Płaczliwa Skała - Polski Serwis Naukowy

Płaczliwa Skała z Doliny Zadnich Koperszadów. Poniżej szczytu Płaczliwe Kazalnice, z lewej strony Płaczliwa Kopka

Widok z Jagnięcego Szczytu

Od lewej: Murań, Nowy Wierch, Hawrań, Płaczliwa Skała

Płaczliwa Skała (słow. Ždiarska vidla, Plačlivá skála, niem. Greiner, węg. Határ-hegy, 2142 m n.p.m.) – drugi co do wysokości (dawniej uważany niesłusznie za najwyższy) szczyt Tatr Bielskich na Słowacji, znajdujący się we wschodniej części ich zachodniej połowy, w głównej grani Tatr na odcinku, na którym pokrywa się ona z główną granią Tatr Bielskich.

Dolina do Regli (słow. Ríglanská dolina lub dolina pod Hlásnou skalou) – dolina na północnych stokach Tatr Bielskich. Jest główną, prawoboczną odnogą Doliny Bielskiego Potoku. Rozpoczyna się na wysokości ok. 1500 m n.p.m., poniżej skalnego progu z wodospadem Reglana Siklawa, który to próg oddziela ją od jej górnego piętra – Szerokiej Doliny Bielskiej. Od tegoż progu Dolina do Regli opada początkowo w kierunku północno-wschodnim, a następnie północnym i w okolicy Ptasiowskiej Rówienki, na wysokości ok. 950 m łączy się z Doliną Bielskiego Potoku. Dolina do Regli podchodzi pod główną grań Tatr Bielskich od Zadnich Jatek po Płaczliwą Skałę, na wysokość ok. 1750 m. Od wschodniej strony jej obramowanie tworzy grań odchodząca w północno-zachodnim kierunku od wierzchołka Zadnich Jatek (nieco na zachód od niego), biegnąca przez Łasztowicę i Opaloną Turnię, a zakończona zalesionym grzbietem Bednarskiego Regla. Obramowanie zachodnie tworzy grań Płaczliwej Skały, Głośna Skała, Żlebińskie Turnie i Mały Regiel. Miejscami ma charakter dzikiego wąwozu, szczególnie w górnej części, poniżej progu, gdzie wrzyna się pomiędzy Głośną Skałę (po zachodniej stronie) i spiczastą Łasztowicę (po wschodniej stronie). Cała dolina ma długość ok. 4 km, jej dnem spływa Reglany Potok. Znajduje się na niej jedna polana – Polana pod Głośną Skałą.

Szalony Wierch, dawniej Głupi Wierch (słow. Hlúpy vrch, Šialený vrch, niem. Thörichter Gern, Törichter Gern, Ternichter Gern, węg. Bolond Gerő) – trzeci pod względem wysokości (2061 m n.p.m.) szczyt Tatr Bielskich na Słowacji. Wznosi się we wschodniej części pasma i jest oddzielony od Płaczliwej Skały Szeroką Przełęczą Bielską, a od Zadnich Jatek Szaloną Przełęczą. Jest jednym z końców odcinka wspólnego grani głównej Tatr oraz grani głównej Tatr Bielskich (drugim jest Hawrań).

Topografia

Płaczliwa Skała wyróżnia się charakterystycznym kształtem przypominającym hełm (od południa). Oddzielona jest na zachodzie od sąsiedniego Hawrania (2152 m) wyraźną Strzystarską Przełęczą (1969 m). Szczyty te razem z Muraniem i Nowym Wierchem tworzą charakterystyczną grupę, widoczną m.in. z wielu miejsc w Tatrach Wysokich. Na wschodzie Płaczliwa Skała jest oddzielona od Szalonego Wierchu (2061 m) Szeroką Przełęczą Bielską (1826 m).

Szalony Przechód lub Głupi Przechód (słow. Vyšné Kopské sedlo) – położona na wysokości 1934 m płytka przełęcz w północnej grani Szalonego Wierchu (2061 m) w Tatrach Bielskich. Grań ta łączy Tatry Bielskie z Jagnięcym Szczytem w Tatrach Wysokich. W południowym kierunku od Szalonego Przechodu znajduje się w niej jeszcze druga, głębsza Przełęcz pod Kopą (1750 m). Obydwie te przełęcze oddzielone są niewysoką, skalistą czubą. Zachodnie stoki spod Szalonego Przechodu opadają do Doliny Zadnich Koperszadów, wschodnie do Doliny Przednich Koperszadów.

