Polski Kontyngent Wojskowy w składzie Sił Sojuszniczych w Islamskim Państwie Afganistanu, Republice Tadżykistanu i Republice Uzbekistanu oraz na Morzu Arabskim i Oceanie Indyjskim, od 2002 Polski Kontyngent Wojskowy w składzie Sił Sojuszniczych w Islamskim Państwie Afganistanu, Emiracie Bahrajnu, Republice Kirgiskiej, Państwie Kuwejtu, Republice Tadżykistanu i Republice Uzbekistanu oraz na Morzu Arabskim i Oceanie Indyjskim, od 2004 Polski Kontyngent Wojskowy w Islamskiej Republice Afganistanu (JW 4814) (PKW Afganistan, PKW Enduring Freedom, PKW ISAF) - wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do przywrócenia bezpieczeństwa i odbudowy Afganistanu, działający od 2002. Liczył początkowo ponad 100 żołnierzy, a obecnie ok. 2500 (w latach 2010-2011 prawie 2600, przez co jest największym kontyngentem wojskowym w całej historii misji pokojowych i stabilizacyjnych Wojska Polskiego).

W październiku 2008 PKW Afganistan przejął kontrolę nad prowincją Ghazni i od tamtej pory w strukturze ISAF występuję jako polsko-amerykańskie Task Force White Eagle (Polskie Siły Zadaniowe, właśc. Siły Zadaniowe Biały Orzeł). Wcześniej, w latach 2002-2007, w ramach OEF, działał jako Polish Task Force (Polskie Siły Zadaniowe).

Historia

"Enduring Freedom"

Po atakach z 11 września i odmowie rządzących Afganistanem Talibów na wydanie podejrzanego o ten zamach Osamy bin Ladena wojska państw NATO pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych po raz pierwszy rozpoczęły działania zgodne z art. V traktatu waszyngtońskiego, dokonując zbrojnej inwazji na ten kraj w celu wyeliminowania Al-Kaidy.

Polska, po prośbie Amerykanów, swój udział w operacji Enduring Freedom (Trwała wolność) potwierdziła 22 listopada 2001. Następnie rozpoczęto 3-miesięczne szkolenie 300-osobowego kontyngentu, z którego 16 marca 2002 do Afganistanu dotarło ok. 100 logistyków, saperów i ochraniających ich komandosów zostało rozlokowanych w Camp White Eagle (Obóz Biały Orzeł) w Bagram w prowincji Parwan (było to Zgrupowanie nr 1, nazwane Polish Task Force - Polskimi Siłami Zadaniowymi) - chemicy zostali w Polsce (lecz w kwietniu 2003 zostali wysłani do Jordanii). Ich zadania polegały na:

Natomiast do GROM-u należała ochrona polskiej bazy, jak i również kwatery głównej wojsk amerykańskich w Afganistanie oraz dyplomatów. Ponadto komandosi uczestniczyli w patrolach m.in. w dolinie Pandższeru czy okolicach Mazar-i Szarif.

Reszta kontyngentu, czyli Zgrupowanie nr 2, składała się z ORP kadm. X. Czernicki, patrolującego od lipca Zatoki Perskiej, gdzie wraz z przetransportowanymi w kwietniu drogą lotniczą komandosami nadzorował embargo na handel ropą u wybrzeży Iraku i Kuwejtu. Działało tam od kwietnia 2002, wciąż w ramach Operacji Trwała Wolność w składzie V Floty USA, a od marca 2003 jako samodzielny kontyngent.

 Osobny artykuł: Polski Kontyngent Wojskowy w Zatoce Perskiej (2003).

W tym czasie wojska w Afganistanie (100 żołnierzy) kontynuowały swoje zadania, do których w 2006 zostało dodane szkolenie afgańskich sił bezpieczeństwa (Polska wysłała jednego oficera do Coalition Security Transition Command - Afghanistan, w 2009 włączonego do NATO Training Mission - Afghanistan ISAF). Oprócz tego od 2004 grupa oficerów służyła w dowództwie ISAF w Kabulu, stanowiąc symboliczny wkład Polski w te siły pokojowe NATO - powiększono go dopiero w 2006, wysyłając ok. 50 żołnierzy do Zespołu Odbudowy Prowincji w Mazar-i Szarif.

