Polski Kontyngent Wojskowy w Tymczasowej Administracji Organizacji Narodów Zjednoczonych w Kambodży (PKW UNTAC, PKW Kambodża) - wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do zabezpieczenia logistycznego i inżynieryjnego ONZ-owskich sił pokojowych w Kambodży w latach 1992-1993.

Historia

Przygotowania

W 1991 w Paryżu Koalicyjny Rząd Demokratycznej Kampuczy i prowietnamski rząd Ludowej Republiki Kampuczy zawarły porozumienie pokojowe, kończące trwającą od 1978 wojnę domową. W związku z tym Rada Bezpieczeństwa ONZ zdecydowała o wsyłaniu w październiku 1991 Misji Przygotowawczej ONZ w Kambodży (UNAMIC), mającej za zadanie opracowanie założeń i przygotowanie gruntu pod pierwszych w kraju demokratycznych wyborów (w misji brało udział 2 obserwatorów wojskowych z Polski). Zaś nad ich przebiegiem miały czuwać utworzona w marcu 1992 w miejsce UNAMIC Tymczasowa Administracja ONZ w Kambodży (UNTAC).

Została ona powołana w miejsce sił mających stanowić trzon Misji Organizacji Narodów Zjednoczonych na rzecz referendum w Saharze Zachodniej (MINURSO), do której był także przygotowywany Polski Kontyngent Wojskowy, lecz w grudniu 1991 ONZ poprosiło Polskę o wysłanie go do Kambodży. Przygotowania rozpoczęto dopiero w kwietniu 1992 (w Wojskowym Centrum Szkolenia dla potrzeb Sił Pokojowych ONZ w Kielcach), lecz już 11 maja do Kwatery Głównej UNTAC przylecieli pierwsi oficerowie. Następnie od 14 czerwca do 14 lipca do Transit Camp (Obozu Przejściowego) przetransportowano właściwy kontyngent, liczący ok. 700 osób.

Działalność

Po raz pierwszy polski kontyngent wojskowy nie stanowił jednej zwartej jednostki, tylko składał się z kilku niezależnych komponentów (początkowo powodowało to spory kompetencyjne pomiędzy szefem logistyki UNTAC - formalnie starszym oficerem narodowym - i dowódcą POLLOG-u, gdyż nie wyznaczono jednego konkretnego dowódcy PKW):

Mimo bardzo dobrych opinii przełożonych o pracy polskich żołnierzy, to ujawniły się problemy wynikające z pośpiesznego przygotowania kontyngentu i braku rozpoznania rejonu działania. Najsłabiej opłacani z całej UNTAC Polacy musieli mieszkać w ciasnych bazach, bez odpowiedniego zaplecza higienicznego a czasami nawet żywieniowego. Trudne warunki powodowały częste choroby, którego wraz z brakiem jakiejkolwiek komunikacji z rodzinami w kraju znacznie obniżał morale. Zdesperowani żołnierze napisali nawet list do Prezydenta RP (na oficjalnym blankiecie UNTAC, gdyż cała korespondencja PKW nie docierała do Polski), który spowodował interwencję Rzecznika Praw Obywatelskich.

Innym, o wiele poważniejszym problemem była działalność Czerwonych Khmerów, którzy rozpoczęli ataki na wojska ONZ - spowodowały one dozbrojenie PKW. Pierwszy incydent zbrojny miał miejsce w połowie kwietnia, gdy magazyny 5 kompanii zostały zaatakowane przez komunistów. Na przełomie kwietnia i maja 4 kompania, praktycznie własnymi siłami, mimo iż bangladescy wartownicy byli przydzieleni właśnie do stałej obrony kompanii, odparła pojedynczy atak, niedługo później chiński batalion inżynieryjny i 5 kompania zostały trzykrotnie ostrzelane z broni ręcznej i rakietowej, przez co dowództwo postanowiło je ewakuować. Incydenty powtórzyły się jeszcze kilka razy.

Powrót

Mimo dużej aktywności komunistów wybory wygrali monarchiści, a sytuacja zaczęła się normalizować. W czerwcu i lipcu znaczna część ochotników i policjantów oenzetowskich wyjechała z Kambodży, a z nimi część kontyngentów narodowych. Częściowo tyczyło się to również PKW, w którym zaszła rotacja dowództwa i 154 żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, zastąpionych przez tylko 75 osób.

Była to liczba wystarczająca, gdyż w sierpniu rozpoczęła się ewakuacja polskich oddziałów - w sierpniu do Phnom Penh wycofała się 6 kompania, we wrześniu 4. i ZPI, w październiku 3. i 5. a w listopadzie Kambodżę opuściły 1. i 3. oraz CSZ. W terenie do 1994 pozostali jedynie polscy obserwatorzy wojskowi oraz oficerowi odpowiedzialni za likwidację magazynów.

Współcześnie tradycje PKW kontynuuje Centrum Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych.

Struktura organizacyjna

Baretka medalu W służbie pokoju UNTAC

Bibliografia