Ostrawa - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w Republice Czeskiej. Zapoznaj się również z: Ostrawa - wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim.

Na mapach: 49°50′30.31″N 18°17′29.56″E / 49.8417528, 18.2915444

Ostrawa (czes.: Ostrava, niem.: Ostrau) – miasto w Republice Czeskiej na granicy Śląska Cieszyńskiego, Śląska Opawskiego i Moraw, u ujścia do Odry dwóch rzek: Opawy i Ostrawicy. Miasto leży przy północnym wejściu Bramy Morawskiej.

Stolica kraju morawsko-śląskiego, okręgu terytorialnego kraj północnomorawski i powiatu Ostrawa-Miasto.

Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).
Komunikację tramwajową w trzecim co do wielkości czeskim mieście, Ostrawie, obsługuje Dopravní podnik Ostrava (DPO, pol. Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Ostrawa). Tramwaje są jednym z trzech, obok autobusów i trolejbusów, rodzajów komunikacji miejskiej w Ostrawie.

Demografia

W 2001 roku miasto zamieszkiwało 316744 osób z czego 283955 (89,6%) narodowości czeskiej, 11016 (3,5%) słowackiej, 7278 (2,3%) morawskiej, 950 (0,3%) polskiej, 915 (0,3%) śląskiej, 776 (0,2%) wietnamskiej, 658 (0,2%) romskiej, 574 (0,2%) niemieckiej i 276 (0,1%) ukraińskiej. Pod względem religii jedynie 93400 (29,5%) stanowiły osoby wierzące, w tym największą grupę wyznaniową stanowili katolicy - 75637 (80,1% wierzących).

Ulica Stodolní w centrum Ostrawy jest fenomenem ostrawskiego życia towarzyskiego. Na samej ulicy oraz w jej ścisłym sąsiedztwie znajdują się dziesiątki barów, restauracji i klubów, które, zwłaszcza w weekendy, są odwiedzane przez tłumy młodzieży i ludzi w wieku średnim. Stodolní cieszy się dużym powodzeniem również wśród Polaków. Jej popularność niesie jednak ze sobą także i negatywne zjawiska, takie jak przestępczość. Z tego powodu ulica jest stale pod nadzorem policyjnych patroli i systemu kamer. W 2006 zabudowa przy Stodolní przeszła renowację. 20 listopada 2007 w pobliżu końca ulicy otwarto stację kolejową Ostrava Stodolní, celem ułatwienia dojazdu w tę część centrum Ostrawy.
Śląsk Opawski (Śląsk karniowsko-opawski; czes. Opavské Slezsko, niem. Troppauer Schlesien) – część Górnego Śląska (oraz skrawek Dolnego wokół miasta Javorník) należąca do Republiki Czeskiej z ośrodkiem w Opawie.

Historia

Przez teren osady od najdawniejszych czasów biegł szlak bursztynowy, a następnie szlak handlowy z Moraw na Górny Śląsk. W VIII pojawiły się osiedla słowiańskie, a w X gród Gołęszyców.

Miasto lokowane w 1267 przez biskupa morawskiego Ołomuńca, Bruna. Od 1290 prawobrzeżna Polska Ostrawa leżąca na terenie Śląska (w odróżnieniu od części morawskiej) stała się własnością książąt cieszyńskich, w związku z podziałem księstwa opolskiego. W końcu XIV zamek w Polskiej Ostrawie przeszedł w ręce szlacheckie, stając się ośrodkiem dóbr, zwanych "państwem polsko-ostrawskim", natomiast Morawska Ostrawa w skład dóbr hukwaldzkich. W średniowieczu Morawska Ostrawa zasiedlona została przez osadników z Niemiec. Przez całe wieki była małym miasteczkiem, którego ludność trudniła się rzemiosłem. Od 1714 Polska Ostrawa była własnością rodu Wilczków. W 1763 w okolicach miasta odkryto znaczne złoża węgla kamiennego. Od tego czasu, aż do 1994 kiedy zaniechano wydobycia, datuje się intensywny rozwój miasta jako ośrodka górniczego i przemysłowego.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Górny Śląsk (, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien, czes. Horní Slezsko, łac. Silesia Superior) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.

