogotycki pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z lat 1856-1875, wieża dobudowana na początku XX w.,

Kościół ewangelicko-metodystyczny neogotycki z 1907 r.; wieża kościelna, na którą wiedzie 105 schodów, stanowi punkt widokowy na całą Ostródę, ponadto mieści w sobie 3 dzwony (największy o średnicy 148 cm) oraz mechanizm zegarowy,

Kaplica baptystów, pseudogotycka,

Cmentarz Polska Górka przy ul. Olsztyńskiej. Część grobów pochodzi z I połowy XIX w. Jest tu pochowany pastor Gustaw Gizewiusz pochodzący z rdzennie polskiej rodziny, niezmordowany orędownik polskości Mazur. Urodził się 21 maja 1810 roku w Piszu, a w roku 1835 osiedlił się w Ostródzie jako pastor polskiego kościoła ewangelickiego. W 1848 roku został wybrany polskim posłem do Parlamentu Niemieckiego. Zmarł nagle 7 maja 1848 roku. Pośród ruin cmentarza zwracają uwagę zabytkowe nagrobki pożydowskie oraz neoklasycystyczna brama z XIX w.,

Budynek liceum ogólnokształcącego, eklektyczny z 1907 roku,

Dawna rogatka przy posesji Szkoły Podstawowej Nr 1, neoklasycystyczna z XIX w.

Neogotycka wieża ciśnień pochodząca z przełomu XIX i XX w.

Kamienica pseudobarokowa z pocz. XX w.

Kamienica pseudoklasycystyczna z końca XIX w.

Kamienice secesyjne, początek XX w.

Kamienice eklektyczne, początek XX w.

Kamienica eklektyczno-secesyjna, początek XX w.

Edukacja

Lista szkół znajdujących się w Ostródzie:

Zamek krzyżacki w Ostródzie – budowla ta należy do najstarszych i najciekawszych zabytków budownictwa gotyckiego znajdujących się na terenie Ostródy. Pierwsza warownia położona w widłach Drwęcy wypadającej wówczas dwoma nurtami do Jeziora Drwęckiego istniała zapewne już w połowie XIII wieku. Pierwsza wzmianka pochodzi z około 1300 roku. Była to prawdopodobnie budowla o konstrukcji drewniano-ziemnej i podlegała administracyjnie komturowi dzierzgońskiemu. Nową budowlę obronną wzniesiono w latach 1349–1370, a więc za rządów komtura ostródzkiego Güntera von Hohensteina, który był znany jako inspirator okazałej budowli zamkowej w Świeciu. W przeciwieństwie do niej zamek ostródzki nie miał wówczas wież, które w końcu XIV wieku były rzadkością w budownictwie krzyżackim, wypełnienie wyspy osiedlem nie pozwoliło na założenie wzmocnionego podzamcza, które przeniesiono na przeciwległy brzeg rzeki. W 1381 roku istniały dwie budowle zamkowe, stara i nowa, obie spalone tego roku przez wojska księcia litewskiego Kiejstuta.
Augustów (lit. Augustavas ros. Августов) – miasto w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim. W latach 1975-1998 administracyjnie należało do województwa suwalskiego. Miasto jest także siedzibą władz wiejskiej gminy Augustów.

Szkoły podstawowe

Szkoła Podstawowa nr 1 im. Armii Krajowej

Szkoła Podstawowa nr 2 im. Gustawa Gizewiusza

Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Pawła II

Szkoła Podstawowa nr 4

Szkoła Podstawowa nr 5

Szkoła Podstawowa nr 6 im. Kornela Makuszyńskiego

Gimnazja

Gimnazjum nr 1 im Polskich Noblistów

Gimnazjum nr 2 im. Zdzisława Krzyszkowiaka

Gminne Gimnazjum im. ks. Jana Twardowskiego

Salezjańskie Gimnazjum Niepubliczne im. św. Dominika Savio

Szkoły ponadgimnazjalne

Liceum Ogólnokształcące nr 1 im. Jana Bażyńskiego

Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące im św Dominika Savio

Zespół Szkół Rolniczych im. Wincentego Witosa

Zespół Szkół Zawodowych im. Sándora Petőfi'ego

Zespół Szkół Zawodowych im. Stanisława Staszica

Szkoły wyższe

Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi – wydział zamiejscowy w Ostródzie

Wyższa Szkoła Społeczno-Ekonomiczna w Warszawie – zamiejscowa sala wykładowa w ZSZ im. S. Petofi w Ostródzie.

Prusy Górne (łac. Hockerlandia, niem. Oberland) - określenie regionu historycznego znajdującego się obecnie w województwie warmińsko-mazurskim, na terenie historycznych Prus. Prusy Górne położone są na zachód od Warmii, na wschód od Powiśla, na południe od Żuław i na północny zachód od Mazur. Czasem określa się je jako Stare Prusy, Kraj Górny, Mazury Zachodnie lub Pogórze.
Elbląg (niem. Elbing, prus. Elbings) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, powiat grodzki Elbląg, stolica powiatu ziemskiego elbląskiego. Jedno z najstarszych polskich miast (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246), a najstarsze w województwie.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)