Półwysep Mani - Polski Serwis Naukowy

Półwysep Mani

Wieże mieszkalne na Półwyspie Mani

Surowa przyroda Mani wewnętrznego - zatoka i miejscowość Limeni, niedaleko Areopolis

"Zwycięstwo lub śmierć" oraz "Z tarczą lub na tarczy" - proporzec z barwami okręgu Mani i dwiema dewizami, powtarzanymi jeszcze w starożytnej Spracie.

Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym[1]. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).

Pirat – osoba, która napada w celu rabunkowym używając statku lub łodzi. Piraci atakują zwykle inne statki, ale mogą również napadać cele nabrzeżne.

Półwysep Mani – środkowy półwysep Peloponezu, znany z najbardziej wysuniętego na południe cypla greckiego – przylądka Matapan.

Znany jest również z niezwykłych kamiennych budowli mieszkalno-obronnych o wyglądzie wież zamkowych. Półwysep ten, w znacznej części o jałowym i ubogim w roślinność krajobrazie (tzw. Mani wewnętrzne) ma jednak bardzo burzliwą i krwawą historię. Tradycyjnie, teren ten należał do starożytnej Sparty, dodatkowo, od XII wieku, osiedlali się tu liczni normańscy rycerze. Potomkowie Spartan chętnie przejęli normańską, bardzo obronną architekturę mieszkalną. Następnie osiedlali się tu także piraci morscy. I oni również nie mieli nic przeciw obronności swych domów. Toteż mieszkańcy Mani, zamiast zwykłych domostw, zwykli budować kamienne, wysokie wieże mieszkalne, czując się w nich bezpieczniej. Częste wojny, napady pirackie oraz waśnie rodowe pomiędzy mieszkańcami, wg lokalnej tradycji, trwające nawet po kilkaset lat, skutkowały budową kolejnych tysięcy wież. Niektóre z lokalnych rodów, z dumą informują dziś turystów, że w historii ich rodu, ani jeden z mężczyzn nie zmarł śmiercią naturalną przez okres kilkuset lat... Zwyczaj budowy mieszkalnych wież zanikł dopiero w I połowie XIX wieku, tj. po odzyskaniu przez tę część Grecji niepodległości. Ponieważ jednym z owoców długo oczekiwanej niepodległości stało się ograniczenie bezprawia.

Architektura (gr. αρχιτεκτονική architektonike) – czynność projektowania i konstruowania budynków oraz innych struktur przez osobę lub komputer, głównie dla zapewnienia schronienia. Szersza definicja często włącza projekt całości otoczenia od skali makro, czyli jak budynek zintegruje się z otoczeniem, do skali mikro, czyli detale architektoniczne i konstrukcyjne, czasami meble miejskie. Jako zajęcie, architektura to rola osób i komputerów zapewniających usługi architektoniczne. Jako dokumentacja, zazwyczaj bazuje na rysunkach, architektura definiuje charakter budynku. Architekci za główne zadanie mają zapewnienie potrzeb przestrzennych i mieszkaniowych w pewnych grupach przez kreatywne organizowanie materiałów oraz komponentów, biorąc pod uwagę masę, przestrzeń, formę, głośność, teksturę, strukturę, światło, cień, materiały, program oraz pragmatyczne elementy takie jak: koszt, limity technologiczne i konstrukcyjne, aby osiągnąć równowagę z funkcjonalnym, ekonomicznym oraz często z artystycznymi i estetycznymi aspektami. To odróżnia architekturę od inżynierii.

Peloponez (Półwysep Peloponeski, gr. Πελοπόννησος Pelopónisos, w średniowieczu znany pod nazwą Morea (gr. Μωρέας lub Μωριάς) - półwysep i region administracyjny w Grecji, stanowiący najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu Bałkańskiego. Znajduje się między Morzem Jońskim a Egejskim, połączony jest z lądem Przesmykiem Korynckim (gdzie przebiega Kanał Koryncki). Od północy Peloponez ograniczony jest Zatoką Koryncką i Patraską. Silnie rozczłonkowana linia brzegowa tworzy liczne mniejsze półwyspy: Argolidzki, Lakoński, Mani, Mesyński i zatoki: Sarońską, Argolidzką, Meseńska, Kiparysyjską. Powierzchnia Peloponezu wynosi 21,4 tys. km².

