Herb Gozdawa

Pacowie – litewski ród magnacki herbu Gozdawa, który apogeum swej potęgi osiągnął w drugiej połowie XVII w.

Historia

Pierwszym Pacem, którego istnienie potwierdzają źródła pisane jest Pac Dowkszewicz, który żył w XV w. Nic bliższego o nim nie wiadomo, jednak już jego syn, Jerzy Pac wyrósł na jedną ze znaczniejszych postaci na dworze Kazimierza Jagiellończyka i na Litwie. Od tego czasu Pacowie byli jedną ze znaczniejszych rodzin litewskich, posiadającą duży majątek i regularnie sięgającą po różne funkcje państwowe i kościelne. W drugiej połowie XVII w. osiągnęli szczyt swego znaczenia, absolutnie dominując w polityce Litwy poprzez obsadzenie wszystkich najważniejszych stanowisk administracyjnych, militarnych i kościelnych: Michał Kazimierz Pac był hetmanem wielkim litewskim i wojewodą wileńskim, Krzysztof Zygmunt Pac kanclerzem litewskim, Mikołaj Stefan Pac biskupem wileńskim (a wcześniej wojewodą trockim), a Kazimierz Pac biskupem żmudzkim. Ich dominacja jednak, w kraju zniszczonym przez wieloletnie wojny, skutkowała niemal nieustającym wrzeniem wewnętrznym, a po śmierci wyżej wspomnianych czterech Paców (bez wyjątków bezpotomnej) ród został odsunięty na ubocze przez rosnących w siłę Sapiehów. Ostatnim ze znanych Paców był Ludwik Michał Pac, uczestnik wojen napoleońskich i powstania listopadowego – po upadku tego ostatniego został zmuszony do emigracji, gdzie zmarł, a potężny majątek Paców został skonfiskowany przez władze rosyjskie.