27 listopada 1919 władze czechosłowackie zmieniły nazwę Ostrawy Polskiej na Ostrawę Śląską. Jako jeden organizm miejski Ostrawa powstała 1 lipca 1941, po połączeniu dwóch miast.

Obecnie Ostrawa zmienia swój wizerunek i nastawia się na turystów, inwestując w kolejne atrakcje miejskie oraz w renowację zabytkowych obiektów, których na jej terenie znajduje się znaczna ilość.

Ostrawa jest stolicą kraju morawsko-śląskiego (czes.: Moravskoslezský kraj). Wraz z Boguminem (czes.: Bohumín) tworzy ważny węzeł kolejowy. Ostrawa ma także międzynarodowy port lotniczy Ostrawa-Mošnov. Znajduje się tam także polski konsulat generalny.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Ewangelicki Kościół Czeskobraterski (cz. Českobratrská církev evangelická, ČCE) - protestancki kościół unijny w Czechach nawiązujący tradycją do doktryny braci czeskich.

Kalendarium historii Ostrawy

1245-1281 - Morawska Ostrawa majątkiem biskupa ołomunieckiego,

1267 - prawa miejskie dla Morawskiej Ostrawy,

1297 - pierwsza pisemna wzmianka o kościele św. Wacława i zamku w Polskiej Ostrawie,

1362 - król Karol IV nadaje Morawskiej Ostrawie prawo organizowania dorocznych targów,

lata 70. XIV wieku - budowa murów miejskich,

1428 - okoliczny teren zajęty przez husytów,

1539 - pierwsza wzmianka o Starym Ratuszu w Morawskiej Ostrawie,

1556 - pożar niszczy sporą część Morawskiej Ostrawy,

w czasie wojny trzydziestoletniej miasta i zamek łupią wojska duńskie, szwedzkie i habsburskie,

1625 - plaga dżumy - ginie połowa okolicznych mieszkańców,

1747 - otwarto pierwszą pocztę w Morawskiej Ostrawie,

1763 - odkrycie pokładów węgla w dolinie Burnia,

1828 - otwarcie Huty Rudolfa (obecnie Huta Witkowice),

1847 - Morawska Ostrawa uzyskuje połączenie kolejowe z Wiedniem i Krakowem (K.u.K. Privilegierte Kaiser-Ferdinands-Nordbahn),

1869 - rusza pierwsza gazownia oraz telegraf,

1879 - budowa synagogi w Morawskiej Ostrawie,

1894 - otwarcie Domu Narodowego czeskiego,

1895 - otwarcie Domu Niemieckiego,

1900 - otwarcie Domu Polskiego,

1901 – na ulice Morawskiej Ostrawy wyjeżdża pierwszy tramwaj elektryczny (od 1894 jeździły już parowe)

1907 - rozpoczyna działalność pierwszy teatr niemiecki,

1919 - w pierwszym roku Republiki Czechosłowackiej władze zmieniają nazwę Polskiej Ostrawy na Śląską Ostrawę,

1924 - powstaje tzw. Wielka Ostrawa - do Morawskiej Ostrawy władze czechosłowackie przyłączają sześć okolicznych morawskich gmin,

1930 - zakończono budowę modernistycznego Nowego Ratusza,

1939-1945 - podczas okupacji niemieckiej większość ostrawskich Żydów zostało wymordowanych; w 1941 do Wielkiej (Morawskiej) Ostrawy dołącza 8 śląskich (w tym Śląska Ostrawa) i 4 morawskie gminy,

1945 - przeniesienie do Ostrawy Wyższej Szkoły Górniczej,

1949-1951 - budowa ogromnej Nowej Huty,

1955 - powstaje studio telewizyjne, drugie w Czechach (i Czechosłowacji),

1976 - przyłączono kolejne gminy podmiejskie - łącznie od 1924 33 gmin, które tworzą obecnie 23 dzielnice,

okres między II wojną światową o 1989 - gwałtowny rozwój miasta i napływ ludności z Czech, Moraw i Słowacji,

1991 - powstaje Uniwersytet Ostrawski,

1994 - koniec wydobycia węgla w mieście,

1996 - miasto zostaje siedzibą nowej diecezji ostrawsko-opawskiej,

1997 - zalanie części miasta podczas powodzi tysiąclecia,

1998 - zakończenie wytopu żelaza w Witkowicach.

