Półkanton - Polski Serwis Naukowy

Półkanton jest dziś już nieoficjalnym, ale stosowanym określeniem sześciu szwajcarskich kantonów, które mają tylko po jednym przedstawicielu w małej izbie parlamentu federalnego (Ständerat), podczas gdy inne kantony mają po dwóch, w dodatku przy podliczaniu głosów kantonów (Ständemehr) ich głos liczy się jak głos połowy "zwykłego" kantonu. W języku prawniczym określa się je jako kantony z połową siły głosu.

Appenzell Innerrhoden (fr. Appenzell Rhodes-Intérieures) - najmniejszy po Bazylei-Mieście kanton Szwajcarii, położony we wschodniej części tego kraju. Jego stolicą jest Appenzel, której części należą do trzech dystryktów (Appenzell, Rüte, Schwende). Dla usprawnienia zarządzania wsią utworzono w XVI wieku gminę nadzoru przeciwpożarowego (niem. Feuerschaugemeinde, także Dunke), obejmującą te trzy części.

Protestantyzm — jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Te sześć kantonów to:

Obwalden (OW) i Nidwalden (NW), wspólna nazwa Unterwalden,

Bazylea-Miasto (BS) i Bazylea-Okręg (BL), osobno od 1833 r.,

Appenzell Ausserrhoden (AR) i Appenzell Innerrhoden (AI), osobno od 1597 r.

W nowej konstytucji Szwajcarii z 1999 r. pojęcie to jest już nieużywane. W art. 142 ust. 4 wymienia się te kantony i zaznacza, że mają one "po pół siły głosu". Nowy sposób przeliczania głosów, także wynikający z art. 1 konstytucji, traktuje te kantony jako pełne, wobec czego Szwajcaria składa się teraz z 26 kantonów (a nie, jak poprzednio, 23).

Bazylea-Okręg (BL) (niem. Basel-Landschaft, potocznie też Baselbiet, fr. Bâle-Campagne, wł. Basilea Campagna, retoromański Basilea-Champagna). to jeden z kantonów w Szwajcarii. Obecne jego tereny przyłączone zostały do Szwajcarii w 1501 r., a sam kanton (określany też mianem półkantonu) powstał w roku 1833, kiedy to wiejskie gminy opierając się dominacji miasta Bazylei oddzieliły się od kantonu Bazylea.

Bazylea-Miasto (niem. Basel-Stadt, fr. Bâle-Ville, wł. Basilea-Città) jest najmniejszym pod względem powierzchni kantonem w Szwajcarii, jednym z 26. Leży w północno-zachodniej części kraju, w dolinie Renu przy granicy z Niemcami i Francją. Kanton ten jest dawnym półkantonem, co oznacza, że do Rady Stanu deleguje tylko jednego przedstawiciela. Kanton Bazylea przyłączył się do Szwajcarii w roku 1501, a w roku 1833 podzielił się na półkantony Bazylea-Miasto i Bazylea-Okręg. Kanton obejmuje 3 gminy: Bazyleę, Riehen i Bettingen.

Oprócz tych zmian, praktycznie nic nie zmieniło się w statusie tych kantonów. Pominąwszy mniejsze przedstawicielstwo w małej izbie parlamentu i połowę siły głosu, każdy półkanton posiada taką samą autonomię jak "pełny kanton".

Przyczyny tego podziału są historyczne. Po konflikcie religijnym w 1597 r. kanton Appenzell podzielił się na katolicką część Innerrhoden i protestancką część Ausserrhoden. W kantonie Bazylea do podziału doprowadził konflikt między politycznie dominującym miastem a dyskryminowanymi gminami wiejskimi. Unterwalden dla odmiany był zawsze podzielony na Obwalden i Nidwalden. W latach 30. XIX w. również kanton Schwyz był tymczasowo podzielony na Innerschwyz i Ausserschwyz.

Unterwalden (fr. Unterwald, ret. Silvania) - dawna nazwa określająca dwa szwajcarskie półkantony: Obwalden (górna część) i Nidwalden (dolna część).

Appenzell Ausserrhoden (fr. Appenzell Rhodes-Extérieures) - niewielki kanton we wschodniej Szwajcarii. Siedzibą rządu i parlamentu jest Herisau, natomiast władzy sądowniczej - Trogen. Nieoficjalnie jest podtrzymywany podział kantonu na trzy dystrykty - Hinterland, Mittelland i Vorderland, zlikwidowane w 1995.

Linki zewnętrzne:

[1]

[2]