PESA 122N - Polski Serwis Naukowy

Portal:
Komunikacja tramwajowa

PESA Tramicus – jednoprzestrzenny, jednokierunkowy tramwaj niskopodłogowy, wyprodukowany w zakładach PESA w Bydgoszczy. Jest to tramwaj o trzech (121N) lub pięciu (120N i 122N) członach połączonych przegubami harmonijkowymi. Wyprodukowano w sumie 33 sztuki Tramicusa.

Historia

Geneza

Od II wojny światowej do końca XX wieku w Polsce był jeden główny producent tramwajów, firma Konstal z Chorzowa, która dostarczała wagony rodzin: N, 13N, 102N i 105N.

Controller Area Network (CAN) jest szeregową magistralą komunikacyjną powstałą w latach 80. w firmie Robert Bosch GmbH z myślą o zastosowaniach w przemyśle samochodowym (ABS, sterowanie silnika). Obecnie znajduje zastosowanie również w przemysłowych magistralach polowych (najpopularniejsze standardy: CANopen, DeviceNet, SDS, Profibus).
Rozstaw metrowy - rozstaw szyn, w którym odległość między osiami główek szyn wynosi 1000 mm. Koleje o tym rozstawie są klasyfikowane jako wąskotorowe, jednak w wielu krajach prowadzony jest po nich normalny ruch dalekobieżny (Tunezja,Indie), a nawet stanowią jedyny standard w kraju (Kenia). W takich przypadkach jako koleje wąskotorowe są klasyfikowane koleje o rozstawie mniejszym niż 1000 mm.

W latach 90. powstawały jeszcze nowe konstrukcje normalnotorowe, mające niską podłogę np. Konstal 112N czy Konstal 114Na, jednakże tylko w kilku egzemplarzach i nie powodowały żadnych skoków jakościowych. Ostatnie tramwaje w Chorzowie zostały wyprodukowane już przez Alstom w 2001. Od tamtego roku w Polsce nie produkowano wagonów tramwajowych, a polskie miasta, które unowocześniały tabor były zmuszone sprowadzać go z zagranicy.

Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA (PESA) – bydgoska firma produkująca oraz remontująca pojazdy szynowe dla transportu kolejowego (m.in. lokomotywy, zespoły trakcyjne, wagony) jak i miejskiego (tramwaje).
Elbląg (niem. Elbing, prus. Elbings) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, powiat grodzki Elbląg, stolica powiatu ziemskiego elbląskiego. Jedno z najstarszych polskich miast (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246), a najstarsze w województwie.

Zamiar wypełnienia luki na polskim rynku miały 4 firmy: ALSTOM Konstal (bezpośredni spadkobierca Konstalu), PESA Bydgoszcz (dawne ZNTK Bydgoszcz, zajmujące się naprawami oraz budową pojazdów kolejowych), FPS Ciegielski z Poznania (zajmujący się miedzy innymi budową taboru kolejowego) oraz Protram z Wrocławia (zajmujący się modernizacjami tramwajów).

PWM (ang. Pulse-width modulation) – metoda regulacji sygnału prądowego lub napięciowego, polegająca na zmianie szerokości impulsu o stałej amplitudzie, używana we wzmacniaczach, zasilaczach impulsowych oraz układach sterujących pracą silników elektrycznych. Układ PWM zasila urządzenie bezpośrednio lub przez filtr dolnoprzepustowy, który wygładza przebieg napięcia lub prądu.
Prąd stały (ang. direct current, DC) – w odróżnieniu od prądu zmiennego i przemiennego (ang. alternating current, AC) – prąd stały charakteryzuje się stałą wartością natężenia oraz kierunkiem przepływu.

Spółka Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz weszła na rynek tramwajów w 2003 roku, modernizując dwa wagony Konstal 805Na (oznaczenie po modernizacji Konstal 805Nm), będące własnością MZK Bydgoszcz. Zmodernizowany pojazd był jednak bardzo awaryjny.

