Państwo - dialog - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy dialogu Platona. Zapoznaj się również z: Inne znaczenie tej nazwy.

P. Oxy. 3679, rkp z III wieku

Państwo – to dzieło filozoficzno-polityczne filozofa greckiego Platona powstałe ok. 360 roku p.n.e., napisane w formie dialogu. Platon przedstawia w nim syntezę swoich poglądów na temat funkcjonowania społeczeństwa i ogólnie tego, co nazywa φιλοσοφία περὶ τὰ ἀνθρώπινα (philosophia peri ta anthropina) – "filozofią rzeczy ludzkich". Porusza szereg zagadnień dotyczących etyki, filozofii politycznej, epistemologii, ontologii i etyki medycyny. Można w tym dziele odnaleźć także zalążki idei, które dzisiaj nazwalibyśmy komunistycznymi oraz teorii ekonomicznej. Platon zadawał sobie w tym dialogu pytanie Co to jest sprawiedliwość?; poszukując idealnego wzorca państwa i sprawiedliwości. Oryginalny tytuł to Πολιτεία (Politeia).

Definicja (łac. definitio – określenie) – wypowiedź o określonym kształcie, w której informuje się o znaczeniu danego wyrażenia językowego drogą wskazania innego wyrażenia przynależącego do danego języka i posiadającego to samo znaczenie.

Agaton (gr. Ἀγάθων Agathon; ur. 447, zm. 401 p.n.e.) tragediopisarz grecki, uważany przez Ateńczyków za czwartego wielkiego tragika obok Ajschylosa, Sofoklesa i Eurypidesa; kochanek Pauzaniasza.

Sceneria i przedstawione postacie

Państwo jest najdłuższym platońskim dialogiem – składa się z 10 ksiąg oraz prologu i epilogu.

Sokrates

Thrasymachus, sofista

Glaukon, syn Aristona

Adejmantus, syn Aristona

i inne postacie

Przegląd treści dialogu

Prolog

I a Zejście do Pireusu

I b Cephalus. Sprawiedliwość wg starszego pokolenia

I c Polemarchus. Sprawiedliwość wg średniego pokolenia

I d Thrasymachus. Sprawiedliwość wg sofisty.

Wprowadzenie

II Pytanie: Czy sprawiedliwość jest lepsza od niesprawiedliwości?

Część I: Pochodzenie i ustrój polis

II a Pochodzenie polis

II b Wykształcenie strażników

III Ustrój polis

IV Sprawiedliwość w polis

Część II: Ucieleśnienie idei

V a Organiczna jedność polis i Greków

V b Rządy filozofów

VI Pomysł Agatona

VII Wykształcenie filozofów

Część III: Upadek polis

VIII a Timokracja

VIII b Oligarchia

VIII c Demokracja

VIII c Tyrania

Zakończenie

IX Odpowiedź: Sprawiedliwość jest lepsza od niesprawiedliwości

Epilog

X a Odrzucenie sztuki mimetycznej

X b Nieśmiertelność duszy

X c Korzyści ze sprawiedliwości za życia

X d Ocena czekająca po śmierci

Bertrand Russell wydziela trzy części Państwa Platona:

Sofiści – szkoła filozoficzna w Atenach o orientacji humanistycznej i relatywistycznej powstała w V wieku p.n.e.; także określenie wędrownych nauczycieli przygotowujących uczniów do życia publicznego poprzez nauczanie retoryki, polityki, filozofii, oraz etyki.

Rząd – organ kolegialny władzy wykonawczej w większości krajów, w których funkcjonuje parlamentarno-gabinetowy system polityczny. Przewodniczący rady ministrów jest zazwyczaj nazywany premierem (pierwszym ministrem), choć w niektórych krajach (np. Niemcy) jest tradycyjnie nazywany kanclerzem.

Księgi I-V: część o utopii, przedstawianie idealnego społeczeństwa, próby definiowania sprawiedliwości;

Księgi VI-VII: filozofowie ukazani jako idealni władcy takiego społeczeństwa, ta część tekstu koncentruje się na definiowaniu, czym filozof jest;

Księgi VIII-X: dyskusja o kilku faktycznie istniejących formach rządów, ich złe i dobre strony.