Owoce morza - Polski Serwis Naukowy

Talerz owoców morza

Owoce morza (wł.: frutti di mare) – jadalne skorupiaki i mięczaki morskie spożywane przez człowieka, rozmaicie przyrządzane lub surowe. W krajach śródziemnomorskich stanowią popularne danie.

Spożywane gatunki

Wśród owoców morza spożywane są głównie skorupiaki (homary, langusty, homarzec, kraby i krewetki) oraz mięczaki, w tym małże (m.in. ostrygi, omułki, przegrzebki, sercówki), ślimaki (uchowiec, trąbiki, pobrzeżki) i głowonogi (mątwy, kałamarnice i ośmiornice).

Jod (I, łac. iodum) – pierwiastek chemiczny, z grupy fluorowców w układzie okresowym. Jego nazwa pochodzi od gr. ἰοειδής ioeides – fioletowy.

Omułek jadalny (Mytilus edulis) – kosmopolityczny małż, występujący m.in. w morzach europejskich, ławicami, w strefach przybrzeżnych. Do 15 cm długi[potrzebne źródło], ma bisior, którym przyczepia się do podłoża, i silnie zredukowaną nogę. Jadalny. Na ławicach omułków żerują flądry, dorsze, płaszczki, ryby jesiotrowate, kraby, drapieżne ślimaki i rozgwiazdy. Omułki mają ogromne znaczenie jako filtratory, przerabiają drobną zawiesinę morską na wysokowartościowy pokarm białkowy, wykorzystywany przez zwierzęta i człowieka. Poszczególne ławice filtrują setki metrów sześciennych wody dziennie. W Bałtyku omułek występuje w postaci skarlałej, do 5 cm długi, ale stanowi ok. 73,5% fauny dennej[potrzebne źródło]. Jest jedynym przedstawicielem podgromady w Bałtyku.

Oddzielną grupą są szkarłupnie, np. jeżowce.

Wartości odżywcze

Owoce morza są dobrym źródłem wysokowartościowego białka, są źródłem witamin z grupy B (PP, B12), jodu, wapnia, selenu oraz fluoru. Ponadto zawierają umiarkowane ilości żelaza, cynku i magnezu. Dodatkowo ostrygi są najbogatszym w diecie naturalnym źródłem cynku, dzięki czemu cieszą się opinią silnego afrodyzjaku. Podobnie jak większość produktów pochodzenia zwierzęcego, także owoce morza zawierają cholesterol: mięczaki 40–100 mg/100 g, skorupiaki 100–200 mg/100 g, największe zaś ilości znajdują się w kawiorze.

Witamina PP (Witamina B3, Niacyna) (ATC: A 11 HA 01, C 10 AD 02) - wspólna nazwa na określenie dwóch związków: kwasu nikotynowego (czyli kwasu 3-pirydylo karboksylowego, pochodnej pirydyny) i amidu kwasu nikotynowego (nikotynamidu, niacyny). Niacyna jest znana również jako czynnik przeciwpelagryczny, stąd niekiedy nazywa się ją również witaminą PP. Może być ona, w przeciwieństwie do innych witamin z grupy B, produkowana w organizmie z podstawowego aminokwasu, tryptofanu. Są to jednak niewielkie ilości i jej najważniejszym źródłem powinno być pożywienie. Należy również pamiętać, że tryptofan należy do aminokwasów egzogennych, czyli takich, które nie mogą być syntetyzowane w organizmie, lecz muszą zostać dostarczone w pożywieniu.

Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków.

Tradycja kulinarna

Tradycyjnie spożywane są powszechnie w krajach śródziemnomorskich oraz w Australii, prawdopodobnie odgrywały ważną rolę w odżywianiu człowieka już od początków jego historii, o czym świadczą znaleziska archeologiczne z epoki kamiennej.

Przypisy

Słownik wyrazów obcych PWN.. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-08730-7.
Władysław Kopaliński: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych. [dostęp 10 maja 2011].
↑ Multimedialna Encyklopedia Powszechna PWN (edycja 2009). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008. ISBN 978-83-61492-04-7.

Bibliografia

Ewa Dzika. Owoce morza – bezpieczne czy niebezpieczne?. „Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych”. 44, 2010. (pdf)