Pachomiusz - Polski Serwis Naukowy

Pachomiusz (ur. ok. 292 r., zm. 346 r.) – egipski mnich, święty, twórca pierwszej reguły zakonnej i cenobityzmu, opat. Informacje o nim przetrwały w wielu, czasem sprzecznych, legendach i biografiach. Do dnia dzisiejszego obok tekstu reguły, zachowało się jedynie 11 listów Pachomiusza (w tłumaczeniu św. Hieronima).

Patron – symboliczny religijny opiekun kraju, miasta, diecezji, przedsięwzięcia, profesji, obiektu budowlanego, zawodów sportowych, ludzi itp. W Kościele katolickim i innych kościołach chrześcijańskich takimi osobami są święci, którzy najczęściej stają się opiekunami świątyń i poszczególnych ludzi noszących ich imię (wezwanie).

Opat (łac. abbas - ojciec, arm. abba - ojciec) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.

Uznawany przez część Kościołów protestanckich za bohatera wiary. Kościoły luterańskie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.

W młodości Pachomiusz został wcielony do wojska rzymskiego. Nawrócił się w Tebach, gdzie spotkał ubogich chrześcijan. Po śmierci swego mistrza Palemona osiadł w opustoszałej wiosce nad brzegiem Nilu, gdzie założył własną wspólnotę, jeden z pierwszych klasztorów i zakonów mniszych. Wiosce nadano nazwę Tabennesi. Pod koniec jego życia wspólnota rozrosła się do 9 klasztorów, liczących kilka tysięcy mnichów. Siostra Pachomiusza Maria założyła 2 klasztory żeńskie. Wszystkie klasztory tworzyły kongregacje, podlegające przełożonemu generalnemu. Mianował on przełożonych poszczególnych klasztorów i zwoływał ich dwa razy w roku w celu rozpatrzenia spraw kongregacji. Wspólnota założona przez Pachomiusza zaczęła rozpadać się w V wieku. Znalazła ona jednak naśladowców: m.in. na Górze Synaj i w Kapadocji. W sferze organizacji życia zakonnego na idee Pachomiusza mogły mieć wpływ, obok doświadczeń wojskowych, kontakty ze wspólnotami manichejskimi. Pachomiusz miewał także wizje, które zadecydowały ponoć o miejscu założenia wspólnoty oraz o treści reguły – ten aspekt jego życia podkreślają przede wszystkim źródła koptyjskie.

Monastycyzm (z łac. monasticus, od gr. monastērion - cela pustelnika, z monachos - samotny) – forma życia religijnego, której podstawą jest życie we wspólnocie zakonnej (klasztor); w chrześcijaństwie, a także m.in. w religiach pogańskich (westalki), w judaizmie (qumrańczycy), w buddyzmie i in. Monastycyzm ma na celu kult religijny - służbę Bogu i dążenie do samorealizacji przez czystość duchową, ubóstwo, umartwianie się, modlitwę i kontemplację.

Język koptyjski – potomek języka staroegipskiego, ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, należy do rodziny języków afroazjatyckich. Od XIX wieku jest językiem martwym. Do jego zapisu używano pisma alfabetycznego zapożyczonego od Greków. Ponieważ jednak w języku koptyjskim istniały głoski nie istniejące w grece, twórcy alfabetu koptyjskiego zapożyczyli z demotyki siedem znaków (lub sześć w zależności od dialektu), wystylizowali je i przy ich pomocy przekazywali dźwięki. Są to: Ϣ, Ϥ, Ϧ, Ϩ, Ϫ, Ϭ, Ϯ.

Zasady życia mnichów zostały przez Pachomiusza skodyfikowane, przyjmując postać reguły. Wywarła ona wpływ na późniejszy rozwój chrześcijańskiego monastycyzmu (m.in. na regułę św. Benedykta). Reguła pechomiańska była zredagowana w języku koptyjskim. Najbardziej znany jest łaciński przekład św. Hieronima z 404 r. (w języku etiopskim i arabskim zachowały się tylko fragmenty tłumaczeń). W 194 artykułach ujmuje ona porządek życia codziennego mnicha. Podstawową jej zasadą była uniformizacja stylu życia, ubioru, żywienia. Regułę charakteryzuje umiar i niechęć do przesady, która najprawdopodobniej jest wynikiem przemyśleń Pachomiusza z czasów surowego, siedmioletniego nowicjatu u eremity Palemona i częściowo tłumaczy sukces wspólnoty. Życie mnichów cechowały trzy zasadnicze rady ewangeliczne: czystość (celibat), ubóstwo i posłuszeństwo, a także skromność w kontaktach z kobietami i współbraćmi. Pachomiusz stawiał życie wspólne wyżej niż samotność pustelnika, ascezę i indywidualne dążenie do doskonałości łącząc ze wspólną pracą i studiowaniem Pisma Świętego.

Nil () w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu. Płynie na obydwu półkulach; źródło znajduje się na 2°16′55.92″S, 29°19′52.32″E, a ujście na 31°N. Licząca prawie 3 mln km² powierzchnia dorzecza, na kontynencie afrykańskim ustępuje jedynie dorzeczu rzeki Kongo.

Odnowiciel Kościoła – to tytuł nadawany w Kościele luterańskim osobom, które swoim życiem i działalnością przyczyniły się do odnowy i reformacji Kościoła chrześcijańskiego w różnych płaszczyznach. Podobnie, jak inne osoby, które wspominane są w luterańskim kalendarzu liturgicznym, odnowiciele Kościoła są zasłużonymi jednostkami w historii Kościoła, o których należy pamiętać, a którym jednak nie wolno oddawać czci, jako że w Kościołach protestanckich istnieje jedynie kult Trójjedynego Boga. Kult świętych, w myśl zasady Solus Christus został zaniechany i uznany za bałwochwalstwo.

Św. Pachoniusz jest patronem życia klasztorego. Jego wspomnienie w Kościele katolickim obchodzone jest 9 maja, natomiast w Kościele luterańskim, jego życie upamiętnione jest wraz z Antonim Wielkim, 17 stycznia, czemu jednak nie towarzyszy kult świętych.

Zobacz też

Portal:
Święci

święci i błogosławieni Kościoła katolickiego

modlitwa za pośrednictwem świętego

Krzyż grecki – zwany też krzyżem Pachomiusza

Przypisy

↑ Evangelical Lutheran Worship - Final Draft. Augsburg Fortress Press, 2006. Kościół Ewangelicko-Luterański w Ameryce.
↑ Lutheran Service Book. Concordia Publishing House, 2006. Kościół Luterański Synodu Missouri.
Hugo Hoever SOCist: Żywoty świętych Pańskich. przekład Zbigniew Pniewski. Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1983, s. 164/165.

Bibliografia

M. Kanior OSB, Historia Monastycyzmu Chrześcijańskiego, t.1. Starożytność (wiek III-VIII). Polskie Towarzystwo Teologiczne – Wydawnictwo UNUM, 1993.