Otoemisja akustyczna - Polski Serwis Naukowy

Otoemisja akustyczna (OAE)- nazywana przez niektórych emisją otoakustyczną jest to jedna z obiektywnych metod diagnostycznych stosowanych w audiologii. Metoda ta pozwala na wykrycie niedosłuchu odbiorczego pochodzenia ślimakowego. Działanie OAE opiera się na zjawisku fizjologicznym o tej samej nazwie odkrytym w 1978 roku przez Davida Kempa. Polega ono na emisji przez ucho wewnętrzne dźwięków w odpowiedzi na bodziec akustyczny (trzask) lub spontanicznie. Słaby sygnał emitowany jest przez ucho wewnętrzne do otoczenia (przewód słuchowy zewnętrzny), skąd może być rejestrowany za pomocą aparatu do pomiaru OAE.

Ucho wewnętrzne (łac. auris interna) (błędnik łac. labirynthus – zwany tak z powodu skomplikowanej budowy anatomicznej) – wewnętrzna część ucha. Jest jednym z elementów (receptorem) zmysłu równowagi i zmysłu słuchu.

Narząd Cortiego, narząd spiralny – właściwy narząd słuchu znajdujący się w ślimaku w przestrzeni zwanej schodami środkowymi (przewód ślimakowy). Rozciąga się on wzdłuż przewodu ślimakowego poza jego częścią zwaną kątnicą przedsionkową. Położony jest na błonie podstawnej. Przypomina "wał", który po swojej wewnętrznej stronie zwrócony jest w kierunku bruzdy (blaszki) spiralnej wewnętrznej. Przyśrodkowo od narządu znajduje się rąbek spiralny).

Za emisję dźwięków w uchu wewnętrznym odpowiedzialne są komórki rzęsate (słuchowe) zewnętrzne, które mają zdolność kurczenia się. Właściwości kurczliwe komórek słuchowych zewnętrznych ujawniają się w spoczynku (stałe napięcie spoczynkowe) lub podczas pobudzania dźwiękiem: podczas głośnego dźwięku usztywniają one błonę pokrywową narządu Cortiego hamując jej nadmierną ruchomość, przy cichych dźwiękach naprzemienne ruchy komórek mają na celu amplifikację sygnału docierającego do narządu Cortiego. OAE jest więc miarą czynności ślimaka. W sposób nieinwazyjny umożliwia ona ocenę jego mikromechaniki. Dzięki temu możliwa jest ocena czynności ślimaka w chorobach pochodzenia laryngologicznego (nagła głuchota, uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem, głuchoty uwarunkowane genetycznie czy inne głuchoty wrodzone) jak i w chorobach poza laryngologicznych (cukrzyca, kolagenozy, głuchota starcza itp).

Cukrzyca – grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się . Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.

Ślimak (łac. cochlea) - anatomiczna część ucha wewnętrznego ssaków złożony z części kostnej (o kształcie muszli ślimaka) i mieszczącego się w niej przewodu ślimakowego (część błędnika błoniastego), który zawiera receptor słuchu — narząd Cortiego. Przewód ślimakowy kończy się ślepo na wierzchołku ślimaka, jest wypełniony płynem zwanym śródchłonką, czyli endolimfą. Po obu jego stronach biegną przewody zwane schodami przedsionka i schodami bębenka, łączące się na wierzchołku ślimaka, wypełnione przychłonką, czyli perylimfą.

Podział kliniczny otoemisji akustycznych

otoemisja akustyczna spontaniczna (SOAE) (ang. spontaneous otoacoustic emission)- występuje bez żadnej stymulacji ślimaka dźwiękiem. Istnienie tego zjawiska przewidział już w 1848 roku Thomas Gold.. Później w latach 60. często interpretowana była jako szumy uszne obiektywne. Jednak zjawisko to w 1978 roku opisał D. Kemp. Ten rodzaj otoemisji ma ograniczone zastosowanie gdyż, nie występuje u wszystkich zdrowych osób. Najczęściej rejestruje się ją pomiędzy 10 a 30 rokiem życia, także później. Wraz z wiekiem liczba osób, u których można zarejestrować SOAE znacznie spada. SOAE występują głównie w paśmie 1–3 kHz, ale spotyka się je także w szerszym zakresie: 0,5–9 kHz.

otoemisje akustyczne wywołane (EOAEs) (ang. evoked otoacoustic emissions)- rejestrowane są u 95-100% zdrowej populacji. Wyróżnia się kilka typów EOAEs, w zależności od rodzaju bodźca działającego na ślimak.