Zabytki

Katedra Boskiego Zbawiciela

Miasto posiada znaczną ilość zabytkowych obiektów, głównie z przełomu XIX i XX oraz 20-lecia międzywojennego. Szczególnie dużo znajduje się w dawnej Morawskiej Ostrawie (Moravská Ostrava):

Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie wschodniej, głównie na Ukrainie (także w krajach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich.
Port lotniczy Ostrawa im. Leoša Janáčka (dawniej Port lotniczy Ostrava-Mošnov, cz.: Letiště Leoše Janáčka Ostrava, ang.: Ostrava Leos Janacek Airport, kod IATA: OSR, kod ICAO: LKMT) - międzynarodowe lotnisko położone około 20 km od Ostrawy w pobliżu miejscowości Mošnov.

rynek (Plac Masaryka) - częściowo otoczony przez kamienice z XIX i początku XX,

Stary Ratusz (obecnie Muzeum Ostrawskie) - pierwsza wzmianka pochodzi z 1539. Starą wieżę (z zegarem od XVI) przebudowano w stylu barokowym, a w XIX dobudowano dwie przybudówki,

Dom Mikeska - secesyjna kamienica z 1902, w przeszłości "Café Habsburg", potem kawiarnia "Praha", obecnie dom książki,

Most Miloše Sýkory nad rzeką Ostrawicą z 1913, cudem uratowany przed wysadzeniem podczas II wojny światowej,

Czeski Dom Narodowy, obecnie Teatr Jiřího Myrona. Mieszany styl neobarokowy i neorenesansowy, w latach 80. Wyremontowany od zewnątrz po pożarze z 1976,

Dom Polski w Ostrawie - z lat 1899-1901 zbudowany ze składek miejscowych Polaków pod nadzorem architekta Stanisława Bandrowskiego z Krakowa. Związki z Polską symbolizują piastowskie orły i wmurowane kamienie z murów obronnych Krakowa, ul. Poděbradova 53,

kościół parafialny św. Wacława - najstarsza świątynia w Ostrawie, którego początki sięgają XIII. Po pożarze odbudowany w XIV. Pierwotnie gotycki, w XIX przebudowany w stylu klasycystycznym,

katedra Boskiego Zbawiciela z 1889, najbardziej charakterystyczny kościół dzielnicy. Od 1996 siedziba diecezji ostrawsko-opawskiej,

Teatr Antonína Dvořáka (dawniej Narodowy Teatr Morawskośląski) z lat 1906-1907. Wybudowany w stylu neobarokowym, w późniejszych latach kilkukrotnie przebudowany,

Dom Książki Librex – funkcjonalistyczny dom handlowy z 1928 r.

Dom "Slavia" - zachowany w nienaruszonym stanie secesyjny budynek (dawniej hotel) z 1898, zaprojektowany przez Otokara Böhma,

kościół ewangelicki z 1907, wybudowany w stylu holenderskiego renesansu. Obecnie służy Śląskiemu Kościołowi Ewangelickiemu Augsburskiego Wyznania oraz Ewangelickiemu Kościołowi Czeskobraterskiemu,

modernistyczny Nowy Ratusz z 1930 z wnętrzami w stylu funkcjonalizmu. To największy kompleks ratuszowy w państwie, posiadający wieżę o wysokości 85 metrów, na której znajduje się punkt widokowy. Jest to najwyższy ratusz w Republice Czeskiej,

wieża wydobywcza szybu Jindřich (Henryk). Szyb pochodzi z 1846, natomiast wieża i budynek z 1913,

zabudowania browaru "Ostravar" z początku XX (działa tam muzeum),

Zamek w Śląskiej Ostrawie

Śląska Ostrawa (Slezská Ostrava - od 1919, Polska Ostrawa/Polská Ostrava do 1919):

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Kolej Północna (oficjalnie "C.K. Uprzywilejowana Kolej Północna Cesarza Ferdynanda", niem. K.u.K. Privilegierte Kaiser-Ferdinands-Nordbahn, KFNB, czes. Severní Ferdinandova Dráha) - wybudowana w granicach Cesarstwa Austriackiego linia kolejowa łącząca Wiedeń z Krakowem.