Tatry Bielskie (słow. Belianske Tatry, węg. Bélai-havasok) – położone na Słowacji pasmo górskie, część Tatr ustawiona poprzecznie do grani głównej Tatr. Łączy się z nią przez Przełęcz pod Kopą (Kopské sedlo).

Na północ od wierzchołka znajdują się Strzystarski Żleb i Żlebina, górne piętra Doliny Bielskiego Potoku. Żleby te oddzielone są od Doliny Szerokiej (górnej partii Doliny do Regli) grzbietem, w którym znajduje się Głośna Skała (1660 m) – wzniesienie o płaskim wierzchołku i stromych urwiskach. Na południe od wierzchołka kilka żlebów (Płaczliwe Żleby: Skrajny, Pośredni i Zadni) opada wprost do górnych partii Doliny Zadnich Koperszadów. Nad żlebami tymi wznoszą się strome ściany Płaczliwych Kazalnic (także Skrajnej, Pośredniej i Zadniej). W zachodniej grani opadającej na Strzystarską Przełęcz znajduje się charakterystyczny kształt Płaczliwej Kopki, oddzielonej od głównego wierzchołka Płaczliwą Przehybą.

Nowy Wierch (słow. Nový vrch, Nový), według różnych źródeł 1999 lub 2009 m n.p.m. – trójwierzchołkowy, wapienny szczyt w Tatrach Bielskich (Słowacja), w zachodniej ich części. Wznosi się nad Doliną Nową od północnego wschodu, Doliną Hawranią od północnego zachodu i Stefanowym Żlebem (odnogą Doliny Jaworowej) od południa. Od Murania oddziela go Nowa Przełęcz (1845 m), a od Hawrania – Hawrania Przełęcz (1910 m). W połowie długości grani opadającej ku Hawraniej Przełęczy znajduje się ostro wcięta przełączka – Nowy Karb.

Strzystarska Przełęcz (słow. Tristarske sedlo, 1969 m n.p.m.) – szeroka trawiasta przełęcz w grani głównej Tatr, w Tatrach Bielskich na Słowacji. Oddziela ona dwa najwyższe szczyty tego pasma – Hawrań (Havran, 2152 m) i Płaczliwą Skałę (Ždiarska vidla, 2142 m), określane dawniej wspólną nazwą Szczyt Wideł. Od południa dość łatwo dostępna (jeśli pominiemy trudności chaszczowo-kosówkowe), od północy trudności podejścia sięgają niemalże tatrzańskiej II.

Nazwa

Razem z Hawraniem Płaczliwa Skała była dawniej zwana po niemiecku Gabelspitze (Szczyt Wideł). Polska nazwa może pochodzić od poglądu mówiącego o wilgotnieniu ściany szczytu przed deszczem. W. Cywiński podaje inną etymologię: "na płd.-zach. białożółtej ścianie znajdują się liczne ciemno-szare zacieki, kojarzące się ze łzami na policzkach i z daleka rzucające się w oczy." Dawniej Płaczliwa Skała była nazywana również Striszarska, Strzyszarka, Trzystar, Trystarska, Trystarski Wierch itp., a także Stara lub Sztára. Być może nazwa ta pochodzi od skróconego sformułowania "z trzech starych jedna" – na północ od grani znajduje się Stara Polana. Z tego samego źródła pochodzą nazwy pobliskich obiektów: Strzystarskiej Przełęczy, Strzystarskiego Potoku, Strzystarskiego Żlebu.

Ptasiowska Rówienka – położona na wysokości ok. 940 m n.p.m. niewielka polana w Tatrach Bielskich. Znajduje się u ich północnych podnóży, w miejscu, gdzie od Doliny Bielskiego Potoku odgałęzia się Dolina do Regli. Przez polankę przechodzi gruntowa droga ze Zdziaru w kierunku Podspadów, znajduje się tutaj skrzyżowanie zielonego szlaku turystycznego z zieloną ścieżką edukacyjną „Monkova dolina” i punkt pobierania opłat za wstęp na tę ścieżkę. Na polance ustawione są tablice edukacyjne, ławki dla turystów, służy też ona jako skład drzewa.

Jagnięcy Szczyt (słow. Jahňací štít, niem. Weißseespitze) – szczyt o wysokości 2230 m n.p.m., najbardziej na północny wschód wysunięty wierzchołek głównej grani Tatr Wysokich (Szalony Wierch znajduje się już w Tatrach Bielskich).

