Pałac Prymasowski w Warszawie - Polski Serwis Naukowy

Pałac Prymasowski

Pomnik Stanisława Staszica przed pałacem

Pałac Prymasowski mieści się w Warszawie przy ulicy Senatorskiej 13/15.

Budowa pałacu rozpoczęła się pod koniec XVI wieku z inicjatywy biskupa płockiego Wojciecha Baranowskiego. Gdy został prymasem przekazał ten pałac kapitule gnieźnieńskiej w roku 1610. Zniszczony w latach najazdu szwedzkiego 1655-1660. Do jego odbudowy zatrudniono Józefa Fontanę. Po raz kolejny spustoszony przez Sasów, Wołochów i Kozaków w 1704. Odbudował go ze zniszczeń prymas Stanisław Szembek.

Antoni Kazimierz Ostrowski herbu Grzymała, (ur. 31 marca 1713 w Ostrowie, zm 26 sierpnia 1784) – arcybiskup gnieźnieński, a wcześniej biskup włocławski (1763-1776). Święcenia kapłańskie otrzymał w 1734 roku. Był bardzo ruchliwy i czynny w swej służbie i szybko stał się zaufanym biskupów krakowskich: Jana Aleksandra Lipskiego i Andrzeja Stanisława Załuskiego.

Szymon Bogumił Zug (niem. Simon Gottlieb Zug; ur. 20 listopada 1733 w Merseburgu, zm. 11 sierpnia 1807 w Warszawie) – polski architekt i projektant ogrodów saskiego pochodzenia, reprezentant klasycyzmu, od 1752 pracował w Saskim Urzędzie Budowy w Dreźnie, od 1756 Saskim Urzędzie Budowlanym w Warszawie, nobilitowany w 1768.

Do roku 1795 wnętrza pałacu pełniły funkcję mieszkań prymasów. W tym czasie był kilkakrotnie rozbudowywany. Pod koniec XVII wieku rozbudową pałacu zajął się Tylman z Gameren. Natomiast w pierwszej połowie XVIII wieku przebudowano ten pałac w stylu rokokowym na rezydencję prymasa Adama Ignacego Komorowskiego.

Aleksander Kraushar, pseud. Alkar (ur. 17 stycznia 1843 w Warszawie, zm. 11 grudnia 1931 tamże) – polski adwokat, historyk, publicysta, poeta, działacz kulturalno-oświatowy pochodzenia żydowskiego. Ojciec Zuzanny Rabskiej

Sejm "Repninowski" – sejm skonfederowany, zawiązany pod węzłem konfederacji radomskiej, zajął się rewizją reform dokonanych przez sejm konwokacyjny w 1764.

W listopadzie 1767 w pałacu odbywały się posiedzenia delegacji wyłonionej przez Sejm Repninowski do traktowania z posłem rosyjskim Nikołajem Repninem w sprawie równouprawnienia innowierców.

W latach 1777-1783 Antoni Kazimierz Ostrowski podjął generalną przebudowę pałacu. Architektem za nią odpowiedzialnym był Efraim Szreger; ukończył ją Michał Jerzy Poniatowski w stylu klasycystycznym. Korpus główny został wtedy wzbogacony o skrzydła boczne z pawilonami, ryzalit korpusu zyskał zaś czterokolumnowe portyki. Architektami wnętrz pałacu byli Jan Chrystian Kamsetzer i Szymon Bogumił Zug.

Efraim Szreger (niem. Ephraim Schröger; ur. 18 lutego 1727 w Toruniu, zm. 16 marca 1783 w Warszawie), polski architekt niemieckiego pochodzenia, przedstawiciel wczesnego klasycyzmu, reprezentował jego awangardową odmianę inspirowaną architekturą francuską.

Mikołaj Wasiljewicz Riepnin, ros. Николай Васильевич Репнин (ur. 22 marca 1734 w Sankt Petersburgu, zm. 24 maja 1801 w Rydze) – książę rosyjski, generał-feldmarszałek i dyplomata z rodziny Repninów. Wnuk feldmarszałeka Anikity Repnina.

W XVIII wieku przeznaczony na różne cele. Mieściła się w nim Kamera Warszawska, Rejencja Pruska, Zarząd Warszawskiego Policmajstra, Komisja Rządowa Wojny, Szkoła Junkrów. Podczas dwudziestolecia międzywojennego było tu Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych.

Zniszczony podczas kampanii wrześniowej w 1939, odbudowany po wojnie. Przez wiele lat był oddziałem urzędu stanu cywilnego, gdzie były udzielane śluby cywilne. Obecnie mieszczą się tam siedziby kilku firm, między innymi ZPR S.A. - właściciela Radia Eska, którego warszawski oddział również znajduje się w Pałacu.

Ryzalit – występ z lica w elewacji budynku w jego części środkowej, bocznej lub narożnej, prowadzony od fundamentów po dach. W rzucie poziomym może mieć kształt prostokąta lub półkola. Popularny od renesansu w architekturze pałaców, później stosowany także przy budowie domów wielorodzinnych.

Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian, Greków oraz Żydów. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzeniu kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak Barok, Rokoko, Manieryzm. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.

Linki zewnętrzne

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Pałac Prymasowski w Warszawie

Pałac Prymasowski

Przypisy

Aleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. II, s. 127.

Na mapach: 52°14′43″N 21°00′44″E / 52.24528, 21.01222

Jan Chrystian Kamsetzer (ur. 1753 w Dreźnie, zm. 25 listopada 1795 w Warszawie) - polski architekt i dekorator wnętrz, czołowy przedstawiciel klasycyzmu w Polsce.

Potop szwedzki – szwedzki najazd na Polskę w 1655 w czasie II wojny północnej (1655–1660). Formalnie zakończył go pokój w Oliwie zawarty w 1660. Wojna ta, prowadzona była nie tylko przez Szwecję, w czasie wojny zmieniały się zarówno sojusze, jak i siły obu stron. Była ona kontynuacją wcześniejszych wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą, miała także swoje korzenie w sporze o tron Szwecji zapoczątkowanym jeszcze przez króla Zygmunta III Wazę. Potop szwedzki pokazał słabość Rzeczypospolitej, gdyż szwedzkie sukcesy możliwe były m.in. dzięki współpracy samych Polaków, którymi kierowały różne motywy. Choć ostatecznie najeźdźcy zostali wyparci z kraju, to koszt zawartych układów był wysoki, a zniszczenia materialne i kulturowe są widoczne do dziś[potrzebne źródło].