ISAF

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Polska wyśle 1000 żołnierzy do Afganistanu

Konwój z Polskiej Grupy Bojowej

Po redukcji w 2005 i zapowiedzi powrotu PKW Irak do kraju, we wrześniu 2006 oficjalnie ogłoszono rozpoczęcie przygotowań do znaczącego wzmocnienia (maksymalnie do 1200 żołnierzy) oraz modyfikacji charakteru kontyngentu w Afganistanie, który od tamtej pory miał być priorytetowy - zwłaszcza, że od sierpnia 2007 do lutego 2008 to Polska miała dowodzić siłami koalicji NATO w tym kraju, co ze względu na zmianę struktury dowodzenia ISAF ostatecznie nie doszło do skutku. W IV kwartale 2006 rozpoczęły się szkolenia personelu, który zaczęto wysyłać w rejon misji od 23 stycznia 2007 (razem z grupą rekonesansową, zasadniczą część żołnierzy i sprzętu przetransportowano pomiędzy lutym a kwietniem).

30 kwietnia 2007 oficjalnie kontyngent rozpoczął nową zmianę (wraz z nią rozpoczęto nową numerację), której różnice od poprzedniej polegały na:

Zadania PKW polegały na:

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Afganistan: Polscy żołnierze oskarżeni o zabójstwo sześciu cywilów

Już na początku zmiany polskie wojska napotkały liczne problemy - jednym z nich było uszkodzenie sprzętu bojowego podczas transportu, co znacznie opóźniło osiągnięcie pełnej gotowości operacyjnej przez kontyngent. Spowodowało to, że oddziały PGB podejmowały głównie tylko działania defensywne i humanitarne (mimo, że letni okres wojny oznaczał znaczne natężenie ataków, w tym także na polsko-amerykańskie patrole - jeden z nich zakończył się incydentem kosztującym życie cywili, powodującym występowanie tzw. syndromu Nangar Khel)), co związane było także ze znacznym rozproszeniem PKW na terenie Afganistanu. II zmiana, przebiegająca podczas zimy 2007-2008, była spokojniejsza, za wyjątkiem ostatnich dwóch miesięcy przypadających na początek ofensywy rebelianckiej. Podobnie jak poprzednia nie prowadziła zdecydowanych operacji przeciwko wrogowi. Te rozpoczęto podczas III zmiany, jednak i ona nie przejęła inicjatywy w podległym obszarze. Powodem było przeformowanie PKW, przebiegające na przełomie III i IV zmiany, które polegało na:

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Polacy przejmują odpowiedzialność za prowincję Ghanzi

Prowincja Ghazni

Zwieńczeniem reorganizacji było przejęcie odpowiedzialności za prowincję Ghazni przez nowo sformowane Polskie Siły Zadaniowe (Task Force White Eagle), dokonane 30 października 2008. Po tym wydarzeniu TF WE rozpoczęły dozbrajanie żołnierzy, by mogli bezpieczniej patrolować drogi prowincji, na czele z autostradą A1 z Kabulu do Kandaharu, tym bardziej że polskie i afgańskie patrole były coraz częściej atakowane. Innym rodzajem działalności sił amerykańsko-polskich było przywracanie normalności w Ghazni. W tym celu urządzały szury, pomagały w odbudowie infrastruktury czy udzielały podstawowej pomocy humanitarnej. Oprócz pomocy cywilom Polacy szkolili także organizujące się afgańskie siły bezpieczeństwa. W zimie 2008/2009 było to główne spektrum aktywności PKW, gdyż wojska rebelianckie wycofały się do kryjówek, aby przygotować się do wiosennej ofensywy i zakłócenia przebiegu wyborów. Lecz przeciwdziałać im już V zmiana polskiego kontyngentu, zorganizowanej na bazie 6 Brygady Desantowo-Szturmowej (podczas niej, od 1 kwietnia do 1 października działała 70-osobowa Grupa KAIA pod dowództwem płk. pil. Lesława Dubaja, sprawująca nadzór nad kabulskim lotniskiem).