zamek, którego początki sięgają XIII, obecnie w większości zrekonstruowany,

ratusz z 1911-1913,

barokowy kościół św. Józefa z XVIII, cel licznych pielgrzymek,

wieża ciśnień z 1909,

Zrekonstruowany kościół św. Katarzyny w Hrabowej

Hrabowa (Hrabová):

drewniany kościół św. Katarzyny - zrekonstruowany po pożarze z 2002. Oryginał pochodził z XVI,

Mariańskie Góry (Mariánské Hory):

Miasta partnerskie to forma partnerstwa między miastami w różnych krajach, która ma na celu wymianę kulturalną, gospodarczą i informacyjną. W Europie formę tę powszechnie określa się terminami: miasta bliźniacze, miasta przyjacielskie (miasta zaprzyjaźnione) lub miasta partnerskie. Poza Europą (szczególnie w krajach anglosaskich) współpracę między miastami określa się pojęciem miasta siostrzane (ang.: Sister City; l. mn.: Sister Cities) lub bliźniacze (ang.: Twin Towns albo Twinning Towns); w krajach socjalistycznych - miasta braterskie.
Kościół ewangelicki w Ostrawie - neorenesansowy kościół w Ostrawie wzniesiony w latach 1905–1907 w stylu wzorowanym na renesansie holenderskim z wpływami secesji według projektu Karla Trolla i Ludvíka Faigla. Budowla, nazywana również „Czerwonym kościołem” bądź „kościołem Chrystusowym” została wpisana do rejestru zabytków Republiki Czeskiej 3 maja 1958.

neobarokowy kościół parafialny królowej Maryi Panny, wybudowany w latach 1905-1908,

kolonia robotnicza z początku XX,

Poręba (Poruba):

pałac z 1573, później przebudowany. Zachowały się elementy renesansowe,

osiedle w stylu realnego socjalizmu z lat 50 i 60 XX, od 2003 miejski obszar zabytkowy,

kościół św. Mikołaja, którego początki sięgają XV. Obecny wygląd z początku XX,

Przywóz (Přívoz):

neogotycki kościół Niepokalanego Poczęcia z 1899,

dawny ratusz, obecnie archiwum miejskie z XVIII,

Witkowice (Vitkovice):

II liga czeska w piłce nożnej – od sezonu 1993/1994 drugi najwyższy poziom rozgrywek piłki nożnej organizowany przez Czeskomorawski Związek Piłki Nożnej. Liga liczy 16 drużyn. Rozgrywki odbywają się systemem kołowym (po jednym meczu jako gospodarz i gość) w dwóch rundach: jesiennej oraz wiosennej.
Diecezja ostrawsko-opawska - diecezja Kościoła łacińskiego w Czechach, należąca do metropolii morawskiej. Powstała 30 maja 1996 roku w wyniku wyłączenia części terytorium z archidiecezji ołomunieckiej.

kompleks huty "Witkowice" (dawniej "Rudolf") oraz kopalni Hlubina - z XIX. Od 2002 zabytek myśli technicznej,

zespół zabudowań przemysłowych z XIX: kolonie robotnicze, ratusz, koszary, hale, pływalnie, hotel zakładowy - zaprojektowane przez wiedeńskich architektów,

ratusz z 1902,

neogotycki kościół św. Pawła z 1886. Stojąca obok wieża była pierwotnie przeznaczona do celów przeciwpożarowych.

Rzemiosło – zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, posiadającą udokumentowane kwalifikacje do wykonywania danej działalności gospodarczej we własnym imieniu i na swój rachunek, przy zatrudnieniu niewielkiej liczby pracowników, których praca ma na celu wspieranie działalności rzemieślnika. O tym, czy dana działalność jest rzemiosłem decydują jej właściwości,charakter, niewielka skala i rozmiar oraz brak cechy uciążliwości środowiskowej oraz społecznej typowej dla działalności na przemysłowej lub też produkcyjnej w znacznym rozmiarze. Jako przykład rzemiosła można podać artystyczny wyrób cegieł prowadzony w niewielkim rozmiarze, a jak o działalność przemysłową produkcję materiałów budowlanych w specjalnie przeznaczonych do tego urządzeniach prowadzona w znacznych rozmiarach w sposób zorganizowany i ciągły.
Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)