Płaksowate - Polski Serwis Naukowy

Płaksowate (Cebidae) – rodzina ssaków naczelnych obejmująca większość gatunków małp szerokonosych (Platyrrhini), w tym marmozety, tamaryny i kapucynki.

Występowanie

Ameryka Południowa – od południowego Meksyku po północną Argentynę. W Ameryce Południowej były obecne od wczesnego oligocenu.

Charakterystyka

Małe i średniej wielkości małpy osiągające od 14 cm (pigmejka) do 100 cm długości ciała. Ogon zwykle długi, owłosiony i chwytny. Długie kończyny, kciuk nie jest przeciwstawny, często zredukowany lub nieobecny, pierwszy palec stopy (paluch) duży, przeciwstawny i chwytny. Palce są zakończone płaskimi lub zakrzywionymi paznokciami. Duże, skierowane do przodu oczy umożliwiają widzenie stereoskopowe. Ubarwienie zwykle szare, brązowe lub rudawe, u niektórych kontrastowe.

Wyjce (Alouattinae) - podrodzina nadrzewnych, roślinożernych małp szerokonosych z rodziny czepiakowatych, obejmująca jeden rodzaj Alouatta Lacepede, 1799. Są największymi małpami Nowego Świata. Znane z umiejętności wydawania bardzo głośnych dźwięków. Spokrewnione z czepiakami z podrodziny Atelinae.

Widzenie stereoskopowe (widzenie binokularne) - dwuoczna percepcja głębi i odległości, rodzaj postrzegania wzrokowego umożliwiający ocenianie odległości do widzianych przedmiotów.[1] Zdolność widzenia stereoskopowego występuje najczęściej u drapieżników. Jest też charakterystyczna dla ssaków naczelnych w tym małp i ludzi.

W uzębieniu płaksowatych występują 3 trzonowce.

Tryb życia

Większość gatunków z rodziny płaksowatych prowadzi dzienny i nadrzewny tryb życia. Są wszystkożerne, żywią się głównie owocami i owadami, choć nie gardzą mięsem, które znajdzie się w ich zasięgu. Żyją w grupach rodzinnych. Ciąża trwa 130-170 dni. Samica rodzi jedno lub dwa młode. Marmozety i tamaryny tworzą grupy rodzinne złożone z kilku dorosłych, niespokrewnionych osobników, którzy wspólnie opiekują się młodymi urodzonymi w takiej grupie.

Kciuk (łac. pollex) to u naczelnych pierwszy palec ręki przeciwstawny czterem pozostałym. Od pozostałych palców różni się także tym, składa się z dwóch, a nie trzech paliczków - w tym podobny jest do palucha stopy. Kciuk zapewnia chwytność dłoni.

Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.

Systematyka

Klasyfikacja biologiczna rodziny nie jest ustabilizowana. Poniżej przedstawiono systematykę wg Wilson & Reeder (Mammal Species of the World, 2005), według której pazurkowce uznane zostały za podrodzinę płaksowatych. Wielu autorów klasyfikuje je jako odrębną rodzinę. Wcześniej do płaksowatych zaliczano również podrodziny:

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

Klasyfikacja biologiczna – szeregowanie organizmów w uporządkowany sposób według zasad systematyki biologicznej. Wynikiem tego procesu jest logiczny układ systematyczny prezentujący aktualny w danym okresie stan wiedzy o podobieństwie i pochodzeniu organizmów. W zależności od przyjętej metody badawczej może to być hierarchiczny układ oparty o kategorie systematyczne lub drzewo filogenetyczne, może obejmować wszystkie znane nauce organizmy lub ich określoną grupę. Dziedziną biologii, która zajmuje się klasyfikowaniem organizmów jest systematyka organizmów, a reguły klasyfikacji i nazewnictwa systematycznego określa jej poddyscyplina – taksonomia.

Atelinae – czepiaki, obecnie wyodrębnione do rodziny czepiakowatych (Atelidae)

Alouattinae – wyjce, obecnie zaliczane do czepiakowatych

Aotinae – ponocnice, obecnie wyodrębnione do rodziny Aotidae

Pitheciinae – saki, obecnie zaliczane do rodziny Pitheciidae

Znakiem † oznaczono taksony wymarłe.

Takson – jednostka taksonomiczna zdefiniowana przez taksonomów w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.

Saki, małpeczki (Pitheciinae) – podrodzina małp szerokonosych z rodziny Pitheciidae obejmująca m.in. właściwe saki (saki białolica, saki szara), uakari oraz szatankę. Wcześniej zaliczane były do płaksowatych.

Bibliografia

Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
Myers, P.: Cebidae (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2000. [dostęp 13 maja 2008].
Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.): Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) (ang.). Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 13 maja 2008].
Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 106-107. ISBN 83-01-14344-4.