PJW Odwód Strategiczny - Polski Serwis Naukowy

Bośnia i Hercegowina

Kosowo

Polska Jednostka Wojskowa w składzie odwodu strategicznego Naczelnego Dowódcy Połączonych Sił Zbrojnych Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w Europie, (od 1999) Polska Jednostka Wojskowa w składzie odwodu strategicznego w Siłach Stabilizujących w Republice Bośni i Hercegowiny lub w Siłach Międzynarodowych w Kosowie w Federacyjnej Republice Jugosławii, Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii i Republice Albanii - wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do wsparcia sił NATO w Bośni i Hercegowinie (SFOR) oraz (od 1999) w Kosowie (KFOR) w przypadku kryzysu, działający w latach 1998-2002.

18 Bielski Batalion Desantowo-Szturmowy im. kpt. Ignacego Gazurka JW 1328 - jednostka Wojsk Lądowych. Wchodzi w skład 6 Brygady Desantowo-Szturmowej im. gen. Stanisława Sosabowskiego. Stacjonuje w garnizonie Bielsko-Biała.

Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).

Historia

W 1997 dowództwo NATO zdecydowało o powołaniu odwodu (działającego w ramach sił natychmiastowego reagowania) swoich wojsk w Bośni, który początkowo tworzyły jednostki amerykańskie, holenderskie, tureckie i włoskie. W styczniu 1998, po certyfikacji, dołączył do nich 18 Batalion Desantowo-Szturmowy 6 Brygady Desantowo-Szturmowej, będąc tym samym pierwszą polską jednostką wojskową w strukturach północnoatlantyckich (nie licząc batalionu w Siłach Stabilizujących w Bośni). Już w marcu tego samego roku wziął udział w największych ćwiczeniach NATO na Bałkanach - Dynamic Response 98, sprawdzających umiejętności sojuszników w przypadku kryzysu lub nawet kolejnej wojny domowej w Bośni i Hercegowinie - gdzie uzyskał wysokie oceny. Kolejne manewry (Adventure Exchange 99 we Włoszech) były jednocześnie ostatnimi dla 18 bdsz jako PJW OS, gdyż w lipcu 1999 wyjechał on do Kosowa tworząc tam 800-osobowy PJW Kosowo.

Roman Polko (ur. 8 listopada 1962 w Tychach) – generał dywizji Wojska Polskiego, oficer dyplomowany wojsk powietrznodesantowych i sił specjalnych. Doktor nauk wojskowych w specjalności kierowanie organizacją.

Ibar (serb. Ибар) – rzeka w Czarnogórze i Serbii (w tym w prowincji Kosowo i Metochia). Prawy dopływ Zachodniej Morawy, wpływa do niej w okolicahc miasta Kraljevo. Rzeka należy do zlewiska Morza Czarnego. Długość – 276 km, powierzchnia zlewni – 8059 tys. km². Ibar jest nieżeglowny na całej swojej długości.

Wymusiło to wydzielenie innej jednostki do odwodu - rząd w lipcu zdecydował się na 10 Batalion Zmechanizowany 10 Brygady Kawalerii Pancernej. W marcu 2000 dowództwo batalionu z kompanią zmechanizowaną i elementem zaopatrywania (łącznie 531 żołnierzy) wzięło udział w organizowanych na terenie Kosowa ćwiczeniach Dynamic Response 2000. Po ich zakończeniu pozostały one jednak w Kosowskiej Mitrowicy, gdyż doszło tam do poważnych rozruchów serbsko-albańskich i miejscowe siły KFOR pod dowództwem francuskim były niewystarczające do ustabilizowania sytuacji. Polski batalion przejął południową część miasta, przez ponad pół roku obsadzając posterunkami brzeg rzeki Ibar. Jego zadania polegały na patrolowaniu obszaru i zapewnieniu bezpieczeństwa Serbom. Ta sama grupa rok później wyjechała do Bośni i Hercegowiny na Dynamic Response 2001, po których aż do września wzmocniona 2 kz wzmacniała POLUKRBAT, kontrolując przejście graniczne w miejscowości Globocica. Ostatnimi manewrami PJW OS były Dynamic Response 2002, do których wydzielono już tylko dowództwa: batalionu i dwóch kompanii zmechanizowanych.

Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина, Bosna i Hercegovina) – państwo w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od zachodu i północy z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch organizmów: Bośniacko-Chorwackiej Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (SZ RP) inaczej Wojsko Polskie - siły i środki wydzielone przez państwo do zabezpieczenia jego interesów i prowadzenia walki zbrojnej

Po nich zrezygnowano z tak silnego odwodu strategicznego na rzecz wzajemnego wzmocnienia SFOR-u i KFOR-u na wypadek kryzysu w ich strefach odpowiedzialności i użycia sił natychmiastowego reagowania tylko w przypadku zaognienia sytuacji (taki stan panuje nadal, z tym, że SFOR został zastąpiony przez unijny EUFOR Althea).

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ( w wyniku podpisania 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego przez 10 krajów europejskich: państw-członków Unii Zachodniej (Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Wielka Brytania) wraz z pięcioma dodatkowymi krajami (Dania, Islandia, Norwegia, Portugalia, Włochy) oraz USA i Kanadę. Początkowym celem istnienia organizacji, na mocy traktatu waszyngtońskiego, była obrona militarna przed atakiem ZSRR.

EUFOR (European Union Force in Bosnia and Herzegovina) – misja pokojowa prowadzona przez Unię Europejską w Bośni i Hercegowinie. Rozpoczęta 2 XII 2004 roku, zastępując wycofujące się wojska NATO (misja SFOR). Misja ma dwa podstawowe cele: zapewnienie bezpieczeństwa ludności BiH oraz wypełnianie zadań określonych w aneksach 1A i 2 Porozumienia z Dayton/Paryża (Dayton/Paris Agreement) z 1995 roku, czyli m.in. ochrona granic BiH. Jednym z pobocznych celów jest wspieranie Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii (ICTY) w poszukiwaniu serbskich zbrodniarzy wojennych.

Struktura organizacyjna

Dowództwo i sztab PJW

1 kompania zmotoryzowana/zmechanizowana

2 kompania zmotoryzowana

kompania dowodzenia

kompania logistyczna

kompania zaopatrzenia

Narodowy Element Wsparcia

Dowódcy PJW:

1998-1999 - ppłk Bronisław Jansohn (18 bdsz)

1999 - ppłk Roman Polko (18 bdsz)

1999-2001 - ppłk Sławomir Florek (10 bz)

2001-2002 - ppłk Piotr Ząbkowski (10 bz)

Przypisy

Nasi bohaterowie to nie mordercy. Wyborcza.pl. [dostęp 29 kwietnia 2010].
Historia 18 bdsz. 18 bpd. [dostęp 3 marca 2011].
Ćwiczenia w 2000. 10 BKPanc. [dostęp 29 kwietnia 2010].

Bibliografia

Grzegorz Ciechanowski: Polskie kontyngenty wojskowe w operacjach pokojowych 1990-1999. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010. ISBN 978-83-7611-531-3.