W 2005 PESA przyjęła zamówienia na fabrycznie nowe tramwaje z Warszawy (120N) i Elbląga (121N). Pierwsze tramwaje z Bydgoszczy (PESA 121N) zostały zbudowane i wprowadzone do eksploatacji w 2006. Typ 120N został przekazany do eksploatacji w sierpniu 2007, a typ 122N w styczniu 2008 (homologację uzyskał 20 grudnia 2007).

Inni producenci (Stocznia Gdańska, Fabryka Wagonów "Świdnica" i Sanowag) dostarczyli niewielkie ilości wagonów pokrewnych z produkowanymi w chorzowskim Konstalu.
To cztery najważniejsze rodziny, pozostałe serie były bardzo krótkie lub były jedynie modyfikacja powyższych (patrz: Konstal (tramwaj)).

Rodzina Tramicus

Pierwsze tramwaje zbudowane w zakładach PESA Bydgoszcz oferowane były pod wspólną marką Tramicus. Do tej rodziny należą: PESA 120N, PESA 121N oraz PESA 122N. Pięcioczłonowe PESA 120N i PESA 122N są niemal identyczną konstrukcją (różnicą jest przystosowanie do różnego rozstawu szyn) i mają wspólną numerację fabryczną. Trójczłonowa PESA 121N jest przystosowana (tak jak 122N) do metrowego rozstawu szyn.

Stycznik - elektryczny łącznik mechanizmowy, przestawiany w sposób inny niż ręczny, o tylko jednym położeniu spoczynkowym styków ruchomych, zdolny do załączania, wyłączania i przewodzenia prądu w normalnych warunkach pracy obwodu, a także przy przeciążeniach.
Tramwaj niskopodłogowy to miejski pojazd szynowy, umożliwiający wejście osobom niepełnosprawnym oraz matkom, prowadzącym wózki spacerowe. Charakteryzuje się on m.in. podłogą bez stopni oraz nowoczesnym wyglądem. Obecnie produkowane wagony są częściowo lub całkowicie niskopodłogowe.

Niezrealizowanym projektem jest PESA 119N, która miała być trójczłonową konstrukcją normalnotorową, jednakże nikt jej nie zamówił.

Nazwy typów

Nazwa typ 120N to kontynuacja stosowanej od połowy lat 60. zasady oznaczania modeli tramwajów kolejnymi trójcyfrowymi liczbami i literą N. Serie zapoczątkowały wtedy Pafawag 101N (1968) i Konstal 102N (1967). Oznaczenia bezpośrednio poprzedzające 120N przeznaczono dla FPS 118N i PESA 119N. Nazwa PESA 122N, podobnie jak PESA 121N, jest jednak pewną niekonsekwencją w stosunku do przyjętych reguł. Wagony wąskotorowe powinny dostać oznaczenie zaczynające się od cyfry 8. Biorąc pod uwagę, że PESA 122N jest wąskotorową wersją PESY 120N, to ten typ powinien być nazwany PESA 820N.

Falownik – (z ang. inverter) urządzenie elektryczne zamieniające prąd stały, którym jest zasilane, na prąd przemienny o regulowanej częstotliwości wyjściowej. Jeśli w falowniku zastosuje się modulację szerokości impulsów oznaczaną w języku polskim skrótem MSI, a w języku angielskim PWM (Pulse Width Modulation), to równocześnie ze zmianą częstotliwości można regulować wartość skutecznego napięcia wyjściowego.
Hamulec elektrodynamiczny - hamulec wykorzystujący pracę prądnicową silników elektrycznych w elektrowozach, tramwajach i lokomotywach spalinowych z przekładnią elektryczną. Zasada działania polega na przekształcaniu części energii kinetycznej poruszającego się pojazdu na energię elektryczną, która może być zwracana do sieci trakcyjnej, magazynowana (hamowanie rekuperacyjne), albo wytracana na opornikach.

Zobacz więcej w artykule Konstal (tramwaj), w sekcji Zasady oznaczania.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)