Półwysep Antarktyczny - Polski Serwis Naukowy

Mapa Półwyspu Antarktycznego

Kanał Lemaire'a na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Antarktycznego

Półwysep Antarktyczny (ang. Antarctic Peninsula, hiszp. Península Antártica) - półwysep Antarktydy, położony w jej zachodniej części, na południe od Ameryki Południowej. Jest to najbardziej na północ wysunięta część Antarktydy (przylądek Prime Head) i jedyna jej część, która wychodzi poza koło podbiegunowe południowe. Półwysep oblewają wody Oceanu Południowego, od wschodu - Morza Weddella, a od zachodu - Morza Bellingshausena. Jego długość wynosi 1300 km.

Morze Bellingshausena – morze Oceanu Południowego rozciągające się na zachód od Półwyspu Antarktycznego, między Wyspą Aleksandra a Wyspą Thurstona. Jego powierzchnia wynosi 487 tys. km², a maksymalna głębokość – 4115 m. Jego zasolenie wynosi 33‰. Na Morzu Bellingshausena znajdują się wyspy: Charcota, Piotra I i Smyleya. Część Antarktydy położona nad Morzem Bellingshausena nosi nazwę Ziemi Ellswortha. Wybrzeża antarktyczne noszą nazwy Wybrzeża Eightsa i Wybrzeża Bryana.

Ziemia Grahama (ang. Graham Land) - północna część Półwyspu Antarktycznego, położona na północ od linii łączącej przylądki Cape Jeremy i Cape Agassiz.

Półwysep Antarktyczny to górzysty obszar z najwyższymi szczytami przekraczającymi 4000 m n.p.m., m.in. Góra Jacksona - 4190 m n.p.m.). Pod względem geologicznym jest on uznawany za kontynuację łańcucha górskiego Andów (Chile i Argentyna wysuwają to jako argument dla swoich roszczeń terytorialnych). Wzdłuż jego wschodniego wybrzeża i części zachodniego przylegają lodowce szelfowe, z których największy jest lodowiec szelfowy Larsena. Ze względu na swoje położenie panuje to stosunkowo łagodniejszy klimat niż w pozostałych częściach kontynentu. Stąd też znajduje się tutaj, a także na pobliskich wyspach, wiele stacji naukowo-badawczych

Lodowiec szelfowy (czasami bariera lodowa) – brzeżna część lądolodu, która unosi się swobodnie na powierzchni wody, podczas gdy jego podstawa jest zanurzona. Powierzchnia lodowca szelfowego jest niemal zupełnie płaska (spadek nie przekracza 0,5%) i na ogół kończy się lodowym klifem, stanowiącym czoło lodowca, od którego oddzielają się góry lodowe. Innymi słowy, lód szelfowy to przesuwające się masy lodowe odrywające się od lądolodu, które z czasem pękają i tworzą barierę lodową.

Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Półwysep został odkryty w latach 20. XIX wieku. Jego nazwa została przyjęta w 1964 przez amerykańską i brytyjską komisję ds. nazw geograficznych Antarktyki. Wcześniej Brytyjczycy używali nazwy Ziemia Grahama (Graham Land), a Amerykanie - Półwysep Palmera (Palmer Peninsula). Obecnie powszechnie przyjęta jest nazwa Półwysep Antarktyczny, który podzielony jest dalej na dwie części: północną - Ziemię Grahama i południową - Ziemię Palmera. Chilijczycy, którzy roszczą sobie prawa do tego obszaru używają nazwę Ziemia O'Higginsa (Tierra de O'Higgins), na cześć chilijskiego bohatera narodowego Bernardo O'Higginsa. Natomiast Argentyńczycy, którzy również uznają ten obszar za część tzw. Antarktydy Argentyńskiej używają najczęściej obecnej nazwy, zamiennie z nazwą Ziemia San Martína (Tierra de San Martín). Półwysep jest również uznawany przez Brytyjczyków za część Brytyjskiego Terytorium Antarktycznego.

Morze Weddella (dawniej Morze Weddela) – morze przy wybrzeżu Antarktydy, ograniczone Półwyspem Antarktycznym, Ziemią Królowej Maud oraz Lodowcem Szelfowym Ronne-Filchnera (od południa), część Oceanu Południowego.

Półwysep – część lądowej powierzchni Ziemi wysunięta w stronę zbiornika wodnego (np. morza lub jeziora), otoczona z trzech stron wodą. Miejsce, w którym półwysep łączy się z główną częścią lądu nazywane jest jego nasadą, a miejsce najdalej wysunięte w wodę to przylądek. Wąski, ale niezbyt duży półwysep nazywany jest cyplem.

Linki zewnętrzne

Opis podróży na Półwysep Antarktyczny

Fotografie z Półwyspu Antarktycznego