PZL TS-8 Bies - Polski Serwis Naukowy

TS-8 Bies – polski samolot szkolno-treningowy, produkowany w zakładach PZL, używany w polskim lotnictwie wojskowym od 1957 do lat 70.

Rozwój

Samolot został skonstruowany na zapotrzebowanie nowoczesnego samolotu szkolnego z trójkołowym podwoziem, dla szkolenia pilotów samolotów odrzutowych, które w tym czasie stały się podstawą lotnictwa polskiego. Miał on zastąpić przestarzałe samoloty Junak 3 i nowocześniejsze lecz z podwoziem klasycznym Jak-11. Głównym projektantem był inż. Tadeusz Sołtyk, stąd oznaczenie: "TS". Prace rozpoczęły się w 1953, pierwszy prototyp został oblatany 23 lipca 1955. W 1957 prototyp pobił trzy międzynarodowe rekordy w tej klasie samolotów (pilot Andrzej Abłamowicz). Drugi prototyp został pokazany na paryskim Salonie Lotniczym w 1957.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

PZL TS-11 Iskra - samolot szkolno-treningowy, produkowany przez WSK "PZL Mielec" (obecnie Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. w Mielcu), zaprojektowany przez zespół pod kierunkiem Tadeusza Sołtyka (stąd oznaczenie TS). Pierwsza polska konstrukcja lotnicza napędzana silnikiem odrzutowym.

W 1957 wyprodukowano pierwszą serię informacyjną 10 samolotów w wytwórni WSK-Okęcie, oznaczoną TS-8 BI. Nieco ulepszony wariant seryjny, oznaczony TS-8 BII, był produkowany od 1958 do 1960 w WSK Mielec w liczbie 229 sztuk. Ostatnie 10 samolotów wyprodukowano w wariancie TS-8 BIII z nieco ulepszonym wyposażeniem awionicznym. Łącznie zbudowano 250 samolotów TS-8.

Podwozie to zespół płatowca (samolotu, śmigłowca lub szybowca) umożliwiający postój na podłożu oraz przejście ze stanu spoczynku do lotu w powietrzu i odwrotnie. Podwozie umożliwia postój płatowca na ziemi, wodzie lub konstrukcji (np. pokładzie okrętu), jego przemieszczanie po podłożu (kołowanie), start i lądowanie (lub wodowanie).

Jak-11 (ros. Як-11) - radziecki samolot szkolno-treningowy powstały w biurze konstrukcyjnym Aleksandra Jakowlewa. Była to seryjna wersja prototypu samolotu Jak-3UTI. Samolot produkowany także na licencji w Czechosłowacji pod oznaczeniem C-11.

TS-8 zaczęły być wycofywane z polskiego lotnictwa wojskowego w połowie lat 60., w miarę zastępowania przez odrzutowe PZL TS-11 Iskra. Ponad 100 samolotów TS-8 zostało w tym czasie przekazanych do lotnictwa cywilnego – aeroklubów, gdzie służyły na ogół do końca lat 70. Nieliczne egzemplarze pokazowe są w dalszym ciągu w stanie zdatnym do lotu. Dwa TS-8 były używane w Indonezji.

Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie – muzeum w Warszawie, prezentujące zbiory poświęcone historii wojskowości, oraz historii Polski, zlokalizowane przy Al. Jerozolimskich 3. Jest ono drugim co do wielkości muzeum Warszawy.

Silnik gwiazdowy jest to wielocylindrowy silnik spalinowy, w którym cylindry umieszczone są promieniowo na obwodzie koła, z centralnym wałem korbowym. Silnik gwiazdowy może zawierać od trzech do kilkunastu cylindrów. Silnik taki może mieć obieg zarówno dwusuwowy jak i czterosuwowy. W przypadku tego drugiego (ponad 90% konstrukcji) liczba cylindrów w danej gwieździe jest zawsze nieparzysta. Kilkunastocylindrowe silniki gwiazdowe budowane są w układzie podwójnej, a czasem i poczwórnej gwiazdy (np. silniki do Douglas DC-7).

TS-8 miał dobre własności pilotażowe i osiągi, dobrze wykonywał figury akrobacji. Przeznaczony był do szkolenia podstawowego, szkolenia i treningu w akrobacji i w lotach bez widoczności. Kabina załogi była obszerna i wygodna. Jedną z wad był hałas zespołu napędowego. Bies był pierwszym naprawdę nowoczesnym samolotem zaprojektowanym i budowanym w Polsce po wojnie, z użyciem silnika polskiej konstrukcji.

Skarżysko-Kamienna – miasto powiatowe w północnej części województwa świętokrzyskiego. Do 24 kwietnia 1928 r. miasto nosiło nazwę Kamienna; zwyczajowo i potocznie określane jest pierwszym członem nazwy – Skarżysko.

Kołobrzeg (niem. Kolberg) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w północnej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie kołobrzeskim, położone na Pomorzu Zachodnim u ujścia rzeki Parsęty do Bałtyku, przy drodze krajowej nr 11. Czwarty ośrodek miejski województwa (pod względem liczby ludności), duże kąpielisko morskie oraz uzdrowisko.

Opis techniczny

Samolot szkolno-treningowy konstrukcji całkowicie metalowej, wolnonośny dolnopłat w układzie klasycznym. Kadłub i skrzydło konstrukcji półskorupowej, skrzydło trójdzielne, w widoku z przodu załamane w spłaszczoną literę "W". Silnik gwiazdowy WN-3, 7 cylindrowy, konstrukcji doc. Wiktora Narkiewicza, śmigło ciągnące, dwułopatowe przestawialne (od wersji TS-8 BII). Podwozie trójkołowe, wciągane do skrzydeł i kadłuba. Samolot nie miał uzbrojenia z wyjątkiem serii informacyjnej TS-8 BI, posiadającej karabin maszynowy 12,7mm i dwa zaczepy na małe bomby.

Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie powstało 1 kwietnia 2011 roku na bazie kolekcji lotniczej Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w Dęblinie. Uroczyste otwarcie muzeum nastąpiło 16 sierpnia 2011 roku. W dniu otwarcia Muzeum eksponowane było kilkadziesiąt samolotów, kilka śmigłowców, radary i rakiety przeciwlotnicze.

Karabin maszynowy - samoczynna, zespołowa broń palna strzelająca amunicją karabinową o kalibrze do 20 mm. Karabiny maszynowe bardzo często są zasilane taśmą nabojową, gdzie umieszczona jest amunicja.

W muzeach

Samoloty TS-8 Bies można oglądać w następujących muzeach:
Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie

TS-8 Bies nr taktyczny 910, nr seryjny 1E-0910

Lubuskie Muzeum Wojskowe w Drzonowie

TS-8 Bies nr taktyczny 310, nr seryjny 1E0310

Muzeum Historyczne - Pałac w Dukli

TS-8 Bies z cywilnym numerem rejestracyjnym SP-CMZ

Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Mońki – miasto w woj. podlaskim, w powiecie monieckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Mońki. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. białostockiego.

TS-8 Bies nr taktyczny 306, nr seryjny 1E0306

Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

TS-8 Bies bez oznaczeń

Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu

TS-8 Bies nr taktyczny 710, nr seryjny 1E0710

Muzeum im. Orła Białego w Skarżysko-Kamiennej

TS-8 Bies nr taktyczny 0401, nr seryjny 1E0207

Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie

TS-8 Bies bez oznaczeń, nr seryjny 1E0402

Galeria

Bies w krakowskim muzeum

Mońki. Pomnik - samolot PZL TS-08 Bies

Bies w locie