Płomyk - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy czasopisma. Zapoznaj się również z: rośliny z rodzaju płomyk.

Płomyk. Tygodnik ilustrowany dla dzieci i młodzieży – czasopismo wydawane od 1917 do 1991 roku. Pierwszym wydawcą był Związek Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych, a od 1930 r. Związek Nauczycielstwa Polskiego. W ostatnich dziesięcioleciach działalności dwutygodnik; ukazywały się 24 numery w roku, lecz wydania wakacyjne było łączone jako numery 11/12 i 13/14.

Floks, płomyk (Phlox) – rodzaj roślin należący do rodziny wielosiłowatych (Polemoniaceae). Należy do niego ok. 60 gatunków. W Polsce nie występują w środowisku naturalnym, kilka gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne. Niektóre sporadycznie dziczeją (efemerofity). Gatunkiem typowym jest Phlox gaberrima L..

Pan Samochodzik i zagadki Fromborka – powieść dla młodzieży autorstwa Zbigniewa Nienackiego. Pierwotnie została opublikowana w 1971 roku w Płomyku, a w 1972 roku wydana książkowo. Powieść wchodzi w skład cyklu Pan Samochodzik, opisującego przygody historyka sztuki - detektywa noszącego to przezwisko.

II RP

Założycielką pisma była Janina Porazińska. W okresie dwudziestolecia międzywojennego z czasopismem współpracowali m.in. Józef Czechowicz , Aleksander Kamiński, Franciszka Themerson czy Wanda Wasilewska. "Płomyk" już w 1915 roku zaczął się ukazywać jako dodatek do "Zorzy" Pauliny Krakowowej, potem w 1918 roku wydawany był już jako samodzielne czasopismo. Było to czasopismo bardzo nowoczesne, miało charakter różnotematyczny. Poszczególne numery nawiązywały do pór roku, jakichś szczególnych wydarzeń. Stopniowo, od lat 30. "Płomyk" nabrał charakteru monotematycznego i stał się tygodnikiem. Wprowadził bogaty dział korespondencji - były listy do redakcji pisane przez dzieci i listy od redakcji. Czasopismo to było bardzo cenne, gdyż podobnie jak "Szkółka dla dzieci" było skorelowane z programem szkolnym. Od 1929 roku wychodził jako dodatek do "Płomyka", "Płomyczek" (od 1930 r. jako samodzielne czasopismo). W 1936 ukazał się specjalny numer "Płomyka" idealizujący ZSRR, co spowodowało reakcję polskich władz i strajk nauczycielski w 1937.

Janina Porazińska (ur. 29 września 1882 w Lublinie, zm. 3 listopada 1971 w Warszawie) – polska poetka, prozaik, tłumaczka literatury szwedzkojęzycznej.

Zależnie od okresu, Wydawnictwo "Nasza Księgarnia" lub Instytut Wydawniczy "Nasza Księgarnia", to najstarszy i największy w Polsce wydawca książek dla dzieci i młodzieży. Założony przez ZNP w roku 1921, przez lata swej działalności wydał kilka tysięcy książek dla młodego czytelnika, we wszystkich przedziałach wiekowych.

PRL

W latach 1952-1969 redaktorem naczelnym była Hanna Ożogowska.

Od roku 1965 czasopismo organizowało wśród swoich czytelników doroczny plebiscyt na najpopularniejszego autora literatury młodzieżowej. Zwycięzca otrzymywał nagrodę "Orlego Pióra".

Od jesieni 1969 roku organizowany był plebiscyt czytelników "Płomyka", którzy przyznawali "najwyższe odznaczenie - SZKARŁATNĄ RÓŻĘ - symbol wdzięczności i przywiązania", honorując w ten sposób tych swoich nauczycieli i wychowawców, których uznawali za swoich prawdziwych przyjaciół, godnych pełnego zaufania i szacunku.

Płomyczek – popularne czasopismo dla starszych dzieci i (obecnie) młodzieży młodszej, ukazujące się od 1917 roku. Początkowo ukazywał się jako "młodszy brat" nieistniejącego już "Płomyka", który zlikwidowany został w 75. roku swego istnienia, w 1991 roku. Od 1 września 1927 r. wydawany jako samodzielne czasopismo. W latach 1917-1952 ukazywał się jako tygodnik, dalej do 1989 jako dwutygodnik, od 1990 jest to miesięcznik. Nie był drukowany w czasie wojny.

Ewa Nowacka (ur. 17 grudnia 1934 w Chorzowie), polska powieściopisarka, krytyk, eseistka. Autorka równie dobrze czuje się w Egipcie faraonów, Cesarstwie Rzymskim, jak i w czasach współczesnych Jest laureatką licznych nagród krajowych i zagranicznych. Ze słowiańskimi demonami zaprzyjaźniła się już w znanej powieści Małgosia contra Małgosia. W roku 1981 w plebiscycie czytelników Płomyka otrzymała Orle Pióro.

Płomyk został "zgaszony" z numerem 12/1991. W 1990 roku ukazało się już tylko 14 numerów. Jak wyjaśniono w ostatnim, pożegnalnym numerze, likwidacja miała związek ze zbyt dużą utratą czytelników na rzecz "nowych i bardziej komercjalnych" czasopism dla młodzieży, które pojawiły się po 1989 roku, oraz ze sprywatyzowaniem wydawnictwa Nasza Księgarnia, które nie chciało ponosić strat. W ostatnim roku sponsorem czasopisma było PKO i temat oszczędzania pojawiał się często na łamach.

Pan Samochodzik i Niewidzialni – powieść dla młodzieży autorstwa Zbigniewa Nienackiego, wydana po raz pierwszy w roku 1977. Utwór wchodzi w skład cyklu Pan Samochodzik, opisującego przygody historyka sztuki - detektywa noszącego to przezwisko.

Czasopismo – periodyk, publikacja periodyczna, wydawnictwo ciągłe, druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, posiadający numerację ciągłą, zawierający ustaloną szatę graficzną, a także niezbyt często zmieniający się format i objętość, zawierający materiały od wielu autorów i określoną tematykę, aczkolwiek mogący się różnić wersjami językowymi, mutacjami regionalnymi.

Płomyk często publikował nowe książki młodzieżowe przed, a czasem i po ich wydaniu książkowym, np.:

Edmund Niziurski, Biała Noga i chłopak z Targówka, w 1960 roku. Opowiadanie później weszło do zbioru Trzynasty występek

Zbigniew Nienacki, Pan Samochodzik i zagadki Fromborka, w 1971 roku

Edmund Niziurski, Adelo, zrozum mnie, w 1976 roku

Zbigniew Nienacki, Pan Samochodzik i Niewidzialni, w 1977 roku

Ewa Nowacka, Może nie, może tak, w 1977 roku

Maciej Kuczyński, Wynalazek, w 1978 roku, numery 1 do 11/12

Edmund Niziurski, Księga druhów, w 18 odcinkach, od numeru 16 z 1978 do numeru 11/12 z 1979, oprócz numeru 1 z 1979; później wydana pod tytułem Szkolny lud, Okulla i ja

Władysław Krapiwin, Chłopiec ze szpadą, w 1980 roku

Sue Townsend, Sekretny dziennik Adriana Mole'a, fragmenty w numerze 4/1991

Edmund Niziurski, Pięć melonów na rękę, w numerach 6-12/1991. Publikacja została przerwana w związku z likwidacją pisma. Ostatni numer odsyłał czytelników do książki, ktora miała być wydana w 1992 roku (a która ukazała się dopiero w 1996).

Przypisy

Miłosz o Czechowiczu

Zobacz też

Płomyczek