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Afganistan: w zasadzce zorganizowanej przez talibów w prowincji Ghazni zginął Polak i trzech afgańskich żołnierzy

Ta oficjalnie rozpoczęła działalność w dniu 29 kwietnia 2009 i po wstępnym rozpoznaniu rozpoczęła szereg działań połączonych, mających na celu uprzedzenie, a potem zahamowanie uderzenia Talibów poprzez niszczenie ich zgrupowań oraz arsenałów, po to, by zabezpieczyć wyborów prezydenckich, m.in w dystryktach Raszidan (Operacja Czysta przestrzeń, 21-25 VII), Giro (Operacja Orle Pióro, 12-18 VI) i Adżiristan (Operacja Over the Top, 11 VII 2009 - 20 IV 2010). W wyniku tych działań siłom koalicji udało się odzyskać kontrolę nad częścią prowincji, jednak za cenę 6 poległych żołnierzy. Wiosenno-letnią kampanię formalnie zakończyła rotacja TF WE - 26 października zadania (początkowo poszerzone o ochronę II tury wyborów prezydenckich, do której ostatecznie nie doszło) przejęła VI zmiana.. Ta, podobnie jak IV, odbywała się w zimie, czyli okresie spadku aktywności rebeliantów. W związku z tym działania PKW opierały się głównie na operacjach typu cordon & search (otocz i przeszukaj), polegających na wykrywaniu arsenałów partyzanckich i terrorystycznych oraz kontynuowaniu pomocy cywilom oraz szkolenia sił bezpieczeństwa, którym 20 kwietnia 2010 przekazano posterunek w Adżiristanie. Ponadto amerykański zespół szkoleniowy przekazał pod ochronę Polaków dwie bazy ogniowe: Vulcan w Ghazni i Band-e Sardeh.

Żołnierze 1 kzmot ZB B strzegący mostu 211

27 kwietnia 2010 rozpoczęła się VII zmiana PKW a IV Task Force White Eagle, licząca ok. 2600 polskich żołnierzy w terenie i ok. 400 w odwodzie w Polsce (przybyło głównie oddziałów niekinetycznych, typu OMLT (o 1) i POMLT (o 6) oraz 2 samoloty CASA C-295, znacząco wzrósł polski wkład w NATO Training Mission - Afghanistan). W związku z nastaniem wiosny i towarzyszącej jej ofensywie rebeliantów, TF WE ponownie rozpoczęło działania wyprzedzające, polegające z początku głównie na ponownej intensyfikacji niszczenia (często silnie bronionych) arsenałów wroga (jak w Moqur) w całej prowincji (w związku z tym polskie oddziały czasowo wróciły do Adżiristanu) oraz aresztowań bojowników talibskich, w tym mułły Dawooda, taliba z listy JPEL (Join Priority Effects List), dokonane 26 IX 2010 przez 1 psk, SWW oraz Afgańskie Siły Bezpieczeństwa. Do operacji tego typu dochodziło w ciągu zmiany praktycznie podczas każdego tygodnia. Spotkało się to ze zdecydowaną kontrreakcją talibów, polegająca na zwiększeniu częstotliwości coraz skuteczniejszych ataków na koalicyjne patrole oraz bazy. Walki się nasilały, przez co VII zmiana była najtrudniejszą ze wszystkich (zginęło 6, a zostało rannych ok. 40 Polaków), ale jednocześnie przyniosła najlepsze efekty - wyeliminowano 239, a pochwycono 243 partyzantów i przejęto kilka ton materiałów wybuchowych.

