Północna Osetia-Alania - Polski Serwis Naukowy

W górach Północnej Osetii

Krajobraz Północnej Osetii

Osetia Północna (oficj. Republika Północnoosetyjska – Alania, ros. Республика Северная Осетия – Алания, Riespublika Siewiernaja Osietija – Ałanija, oset. Цæгат Ирыстоны Аланийы Республикæ) – jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, położona na północnym Kaukazie.

Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
Północnoosetyjski Obwód Autonomiczny, Północnoosetyjski OA - obwód autonomiczny w Związku Radzieckim, istniejący w latach 1924 - 1936, wchodzący w skład Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Geografia

Osetia Północna, zwana także Alanią, należy do Federacji Rosyjskiej. Leży na północnym skraju dużego kaukaskiego grzbietu górskiego, oddzielającego Kaukaz północny od Kaukazu południowego. Po drugiej stronie gór leży Osetia Południowa, należąca do Gruzji. Osetia Północna ma powierzchnię ok. 8 tys. km² i liczy około 700 tys. mieszkańców, z czego ok. 25 % stanowią Rosjanie. Prawie połowa ludności mieszka w stolicy, Władykaukazie, która w czasach radzieckich nosiła nazwę Ordżonikidze.

Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) - grupa ludów tureckich wschodniej Europy i centralnej Azji. Nazwa Tatar pochodzi prawdopodobnie od słowa Tartar - mitologicznego piekła. Ludziom w napadniętej Europie Wschodniej (XIII wiek) stepowi wojownicy wydawali się przybyszami z piekieł. Nazwa się przyjęła i od słowa Tartarzy (przybysze z piekieł) powstała obecna nazwa Tatarzy.
Niepodległość – niezależność państwa od formalnego wpływu innych jednostek politycznych. Niepodległość można również określić jako suwerenność potencjalną.

Republika graniczy na południu z Gruzją i wchodzącą formalnie w jej skład separatystyczną Osetią Południową, na zachodzie z Kabardyno-Bałkarią, na wschodzie z Czeczenią i Inguszetią. Rosja leży na północy. Prawie 2 tysiące kilometrów dzieli Władykaukaz od Moskwy.

Stolicą Osetii Północnej jest Władykaukaz. Inne miasta to Ardon, Ałagir, Digora, Mozdok i Biesłan.

Osetia — kraina historyczna na północnym Kaukazie, zamieszkana przez Osetyjczyków. Obecnie tereny te wchodzą w skład Rosji - autonomiczna republika Osetia Północna-Alania, oraz Gruzji - Osetia Południowa, która od września 2008 jest uznawana przez Rosję, Nikaraguę oraz Naddniestrze (nieuznawane przez nikogo), Autonomię Palestyńską i Abchazję (drugą autonomiczną część Gruzji) za niepodległe państwo.
Języki kaukaskie – termin stosowany na określenie grupy języków, używanych przez rdzenną ludność Kaukazu. Pod względem liczby użytkowników rodzina języków kaukaskich nie jest zbyt liczna (zaledwie kilka mln), lecz wewnętrznie ogromnie zróżnicowana, ponieważ według rozmaitych zestawień może obejmować nawet do 50 różnych języków. Niektórzy językoznawcy uważają jednak, iż liczba ta jest znacznie przesadzona.

Demografia

Statystyki demograficzne

Ludność ogółem: 710.275 (2002)

Ludność miejska: 464.875 (65,5 %)

Ludność wiejska: 245.400 (34,5 %)

Mężczyźni: 336.035 (47,3 %)

Kobiety: 374.240 (52,7 %)

Liczba kobiet przypadająca na 1000 mężczyzn: 1.114

Średnia wieku w całej populacji: 33,8 lat

Średnia wieku w miastach: 34,2 lat

Średnia wieku na wsiach: 32,9 lat

Średnia wieku mężczyzn: 30,4 lat

Średnia wieku kobiet: 36,9 lat

Liczba gospodarstw domowych: 200.191 (z 690.806 mieszkańcami)

Liczba gospodarstw domowych w miastach: 143.397 (z 447.884 mieszkańcami)

Liczba gospodarstw domowych na wsiach: 56.794 (z 242.922 mieszkańcami)

Przyrost naturalny (2005)

Liczba urodzeń: 7.894 (współczynnik urodzeń 1,12 %)

Liczba zgonów: 8.654 (współczynnik zgonów 1,23 %)

Ubytek naturalny: 760 (współczynnik przyrostu naturalnego - 0,11 %)

Narodowości

Osetyjka w stroju ludowym (początek XX wieku)

Struktura narodowościowa (2002):

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).
Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie wschodniej, głównie na Ukrainie (także w krajach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich.

Osetyjczycy: 445,3 tys. (62,7 %)

Rosjanie: 164,7 tys. (23,2 %)

Ingusze: 21,4 tys. (3,0 %)

Ormianie: 17,2 tys. (2,4 %)

Ukraińcy: 5,2 tys. (0,7 %)

Czeczeni: 3,4 tys. (0,5 %)

Kabardyjczycy: 2,8 tys. (0,4 %)

Turcy: 2,8 tys. (0,4 %)

Azerowie 2,4 tys. (0,3 %)

Grecy 2,3 tys. (0,3 %)

Tatarzy 2,1 tys. (0,3 %)

Koreańczycy 1,8 tys. (0,3 %)

Cyganie 1,6 tys. (0,2 %)

Białorusini 1,0 tys. (0,1 %)

Pozostali i o nieustalonej narodowości: 56,4 (5,1 %)

Zmiany struktury narodowościowej

Zmiany struktury narodowościowej Osetii Północnej na podstawie danych spisowych:

Rewolucja październikowa – przejęcie przez partię bolszewików władzy w Rosji rozpoczęte w Piotrogrodzie w nocy z 7 na 8 listopada 1917 roku (według obowiązującego wtedy w Rosji kalendarza juliańskiego był to 24 i 25 października – stąd nazwa).
Górska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka, Górska ASRR - republika autonomiczna w Związku Radzieckim, istniejąca w latach 1921 - 1924, wchodząca w skład Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Religie

Zdecydowana większość mieszkańców kraju wyznaje prawosławie. Istnieje także mniejszość muzułmańska, którą tworzą głównie Ingusze oraz przedstawiciele innych kaukaskich mniejszości narodowych. Także wśród Osetyjczyków, w zdecydowanej większości prawosławnych istnieje kilkuprocentowa mniejszość wyznająca islam sunnicki.

Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) nie jest jasne.
Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)