Pływacz - Polski Serwis Naukowy

Pływacz zwyczajny

Pływacz (Utricularia L.) – rodzaj owadożernych roślin należący do rodziny pływaczowatych (według systemu Reveala i APG II). Liczy ok. 215 gatunków, z których w Polsce występuje 5. Gatunkiem typowym jest Utricularia vulgaris L..

Systematyka

Synonimy

Akentra Benj., Aranella Barnhart, Askofake Raf., Avesicaria (Kamieński) Barnhart, Biovularia Kamieński, Bucranion Raf., Calpidisca Barnhart, Cosmiza Raf., Diurospermum Edgew., Enetophyton Nieuwl., Enskide Raf., Hamulia Raf., Lecticula Barnhart, Lentibularia Ség., Lepiactis Raf., Megozipa Raf., Meionula Raf., Meloneura Raf., Nelipus Raf., Orchyllium Barnhart, Pelidnia Barnhart, Personula Raf., Plectoma Raf., Pleiochasia (Kamieński) Barnhart, Plesisa Raf., Polypompholyx Lehm., Saccolaria Kuhlm., Sacculina Bosser, Setiscapella Barnhart, Stomoisia Raf., Tetralobus A. DC., Trilobulina Raf., Trixapias Raf., Vesiculina Raf., Xananthes Raf.

Pływaczowate (Lentibulariaceae) – rodzina roślin należąca do rzędu jasnotowców (Lamiales). Należą tu 3 rodzaje z 320 gatunkami spotykanymi na całym niemal świecie z wyjątkiem obszarów pustynnych i bliskich biegunom. Są to rośliny mięsożerne o zróżnicowanej morfologii, przy czym formą wyjściową, spotykaną u dwóch rodzajów są rośliny rozetkowe. Korzeń pierwotny zanika bardzo szybko, a korzenie boczne pozbawione są czapeczki korzeniowej. Liście skrętoległe, często zmodyfikowane. Do polskiej flory należy pięć gatunków z rodzaju pływacz (Utricularia) oraz dwa z rodzaju tłustosz (Pinguicula).

Jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal, Phytologia 74: 178, 1993) - podklasa roślin należących do klasy Rosopsida. Liczy ponad 40 000 gatunków zgrupowanych w 53 rodzinach.

Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny pływaczowatych (Lentibulariaceae) Rich. in Poit. & Turpin., która jest jednym z kladów w obrębie rzędu jasnotowców (Lamiales) Bromhead z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych.

Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny, czyli wzorzec taksonomiczny umożliwiający stosowanie nazw rodzajowych czy rodzinowych. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.

Roślina mięsożerna (roślina owadożerna) - roślina zdolna do chwytania i pobierania z ciał ofiar potrzebnych jej składników. Ofiarami są drobne zwierzęta, głównie owady i skorupiaki.

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliopsida Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina pływaczowate (Lentibulariaceae Rich. in Poit. & Turpin), plemię Utricularieae Dumort, rodzaj pływacz (Utricularia L.).

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Astrowe – grupa roślin, która w zależności od ujęcia systematycznego stanowi takson określonej rangi systematycznej lub klad spokrewnionych (pochodzących od wspólnego przodka) roślin w kladogramie taksonomii filogenetycznej, bez określonej rangi systematycznej. W pierwszym wypadku grupa ta umieszczana była w randze podklasy (Asteridae Takht.) m.in. w systemie Cronquista (1981), Takhtajana (1997) i Reveala (1999 i 2007). W systemie APG I (1998) mianem różowych (rosids) określony został klad, który w miarę poznawania powiązań filogenetycznych był później precyzowany przez system APG II i na Angiosperm Phylogeny Website. Współcześnie za różowe uważa się rośliny mające wspólnego przodka, którego najbliższymi krewnymi (kladem siostrzanym) są goździkowce (Caryophyllales).

Gatunki Flory Polski

pływacz drobny, p. mniejszy (Utricularia minor L.)

pływacz krótkoostrygowy, p. żółtobiały (Utricularia ochroleuca R. W. Hartm.)

pływacz średni (Utricularia intermedia Hayne)

pływacz zachodni (Utricularia australis R. Br., syn. U. neglecta Lehm.)

pływacz zwyczajny (Utricularia vulgaris L.)

Inne gatunki (wybór)

Utricularia amethystina Salzm. ex St.-Hil. & Girard

Utricularia bifida L.

Utricularia caerulea L.

Utricularia cornuta Michx.

Utricularia exoleta R.Br.

Utricularia floridana Nash

Utricularia foliosa L.

Utricularia geminiscapa Benj.

Utricularia gibba L.

Utricularia inflata Walt.

Utricularia juncea Vahl

Utricularia macrorhiza Le Conte

Utricularia olivacea C. Wright ex Griseb.

Utricularia purpurea Walt.

Utricularia pusilla Vahl

Utricularia racemosa Wallich

Utricularia radiata Small

Utricularia resupinata B.D. Greene ex Bigelow

Utricularia simulans Pilger

Utricularia striata Le Conte ex Torrey

Utricularia subulata L.

Utricularia uliginosa Vahl

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-04-25].
Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-17].
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Utricularia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-04-25].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
Integrated Taxonomic Information System (ang.). [dostęp 2010-02-12].

Akronimem APG II oznaczana jest druga wersja systemu APG klasyfikującego rośliny okrytonasienne ściśle w oparciu o kryterium filogenetyczne. System ten opublikowany został przez taksonomów skupionych w Angiosperm Phylogeny Group w roku 2003 jako zrewidowana wersja systemu APG I.

System APG III – nowoczesny system klasyfikacyjny roślin . W październiku 2009 członkowie Linnean Society zaproponowali klasyfikację fenologiczną wszystkich .