Do dziś zachowało się kilkaset wież obronnych, a nawet całe, złożone z nich osady. Najbardziej znane to wioski Vathia i Kotronas oraz miasteczko Areopolis. Miejscowości te, z daleka, przypominają warowne, bardzo fantazyjne, kamienne zamki. W Mani istnieją też prawdziwe, większe zamki.

Spartiaci - pełnoprawni obywatele Sparty, zostawali nimi dopiero po ukończeniu 30 roku życia i od tego czasu mogli brać udział w Zgromadzeniu Ludowym, jak również się ożenić. Niezawarcie związku małżeńskiego groziło utratą praw. Prawo zabraniało spartiatom pracy zarobkowej, a podstawą utrzymania była ziemia, podzielona na równe działki (kleros) przyznawane każdemu obywatelowi wraz z przypisanymi do niej helotami, którzy ją uprawiali. Ziemię mogły dziedziczyć również kobiety, które wnosiły swoje działki ziemi jako posag małżeński.

Grecki Kościół Prawosławny – jeden z kanonicznych Kościołów prawosławnych. Liczbę wiernych należących do tego Kościoła szacuje się na 10 milionów. Skupia on większość prawosławnych mieszkańców Grecji.

Kolejną cechą, charakterystyczną Mani sa na wpół wyludnione osady – dawne wioski rybackie. Ogromną atrakcją turystyczną jest pełna stalaktytów i stalakmitów jaskinia Diru (Dirou Cave, Spilea Dirou), położona przy miejscowości Diros. W tej liczącej sobie około 20 km jaskini, urządzono m.in. popularna trasę turystyczną, liczącą około 1850 metrów, z czego ok. ponad 1300 metrów przepływa się łódkami, z przewodnikiem, a cała trasa jest starannie podświetlona. Latem, ta trasa prezentowana jest w wersji znacznie skróconej i z wyraźnie większym tempem łódki. Bardziej skąpe sa też objaśnienia, przekazywane przez przewodnika, a to z uwagi na bardzo bardzo duży ruch zwiedzających.

Zamek – według prof. Bohdana Guerquina zespół elementów warownych i budynków mieszkalnych powiązanych w zamknięty obwód obronny, który to zespół powstał w ustroju feudalnym jako ośrodek władzy książęcej, siedziba możnowładcy, siedziba rycerza lub placówka militarna. Zasadniczą cechę takiego zespołu stanowi zamknięty obwód obronny początkowo w postaci wałów lub konstrukcji drewniano-ziemnej, a w następnych okresach murowany.

Z kolei tzw. Mani zewnętrzne, leżące u stóp gór Tajgetu, wyróżnia się znacznym bogactwem i urokiem przyrody, tutaj pełnej kolorów przez cały rok.

Przez duże oddalenie od Aten oraz kiepskie, lokalne drogi, wciąż rzadko zaglądają tu wycieczki zorganizowane (autokarowe). Teren nabiera jednak popularności wśród zmotoryzowanych turystów indywidualnych. Ponadto bardzo bogata linia brzegowa sprawia, że dla poszukiwaczy wiatru we włosach, dzikich wzgórz nad morzem, nadmorskich skał i surowego krajobrazu i oczywiście setek zamków... jest to właściwe miejsce na odpoczynek, wciąż jeszcze w ciszy. Ideał uroku Mani osiąga na przełomie kwietnia i maja, (kwitnie wtedy mnóstwo kwiatów).

17 marca 1821 roku, w miasteczku Areopolis, uznawanym za stolicę okręgu Mani, rozpoczęło się wielkie greckie powstanie narodowe. To, które po latach walk przywróciło Helladzie niepodległość. Data 25 marca - święto narodowe Grecji - błędnie przyjmowana jest za datę wybuchu walk, gdy dotyczy jedynie proklamacji walki o niepodległość, ogłoszonej przez wysokiego dostojnika kościoła greckiego.

Linki zewnętrzne

Strona Greckiego Towarzystwa Speleologicznego – galeria fotografii z trasy turystycznej łodziami z przewodnikiem w jaskini Diros.

http://www.mani.org.gr/