przejściowe (TEOAE) (ang. transiently-evoked o. e. )- najczęściej do ich wywołania stosowany jest bodziec akustyczny w postaci trzasku, dużo rzadziej ton krótki. Nazywa się je niekiedy echem ślimakowym lub echem Kemp'a. Rejestruje się ją (jak większość) otoemisji wywołanych u prawie wszystkich ludzi (95-100%). Powyżej 55 roku życia rejestruje się ją rzadziej, co jest związane z powolnymi zmianami starczymi w ślimaku. Rejestracja TEOAE związana jest z częstotliwością zastosowanego trzasku: im jest ona wyższa tym odpowiedź pojawia się szybciej.Ważną cechą TEOAE jest powtarzalność. Jeżeli powtarzalność odpowiedzi akustycznej z ślimaka jest >75% emisję taką uznaje się za wiarygodną.

emisje produktów zniekształceń nieliniowych (DPOAE) (ang. distortion product o.a.e.)- do ich wywołania używa się pary czystych tonów nadawanych jednoczasowo o dwóch różnych częstotliwościach: $f_1$ i $f_2$ . Powoduje to emisję ze ślimaka tonu o innej częstotliwości ( $f_{dp}$ ) niż te, którymi pobudzano ślimak. Zwykle do pobudzenia stosuje się 2 tony czyste o różnych częstotliwościach, których stosunek zawiera się w przedziale $f_1\mbox{ }:\mbox{ }f_2$ 1,20-1,25. Otoemisja produktów zniekształceń nieliniowych o najsilniejszej amplitudzie powstaje przy założeniu że częstotliwości użyte do jej wywołania spełniają równanie $f_{dp}=2f_1-f_2$ przy czym $f_2$ > $f_1$ . DPOAE wraz z TEOAE jest jedną z najczęściej powszechnie stosowanych otoemisji w celu diagnostyki niedosłuchu. Wynik badanie DPOAE przedstawiany jest w postaci charakterystycznego wykresu zwanego DP-gramem.

emisje wywołane sygnałem sinusoidalnym (SFOAE) (ang. stimulus-frequency o.a.e.) - wywołuje się ją poprzez użycie czystego tonu o określonej częstotliwości.

emisje wywołane bodźcem elektrycznym (EEOAEs) (ang. electrically-evoked o.a.e.) - jedna z nowszych metod wywołania otoemisji za pośrednictwem stymulacji elektrycznej.

Technika badania

Chory z podejrzeniem niedosłuchu, u którego należy wykonać badanie OAE trafia do dźwiękoszczelnego pomieszczenia. Do ucha (przewodu słuchowego zewnętrznego) badanego ucha wkłada się sondę pomiarową, w której znajduje się głośnik nadający dźwięk i czuły mikrofon odbierający otoemisję ze ślimaka. Sonda pomiarowa połączona jest z aparatem przetwarzającym dane oraz z komputerem, na którym rejestrujemy wynik w postaci wykresu.

Audiologia - dział nauk medycznych w ramach otorynolaryngologii, nauka o odbieraniu dźwięków ze środowiska przez człowieka, tzw. słuchu, jego zaburzeniach i leczeniu.

Przewód słuchowy zewnętrzny (łac. meatus acusticus externus) - jest to część ucha zewnętrznego odpowiedzialna za przekazywanie dźwięków pobranych z otoczenia przez małżowinę uszną. Rozpoczyna się otworem słuchowym zewnętrznym a kończy błoną bębenkową. Składa się z części chrzęstnej (początkowej) zawierającej włosy (łac. tragi) oraz gruczoły woszczynowe i części kostnej (pozbawionej włosów), która kończy się pierścieniem włóknistym błony bębenkowej. W skórze przewodu słuchowego są umieszczone gruczoły łojowe, produkujące woskowinę.

Przypisy

Kemp DT. Stimulated acoustic emission from within the human auditory system. J Acoust Soc Am 1978; 64: 1386-1391
Kemp DT Towards model for the origin of cochlear echoes. Hear Res 1980; 2: 533-548.
Zenner HP Kurczliwość A.C. i D.C. czuciowych komórek słuchowych u ssaków- nowe poglądy na fizjologię procesu słyszenia. Otolaryng Pol 1992; 4: 333-349.
Gold T. Hearing II. The physical basis of action in the cochlea. Proc Roy Soc B 1948; 135:492-498.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.