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Afganistan: poszukiwany Mulla Abdul Wakhil pojmany przez polskich żołnierzy

VIII zmiana, która 28 października 2010 przejęła odpowiedzialność za prowincję, była silniejsza o amerykańską batalionową grupę bojową (na przełomie sierpnia i września do południowo-wschodniej części prowincji Ghazni wkroczył 800-osobowy Task Force Iron Rakkasans ze 101 Dywizji Powietrznodesantowej, który 6 września został podporządkowany Polakom i rozpoczął pełnienie służby w FOB Andar), 30 pojazdów MRAP MaxxPro (dostarczonych we wrześniu 2010) i o trzech ukraińskich lekarzy (od lutego 2011, pracowali w polskim szpitalu przez rok). Dzięki wzmocnieniu siły polsko-afgańsko-amerykańskie, mimo zimy, działały z tą samą aktywnością jak latem, m.in. dokonywano kolejnych aresztowań dowódców rebelianckich w kluczowych dystryktach, jak np. Giro czy Andar. 20 kwietnia 2011 rozpoczęła się kolejna zmiana PKW, podtrzymująca tempo działań poprzedniej i realizująca te same zadania od przejęcia Ghazni przez TF WE - do jej zakończenia wojska koalicyjne wyeliminowały 140 i aresztowały 270 rebeliantów (w tym 6 z listy JPEL) oraz przechwyciły 8,5 tony materiałów wybuchowych. W przeciwieństwie do poprzednich zmian, walki rozpoczętą 1 maja ofensywą Talibów pod nazwą Badr (jednym z jej celów były wzmożone ataki na nową bazę PKW COP Ariana) polegały w większości na chirurgicznych uderzeniach, przeprowadzanych m.in. przez Zgrupowanie Sił Specjalnych. W 2012 IX zmiana PKW Afganistan została wyróżniona przez Ministra Obrony Narodowej tytułem honorowym "Przodujący Oddział Wojska Polskiego".

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Afganistan: zginęło pięciu polskich żołnierzy

Następna zmiana, X, została zmniejszona do 2500 żołnierzy (+ 200 w odwodzie). W związku z planowanym na 2012 zakończeniem misji bojowej polskiego kontyngentu, 12 stycznia 2012 rozpoczęła przekazywanie Afgańczykom odpowiedzialności za prowincję Ghazni (Talibowie próbowali temu przeszkodzić, np. 21 grudnia 2011, dokonując najbardziej krwawego zamachu u historii PKW, kosztującego życie 5 żołnierzy) i 7 kwietnia 2012 zakończyła przegrupowanie polskich wojsk do północnej części prowincji, przekazując FOB Warrior amerykańskiemu Task Force Creek (drugiemu obok TF Black Scarvers sojuszniczemu batalionowi podległemu TF White Eagle).

Struktura organizacyjna

Struktura organizacyjna PKW Afganistan była wielokrotnie zmieniania na przestrzeni lat:

I-II zmiana OEF (2002-2003)

III-X zmiana OEF (2003-2007)

Przez III pierwsze zmiany polskiego kontyngentu podległego ISAF nie stanowił on jednej zwartej jednostki, a kilka oddzielnych, operacyjnie podporządkowanych różnym dowództwom regionalnym i okresowo rotowanym siłom zadaniowym. Dowództwo PKW sprawowało tylko narodową kontrolę nad polskimi oddziałami (za wyjątkiem NSE).

I-III zmiana ISAF (2007-2008)

Od 2008 struktura PKW/PSZ jest dostosowana do wymogów asymetrycznego pola walki, czyli obejmuje element kinetyczny - operacyjny, mający za zadanie walkę z grupami partyzanckimi i terrorystycznymi oraz element niekinetyczny - współpracy, mający za zadanie pomoc ludności cywilnej i afgańskim siłom bezpieczeństwa

IV-X zmiana ISAF (2008-2012)

Czas trwania zmian, ich dowódcy, liczebność i jednostki je wystawiające: