Owernia - Polski Serwis Naukowy

Owernia (fr. Auvergne; okcyt. Auvèrnhe, Auvèrnha) - kraina historyczna i region administracyjny w centralnej Francji. W jego skład wchodzą 4 departamenty: Allier, Cantal, Górna Loara, Puy-de-Dôme. Poza Clermont-Ferrand stolicą i największym miastem regionu, ludność koncentruje się w następujących miastach: Montluçon (40,1 tys. mieszk.), Aurillac (29,4), Vichy (25,7), Moulins (21,2) i Le Puy-en-Velay (20,8).

Uzdrowisko – miejscowość dysponująca naturalnymi czynnikami leczniczymi, do których zalicza się wody mineralne oraz właściwości klimatyczne. Warunkiem powstania miejscowości uzdrowiskowej jest występowanie walorów przyrodniczych. Wody mineralne służą do kąpieli leczniczych i do kuracji pitnej, a właściwości klimatyczne stosowane są w klimatoterapii.

Wercyngetoryks, łac. Vercingetorix (72 p.n.e. - 46 p.n.e.) - wódz galijskiego plemienia Arwernów, przywódca wielkiego powstania Galów przeciwko władzy Rzymu, syn Keltillosa.

Historia

Owernia to historyczna prowincja francuska, której nazwa wywodzi się od galijskiego plemienia Arwernów. Pod wodzą Wercyngetoryksa bronili się przez najazdami Rzymian. Pomimo walecznej obrony w twierdzy Gergowia, zostali podbici przez Cezara w 51 p.n.e. Po upadku imperium podbici zostali przez Wizygotów, a później Franków.

Hodowla – zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych (np. doświadczalnych w nauce).

Lot – rzeka w południowej Francji o długości 481 km. Ma źródła w masywie Mont Lozère. Przepływa przez Masyw Centralny po czym uchodzi do Garonny. Najważniejszy jej dopływ to Truyère.

Później wchodziła w skład Akwitanii jako hrabstwo, a później jako hrabstwo i delfinat Owernii. Owernia podzielona została na kilka części, które należały do możnych rodów francuskich (m.in. Burbonów), a także do biskupów z Clermont. Ostatecznie pod koniec XVII wieku całą Owernię włączono do Korony francuskiej.

Wizygoci, Goci zachodni lub Terwingowie (dosł. "leśni ludzie") – lud germański, odłam Gotów. W IV wieku przyjęli arianizm (dzięki Biblii przetłumaczonej przez Wulfilę na język gocki).

Puy de Dôme - szczyt górski w paśmie górskim Chaîne des Puys (Masyw Centralny), wygasły wulkan typu kopułowego. Jego wysokość wynosi 1464 m n.p.m. Jest najmłodszym z wulkanów tego obszaru Francji, ostatnia erupcja miała miejsce około 5760 roku p.n.e. Szczyt położony jest około 10 km na zachód od Clermont-Ferrand, stolicy departamentu Puy-de-Dôme, którego nazwa pochodzi właśnie od tego szczytu. Szczyt położony jest na obszarze Regionalnego Parku Przyrody Wulkanów Owernii.

W 1790 historyczne prowincje zostały podzielone na departamenty. Ziemie historycznej Owernii weszły w skład 3 departamentów: W latach 70. powołano region administracyjny Owernia, powracając do historycznej nazwy. Swoim zasięgiem obejmuje on inne krainy historyczne: Burbonię, Velay (Langwedocja) i Lyonnais.

Gospodarka - całokształt działalności gospodarczej prowadzonej w danym regionie (gospodarka regionalna), kraju (gospodarka narodowa) lub na całym świecie (gospodarka światowa). Działalność ta polega na wytwarzaniu dóbr i świadczeniu usług zgodnie z potrzebami ludności. Najprostszy podział gospodarki wyróżnia trzy sektory: rolnictwo, przemysł, usługi.

Departament (fr. département) – jednostka podziału administracyjnego Francji, którego odpowiednikiem mógłby być powiat w Polsce, aczkolwiek rola departamentu w systemie administracyjnym jest o wiele bardziej znacząca. Na czele administracji departamentu stoi prefekt, reprezentant władzy centralnej, oraz rada generalna (conseil général) wybierana w głosowaniu powszechnym i bezpośrednim. Departamenty dzielą się na mniejsze okręgi arrondissement, na czele których stoją podprefekci. W latach 70. departamenty zostały połączone w większe zgrupowania – regiony – które obejmują od 2 do 8 departamentów.

