PZL MD-12 - Polski Serwis Naukowy

PZL MD-12 – polski, czterosilnikowy samolot komunikacyjny bliskiego i średniego zasięgu.

Konstrukcję samolotu opracowali w latach 1958-1959 prof. Franciszek Misztal i prof. Leszek Dulęba. Zbudowano 3 prototypy, pierwszy do prób statycznych, drugi prototyp był w wersji pasażerskiej (posiadał 20 miejsc pasażerskich) i wykonał 120 regularnych lotów na trasie Warszawa – Rzeszów – Warszawa, a trzeci powstał w wersji fotogrametrycznej. Pomimo dobrych osiągów i mniejszych kosztów w eksploatacji od samolotów Li-2 i Ił-14, samolot pasażerski MD-12 nie wszedł do seryjnej produkcji. Egzemplarz fotogrametryczny MD-12F jest eksponatem w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.

Hałas – dźwięki zazwyczaj o nadmiernym natężeniu (zbyt głośne) w danym miejscu i czasie, odbierane jako: "bezcelowe, następnie uciążliwe, przykre, dokuczliwe, wreszcie szkodliwe”. Reakcja na hałas w dużym stopniu zdeterminowana jest nastawieniem psychicznym. Na ochronę przed hałasem, organizm zużywa ogromne ilości energii. Do hałasu nie można się przyzwyczaić i jeśli nawet nie odbieramy go świadomie, to "zawsze przeżywamy go najgłębiej", a zamiast przyzwyczajenia co najwyżej następuje "adaptacja patologiczna". Przyczyną hałasu mogą być dźwięki zarówno intensywne, jak również to wszelkiego rodzaju niepożądane dźwięki wpływające na tło akustyczne, uciążliwe z powodu długotrwałości, jak na przykład stały odgłos pracujących maszyn lub muzak.

Rzeszów (łac. Resovia, czes. Řešov, jid. רײַשע, ros. Жешув, ukr. Ряшiв, niem. Reichshof) – miasto w południowo-wschodniej Polsce, stolica województwa podkarpackiego oraz diecezji rzeszowskiej. Rzeszów stanowi powiat grodzki, a także jest siedzibą ziemskiego powiatu rzeszowskiego.

Przyczyny niepowodzenia

Do zasadniczych przyczyn niepowodzenia w konstrukcji samolotu należy zaliczyć:

brak możliwości ustawienia śmigła w chorągiewkę – co powodowało znacznego stopnia utratę zapasu stateczności kierunkowej w razie awarii skrajnego silnika

dość niska sprawność zespołu silnik-śmigło z uwagi na brak reduktora w silniku (śmigło o małej średnicy, szybkoobrotowe, generujące dodatkowo duży hałas)

zbyt małe wydłużenie płata, co skutkowało (przy zastosowanym zespole napędowym) stosunkowo niskim pułapem lotu. Kwestia ta została poprawiona w MD-12F, gdzie dodano końcówki do płata powiększając rozpiętość i wydłużenie.

błąd w konstrukcji usterzenia poziomego – co spowodowało największą w Polsce katastrofę podczas badań w locie – 17 września 1963 roku samolot o rejestracji SP-PAL uległ katastrofie rozbijając się o ziemię w niekontrolowanym locie (po utracie usterzenia poziomego) – zginęło wówczas 5 osób będących na pokładzie – w tym dwóch pilotów doświadczalnych którymi byli: Mieczysław Miłosz (z PZL) i Aleksander Wąsowicz (z I.L.) oraz trzech obserwatorów doświadczalnych, którymi byli: Jerzy Żupański, Jerzy Hołowienko i Jadwiga Sajewska.

W efekcie katastrofy, mimo, że poznano jej przyczynę i ją usunięto – to poprzez długi proces rozwoju konstrukcji i dodatkowy brak zainteresowania potencjalnego użytkownika w zakupie serii – doszło do zamknięcia projektu MD-12.

Skrzydło samolotu (płat nośny) – zespół płatowca, jeden z głównych elementów konstrukcyjnych stałopłatów (samolotów, szybowców) służący do wytwarzania siły nośnej. W przekroju skrzydło ma kształt profilu lotniczego. Na krawędzi skrzydła umieszczone są lotki i często urządzenia do zwiększenia siły nośnej. Skrzydło tworzy często zespół konstrukcyjny w skład którego mogą wchodzić gondole silnikowe, podwozie, zbiorniki paliwa oraz pomieszczenia na ładunek użytkowy.

Śmigło - rodzaj pędnika, urządzenie służące do przetwarzania momentu obrotowego (a ściślej mocy) napędzającego silnika na siłę ciągu. Siła ta powstaje podczas ruchu obrotowego śmigła w wyniku różnicy ciśnienia przed i za powierzchnią składających się na śmigło łopat. Oprócz łopat śmigło posiada również piastę. Niektóre śmigła mają urządzenia do zmiany kąta natarcia (może być zmieniany ręcznie lub automatycznie tzw. skok śmigła}, do ustawienia w tzw. chorągiewkę (po awarii silnika), do odladzania krawędzi natarcia.