Ostrokrzewowate - Polski Serwis Naukowy

Ostrokrzewowate (Aquifoliaceae Bartl.) – rodzina roślin okrytonasiennych z rzędu ostrokrzewowców (Aquifoliales). W ujęciu systemu APG III z 2009 takson monotypowy tylko z jednym rodzajem – ostrokrzew (Ilex). Należy do niego 405 gatunków spotykanych głównie w Ameryce i południowo-wschodniej Azji, pojedyncze gatunki rosną także w zachodniej Europie i Afryce. Charakterystyczne dla przedstawicieli są skrętoległe, zimozielone i często ząbkowane liście. Wszystkie zaliczane tu rośliny to drzewa lub krzewy.

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

Drzewa – grupa . Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające . Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody.

Systematyka

Pozycja systematyczna i podział wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Do rodziny zaliczany jest tylko jeden rodzaj – ostrokrzew (Ilex). Wyróżniany dawniej rodzaj Nemopanthus okazał się być po lepszym poznaniu jego filogenezy jedną z linii rozwojowych umieszczoną w obrębie rodzaju Ilex i obecnie jego nazwa traktowana jest jako synonim. Z kolei zaliczany tu także dawniej rodzaj Phelline wyłączany jest do rangi monotypowej rodziny Phellinaceae w obrębie rzędu astrowców Asterales, a rodzaj Sphenostemon zaliczany jest obecnie do rodziny Paracryphiaceae z rzędu Paracryphiales.

Ostrokrzewowce (Aquifoliales Senft) – rząd roślin z kladu różowych. Należy tu 5 rodzin, 21 rodzajów z 536 gatunkami. Większość rodzajów występuje w strefie równikowej, jedynie jeden rodzaj - ostrokrzew ma przedstawicieli w strefie klimatu umiarkowanego.

Takson monotypowy, zwany monotypem – w biologii, takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy. W botanice np.: rząd tatarakowce Acorales zawiera tylko jedną rodzinę tatarakowate Acoraceae, która też jest monotypowa ponieważ zawiera jeden rodzaj – tatarak Acorus. W zoologii np.: rodzaj Sceloglaux jest monotypowy ponieważ zawiera tylko jeden gatunek - sowicę białolicą.

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Celastranae Takht., rząd ostrokrzewowce (Aquifoliales Senft), rodzina ostrokrzewowate (Aquifoliaceae Bartl.).

Różowe – grupa roślin w zależności od ujęcia systematycznego stanowiąca . Należą tu rośliny o zdrewniałych łodygach (drzewa i krzewy), rośliny zielne. Należy do niej 16 rzędów roślin okrytonasiennych.

System APG III – nowoczesny system klasyfikacyjny roślin . W październiku 2009 członkowie Linnean Society zaproponowali klasyfikację fenologiczną wszystkich .

Do rodziny w tym ujęciu zaliczano 3 rodzaje:

rodzaj: Aquifolium Mill.

rodzaj: Ilex L. - ostrokrzew

rodzaj: Nemopanthus Raf.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-14].
Crescent Bloom: Aquifoliaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-04-14].