Płyniesz Olzo po dolinie - Polski Serwis Naukowy

"Płyniesz Olzo po dolinie..." to nieoficjalny hymn Śląska Cieszyńskiego (szczególnie Polaków na Zaolziu) będący manifestacją polskości tego regionu, napisana przez polskiego nauczyciela Jana Kubisza (1848-1929).

Gródek (cz. Hrádek, niem. Grudek) - gmina wiejska w powiecie Frýdek-Místek w Czechach, na terenie czeskiej części Śląska Cieszyńskiego (Zaolzie). Leży w dolinie Olzy, ok. 4 km. na północ od Jabłonkowa i 8 km na południe od Trzyńca.

Jordan (hebr. נהר הירדן, nehar hayarden; arab. نهر الأردن, nahr al-urdun) – rzeka na Bliskim Wschodzie płynąca rowem Jordanu do Morza Martwego. Historycznie i religijnie jest to jedna z najważniejszych rzek na świecie.

Pieśń opublikowana została w 1889 pod tytułem Nad Olzą w Śpiewach starego Jakuba.

Polska mniejszość narodowa/narodowościowa w Republice Czeskiej jest w większości skoncentrowana na Zaolziu. Według spisu powszechnego z 2001 roku, mniejszość polska liczy w tym kraju 51 968 osób. Najważniejszymi polskimi organizacjami w tym rejonie są Kongres Polaków w Republice Czeskiej oraz Polski Związek Kulturalno-Oświatowy (PZKO), a największą gazetą, Głos Ludu.

Hymn (z greckiego hymnos – pieśń pochwalna) – uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei. W kręgu kultury europejskiej hymny znane były w basenie Morza Śródziemnego już w starożytności. Na stałe weszły do kanonów kulturowych wraz z rozwojem chrześcijaństwa, który uczynił swoim ten rodzaj literacki wzorując się na hebrajskim Starym Testamencie i judeochrześcijańskim Nowym Testamencie.

Tekst pieśni

Płyniesz Olzo, po dolinie, płyniesz jak przed laty, takie same na twym brzegu kwitną wiosną kwiaty A twe wody w swoim biegu, Się nie zamąciły; I tak samo lśnią się w słońcu, Jak się dawniej lśniły. Ale ludzie w swoim życiu zmienili się bardzo, zwyczajami, wiarą przodków ledwie że nie gardzą I dąb stary nad twym brzegiem jak szumiał tak szumi, a wnuk starą mowę dziadów ledwie że rozumie Na twym brzegu dawnym śpiewem słowik się odzywa, a dziś śliczne nasze pieśni ledwie że kto śpiewa W świętej ziemi chananejskiej rzeka Jordan płynie, w jego wodach Izraela lud brał oczyszczenia Więc z modlitwą ukląknąłem w pokorze przed Panem byś się stała, Olzo, takim i dla nas Jordanem Potem kiedyś, gdy po falach wiosną wiatr zawieje, wnuk usłyszy w twych fal szumie swoich przodków dzieje Wnuk usiądzie na twym brzegu dumać nad przeszłością I żyć będzie dla swej ziemi czynem i miłością!

Przypisy

Hierowski 1947, 18.

Bibliografia

Edward Buława: Formowanie się intelektualnego, światopoglądowego i zawodowego oblicza polskiego nauczycielstwa szkół ludowych na Śląsku Cieszyńskim do lat 80. XIX w.. Cieszyn: Książka - biblioteka - szkoła w kulturze Śląska Cieszyńskiego pod red. J. Spyry, 2001, s. 239.

Irena Cicha, Kazimierz Jaworski, Bronisław Ondraszek, Barbara Stalmach, Jan Stalmach: Olza od pramene po ujście. Český Těšín: Region Silesia, 2000. ISBN 80-238-6081-X.

Zdzisław Hierowski: 25 lat literatury na Śląsku 1920-1945. Katowice - Wrocław: Wydawnictwa Instytutu Śląskiego, 1947. OCLC 69489660.

Józef Wierzgoń: Śpiewamy wszyscy. Český Těšín - Cieszyn: Wydawnictwo Beskidy, Bronisław Ondraszek, 2007. ISBN 978-80-254-1043-1.