Zobacz też

Władcy Owernii

Geografia

Szczyt Puy de Dôme - jeden z wulkanicznych szczytów Owernii

Owernia, położona w środkowej Francji, to kraina o rzeźbie wyżynno-górzystej. Znaczną część regionu zajmuje wulkaniczny Masyw Centralny, którego kulminacją jest Puy de Sancy (1885 m n.p.m.). Najważniejsze rzeki tego regionu to Loara, Dordogne i Allier.

Źródło – naturalny, skoncentrowany, samoczynny wypływ wody podziemnej na powierzchnię Ziemi. W hydrobiologii strefa źródliskowa określana jest nazwą krenal, dzielący się na eukrenal (źródło właściwe) i hypokrenal (strefę odpływu źródła), natomiast organizmy je zamieszkujące to krenon.

Velay (czytaj: welé)- kraina historyczna w środkowej Francji, do rewolucji francuskiej wchodząca w skład prowincji Langwedocji. Po reformie administracyjnej z okresu rewolucyjnego weszła w większej części w skład departamentu Haute-Loire (obecnie region Owernia). Historyczną stolicą tej krainy jest miasto Le Puy-en-Velay. Velay jest regionem, gdzie język i kultura oksytańska są nadal silnie zakorzenione i stanowią fundament lokalnej tożsamości.

Słabo zaludnione górskie obszary Owernii, porośnięte lasami dębowymi i sosnowymi (27% powierzchni regionu), podlegają ochronie w dwóch parkach regionalnych: Volcans d'Auvergne i Livradois-Forez.

Gospodarka

Spośród wszystkich 22 regionów należy on do jednych z najbiedniejszych w kraju (PKB per capita kształtuje się na poziomie ok. 80% wartości dla całego kraju). Stąd też obserwuje się tu, już od końca XIX w., procesy wyludniania się wsi.

Najważniejszymi branżami gospodarki regionalnej są rolnictwo i turystyka. Najbardziej rozwinęła się tu hodowla bydła. Region jest znany ze swoich serów, m.in. bleu d'Auvergne czy saint-nectaire.

Plemię - grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar i połączona wspólnymi związkami ekonomicznymi. Plemię ma świadomość bliskiego pokrewieństwa, posługuje się tym samym dialektem i jest połączone wyznawaniem tego samego kultu religijnego. Definicja "krewniacza" plemienia może być też, w niektórych przypadkach (np. plemiona słowiańskie), zastąpiona definicją terytorialną. Wg tej definicji plemię to lokalna wspólnota osadnicza złożona z kilku lub kilkunastu mniejszych wspólnot terytorialnych (np. w Polsce tą mniejszą wspólnotą było opole).

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Znaczącą rolę odgrywa także turystyka uzdrowiskowa, górska i kongresowa. Najważniejsze uzdrowiska, wykorzystujące miejscowe źródła wód mineralnych to: Vichy, La Bourboule, Châtel-Guyon, Mont-Dore, Saint-Nectaire.

Najważniejszym przedstawicielem przemysłu w tym regionie, a zarazem najsłynniejszą w świecie firmą wywodzącą się z Owernii jest producent opon Michelin, które ma swoją siedzibę w Clermont-Ferrand.

Wiele górskich rzek wykorzystywanych jest dla potrzeb hydroenergetyki, m.in. Tarn, Dordogne, Cère, Lot i Truyère.

Compagnie Générale des Établissements Michelin – największy w Europie[potrzebne źródło] i jeden z największych na świecie producent opon. Jego siedziba znajduje się w Clermont-Ferrand (Puy-de-Dôme) we Francji. Michelin znany jest również z wydawanych przez siebie map i przewodników dla turystów zmotoryzowanych.

Ser – produkt spożywczy wytwarzany z mleka. Zazwyczaj produkuje się go poprzez wytrącenie z mleka tłuszczu i białka w postaci skrzepu, który zostaje poddany dalszej obróbce. Istnieje wiele gatunków sera i dzieli się je pod różnymi względami, na przykład: gatunku mleka, zawartości tłuszczu, konsystencji, procesu produkcyjnego i czasu dojrzewania.

Linki zewnętrzne

Conseil Regional d'Auvergne - Rada Regionalna Owernii

Turystyka w Owernii

Uzdrowiska Owernii

Sources d'Auvergne