Pałac Mostowskich - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy pałacu na Muranowie. Zapoznaj się również z: Pałac Mostowskich w Tarchominie.

Komenda Policji w 2009

Pałac Mostowskich znajduje się przy ul. Nowolipie 2 (przed wojną ul. Przejazd 15).

Historia

Zbudowany w latach 1762-1765 na miejscu parterowego dworu z dziedzińcem (zbud. przed 1735 r.), należącego do Paców. Wzniesiony w stylu barokowym dla wojewody mińskiego Jana Augusta Hylzena.Po jego śmierci (14 lutego 1767) stał się własnością małżonków - Anny Rozalii (córki) i Pawła Mostowskiego. W 1795 r. w drodze spadku odziedziczył go Tadeusz Mostowski - późniejszy minister spraw wewnętrznych.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Pałac został kupiony przez rząd Królestwa Polskiego i przebudowany w latach 1823-1824 według projektu arch. Antonia Corazziego w stylu klasycystycznym (dekoracja rzeźbiarska Pawła Malińskiego i J. A. Norblina). Budynek stał się siedzibą Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Policji. Koncertował w nim Fryderyk Chopin.

Powstanie listopadowe – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831 [5]. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część prowincji zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.

Pałac Mostowskich - iluminacja wejścia nocą

Po Powstaniu Listopadowym pałac pozostał we władaniu resortu spraw wewnętrznych. W związku ze zniesieniem autonomii Królestwa Polskiego około 1867 r. Komisja została rozwiązana, a budynek tymczasowo przekazano na siedziby różnych instytucji cywilnych (m.in. Banku Hadlowego i towarzystw). W pierwszej połowie lat 70. XIX w. pałac przebudowano na koszary Wołyńskiego Pułku Lejbgwardii (w składzie 3. Dywizji Piechoty Gwardii).

Zespół dworski Mostowskich – zabytek z przełomu XVIII i XIX wieku na terenie parku krajobrazowego nad Wisłą przy ulicy Mehoffera 2 w Tarchominie, na warszawskiej Białołęce.

Dowództwo Okręgu Korpusu Nr I (DOK I) - terytorialny organ Ministerstwa Spraw Wojskowych okresu II RP, pełniący funkcje administracyjno-gospodarcze, mobilizacyjne i garnizonowo-porządkowe z siedzibą w garnizonie Warszawa.

Bezpośrednio po odzyskaniu niepodległości pałac był przejściową siedzibą różnych inspektoratów wojskowych i departamentów Ministerstwa Spraw Wojskowych. W latach 1921-1939 znajdowało się tu Dowództwo Okręgu Korpusu Nr I (Warszawa).

W 1944 r. pałac został zniszczony przez Niemców. Ocalały jedynie znaczne partie południowej elewacji z portykiem. W latach 1948-1951 został odbudowany wg projektu arch. Zygmunta Stępińskiego (współpraca M. Kuzmy), z wprowadzeniem bardzo poważnych zmian i uproszczeń. Wynikały one z braku oryginalnej dokumentacji projektowej, zniszczonej zapewne podczas Powstania Warszawskiego.

Portyk (łac. porticus) - budynek na planie prostokąta z jednym lub kilkoma rzędami kolumn, które wspierały dach zamknięty z jednej strony ścianą. Czasami zdarzały się portyki kilkupiętrowe.

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

Budynek przeznaczono na siedzibę Komendy Milicji Obywatelskiej m.st. Warszawy. Od 1990 r. znajduje się tu Komenda Stołeczna Policji.

Bibliografia

Boguszewski Przemysław, „Militarna przeszłość okolic Arsenału”, [w:] „Z Otchłani Wieków”, nr 1-2 (rocznik 61): „Broń i wojsko w archeologicznym obiektywie”, wydawca: Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Warszawa 2006, s. 99-105. (ISSN 0044-1481)

„Encyklopedia Warszawy”, pod red B. Petrozolin-Skowrońskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, s. 602.

Przypisy

Julian Bartoszewicz: Znakomici mężowie Polscy w XVIII w., t. II. Petersburg: B.M. Wolffa, 1856, s. 237.

Linki zewnętrzne

Historia