Owocostan - Polski Serwis Naukowy

Ananas – przekrój przez owocostan jagodowy

Morwa – owocostan orzeszkowy

Figowiec pospolity – przekrój przez owocostan pestkowcowy

Owocostan, owoc złożony — owoce powstające z przeobrażenia całych kwiatostanów. Przy ich tworzeniu może brać udział (oprócz słupka) dno kwiatowe, okwiat, liście przykwiatowe i oś kwiatostanu. Owocostany po dojrzeniu w całości odpadają od rośliny.

Dno kwiatowe (ang. receptacle, łac. receptaculum) – przeważnie mniej lub bardziej rozszerzony koniec szypułki lub łodygi, na którym wyrasta kwiat. W zależności od rośliny dno kwiatowe może być poszerzane, płaskie, wypukłe lub wklęsłe. Na nim osadzone są boczne części kwiatu.

Pestkowiec (ang. drupe, stone fruit, łac. drupa) – rodzaj owocu. Jest mięsisty, zwykle zawierający jedno nasienie (wyjątkiem jest dwunasienny pestkowiec kawowca). Powstaje ze słupka pojedynczego (apokarpicznego). Owocnia (perykarp) zbudowana jest ze zwartego egzokarpu mającego postać skórki, soczystego i często jadalnego mezokarpu oraz twardego i zdrewniałego endokarpu, zbudowanego ze sklerenchymy (twardzicy). Przykłady roślin wytwarzających pestkowce: morela, śliwa, czereśnia, brzoskwinia, palma kokosowa, orzech włoski, kawowiec, pistacja.

W zależności od sposobu wykształcenia owocu dzieli się je na:

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

Słupek (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi. Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie. Mogą występować pojedynczo lub po kilka tworząc w tym drugim przypadku słupkowie (gynaeceum).

owocostan jagodowy, jagodostan (np. ananas) — jagodostan poprzedzielany mięsistymi przysadkami, osadzony na mięsistej osi.

owocostan orzeszkowy (np. morwa) — połączone owoce pojedyncze, powstałe z drobnych kwiatów, skupionych w kwiatostanach. Owoce połączone są przez listki okwiatu, które stają się mięsiste w miarę dojrzewania.

owocostan pestkowcowy (np. figa) — w mięsistej, pogrubiałej osi kwiatostanu umieszczone są liczne, drobne pestkowce.

Uwagi

W niektórych publikacjach określenie "owoc złożony" (np. Broda B. Zarys Botaniki Farmaceutycznej) stosowane jest dla owoców powstających w wyniku zrośnięcia się kilku zalążni tego samego kwiatu. Takie twory określane są na ogół w źródłach jako owoc zbiorowy.