Turystyka

Na szczyt wiódł niegdyś popularny, znakowany na żółto szlak turystyczny z Szerokiej Przełęczy Bielskiej. Został on otwarty w roku 1898 przez Węgierskie Towarzystwo Karpackie i zamknięty w 1978 roku pod pretekstem ochrony przyrody. Obecnie trwają starania o powtórne udostępnienie tego szlaku. W 2004 roku Zdziar, nawet pomimo negatywnej opinii TANAP-u, uzyskał zgodę słowackiego Ministerstwa Środowiska na ponowne wytrasowanie szlaku na szczyt Płaczliwej Skały. Jednakże dwa lata później okazało się, że ministerialna decyzja została wydana z naruszeniem procedury i jest nieważna.

Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

Płaczliwe Kazalnice – trzy wapienne turnie w masywie Płaczliwej Skały w słowackich Tatrach Bielskich. Tworzą formację zwaną Płaczliwymi Rzędami należącą do długiego pasa skał zwanego Wyżnimi Rzędami. Płaczliwe Kazalnice znajdują się na południowych, opadających do Doliny Zadnich Koperszadów stokach tego szczytu, powyżej Szerokiej Przełęczy Bielskiej. W kierunku od zachodu na wschód są to: Skrajna, Pośrednia (1959 m n.p.m.) i Zadnia (1923 m) Płaczliwa Kazalnica. Spod turni tych i spomiędzy nich do Doliny Zadnich Koperszadów opada kilka żlebów, w kierunku od zachodu na wschód są to: Szeroki Żleb, Płaczliwe Żleby (Skrajny , Pośredni, Zadni) i Koperszadzki Żleb. Wierzchołki Płaczliwych Kazalnic są dość łagodne i trawiaste, od południowej strony turnie te podcięte są wapiennymi ścianami. Znajdują się na obszarze ochrony ścisłej, nie prowadzi tędy żaden znakowany szlak turystyczny. Poniżej Płaczliwych Kazalnic znajduje się drugi, mniejszy i mniej wybitny pas skał zwany Niżnimi Rzędami.

Płaczliwa Skała jest znakomitym punktem widokowym, szczególnie na pobliskie masywy Łomnicy i Lodowego Szczytu. W pierwszej połowie XX wieku istniał także szlak prowadzący z Płaczliwej Skały na Hawrań, obchodzący trudną dla turystów grań. Dziś w okolicy przebiegają szlaki: – niebieski z Jaworzyny Spiskiej przez Dolinę Jaworową i Dolinę Zadnich Koperszadów na Przełęcz pod Kopą i dalej do Doliny Białych Stawów – czerwony szlak wiodący od Ptasiowskiej Rówienki przez Dolinę do Regli na Szeroką Przełęcz, stąd zboczami Szalonego Wierchu, Szalony Przechód do Przełęczy pod Kopą. Czas przejścia: 4 h, ↓ 3:30 h.

Przypisy

Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
Ždiarska vidla bude opäť prístupná pre verejnosť (słow.). Wysokie Tatry, 2004-10-21. [dostęp 2012-02-17].
Libor Bolda: Nepřístupná Ždiarská Vidla, zatím... (cz.). Tatry.cz, 2006-04-24. [dostęp 2012-02-17].
drogowskaz na Przełęczy pod Kopą

Bibliografia

Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5.
Tomasz Nodzyński, Marta Cobel-Tokarska: Tatry Wysokie i Bielskie : polskie i słowackie. Warszawa: ExpressMap, 2007. ISBN 978-83-60120-88-0.
Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.
Wielka encyklopedia tatrzańska, hasło "Strzystarska". [dostęp 2008-05-09].
Tatry Bielskie – Płaczliwa Skała. [dostęp 2010-04-27].
Tatry Bielskie – Hawrań. [dostęp 2010-04-27]. (opisane zdjęcie)

Dolina Białych Stawów (słow. dolina Bielych plies) – tatrzańska morenowa dolina należąca do systemu Doliny Kieżmarskiej (dolina Kežmarskej Bielej vody), położona pomiędzy Doliną Przednich Koperszadów (Predné Meďodoly) a Doliną Zieloną Kieżmarską (dolina Zeleného plesa).

Płaczliwe Żleby – 3 żleby na południowych stokach Płaczliwej Skały w Tatrach Bielskich. Opadają pomiędzy Wyżnimi Rzędami (są to 3 Płaczliwe Kazalnice) i Niżnimi Rzędami do Doliny Zadnich Koperszadów. W kierunku od zachodu na wschód są to: