Paedocypris progenetica - Polski Serwis Naukowy

Paedocypris progenetica – słodkowodna ryba z rodziny karpiowatych zaliczana do najmniejszych kręgowców świata, gatunek typowy rodzaju Paedocypris.

Występowanie: Sumatra i Bintan.

Opis

Najmniejsza znaleziona dojrzała płciowo ryba tego gatunku była płci żeńskiej i miała długość 7,9 mm. Samce osiągają długość ok. 10 mm. Zwierzęta te po osiągnięciu dojrzałości płciowej wykazują wiele cech stadium larwalnego. Są niemal przezroczyste, posiadają szczątkowy kręgosłup. Szczątkowo rozwinięta czaszka umożliwia swobodny wgląd ku odsłoniętemu mózgowiu, co umożliwia również spostrzeżenie kręgosłupa. Do cech osobników dorosłych zalicza się wszystkie typowe cechy charakterystyczne dla dojrzałości płciowej. Samiczki produkują dojrzałe jajeczka. Samce posiadają silnie odmienione, w porównaniu do wielkości ciała, duże i umięśnione płetwy brzuszne oraz skostniałą płytkę przed pasem miednicowym.

Photocorynus spiniceps – gatunek ryby żabnicokształtnej z rodziny Linophrynidae, jedyny przedstawiciel rodzaju Photocorynus. Samce tego gatunku uznawane są za jedne z najmniejszych ryb świata.

Ryby, ryby właściwe (Pisces) – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami, posiadających szczęki i poruszających się za pomocą płetw. Niezwykle zróżnicowane pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej, ubarwienia oraz przystosowania do warunków środowiska. Stanowią najliczniejszą grupę współcześnie żyjących kręgowców (ponad połowę). Na świecie znanych jest ponad 30 tys. współcześnie żyjących, naukowo opisanych gatunków. Ryby są najstarszymi kręgowcami świata, pojawiły się około 480 mln lat temu. W Polsce występuje około 120 gatunków.

Środowisko

Występowanie Paedocypris progenetic jest ograniczone i obejmuje środowisko wysp malezyjskich Sumatra i Bintan wraz z ich rzadkimi, utrzymującymi czarne wody bagnami torfowymi rejonów lesistych. Drzewa tych lasów utrzymują swe korzenie w głębokich na metr, miękkich torfowych warstwach, ponad którymi wytwarza się woda o odczynie silnie kwaśnym. Ryby te preferują leżące głębiej, sięgające dna, powoli płynące oraz chłodnawe warstwy wodne o wartości pH 3, co odpowiada stukrotnej koncentracji kwasu w normalnej wodzie deszczowej lub w occie.

Sarawak (język malajski: سراواك) – największy stan Malezji położony w północnej części wyspy Borneo, graniczy z Brunei, Indonezją i stanem Sabah. Siedzibą stanu jest miasto Kuching położone w zachodniej części. Stan obejmuje obszar ok. 124 450 km², a zamieszkuje go ok. 2 176 800 osób (stan na rok 2000).

Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny, czyli wzorzec taksonomiczny umożliwiający stosowanie nazw rodzajowych czy rodzinowych. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.

Gatunek ten żywi się planktonem o wielkości 60–500 µm. Samiczki noszą około 50–60 jajeczek w różnych stadiach dojrzałości. Dojrzałe jajeczka mają średnicę 0,3 mm. Jednoczesne występowanie dojrzałych i niedojrzałych jajeczek wskazuje na indywidualne dla każdego jajeczka jego składanie.

Sumatra – indonezyjska wyspa położona w Azji Południowo-Wschodniej, w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich. Na północnym wschodzie Cieśnina Malakka oddziela Sumatrę od Półwyspu Malajskiego; na południowym wschodzie Cieśnina Sundajska oddziela ją od Jawy.

Karpiowate (Cyprinidae) – rodzina ryb karpiokształtnych. Przedstawiciele tej rodziny to głównie ryby słodkowodne, często akwariowe. Wiele gatunków ma duże znaczenie gospodarcze. Rodzina karpiowatych zawiera m.in. karpie, karasie, amury, płocie i brzanki. Ozdobną formą hodowlaną zyskującą coraz większą popularność jest karp koi.

Systematyka

Wraz z niedawno odkrytym na wyspie Sarawak i niewiele większym gatunkiem Paedocypris micromegethes, kształtuje Paedocypris progenetica nowy rodzaj ryb karpiowatych.

Historia odkrycia

Gatunek ten odkryto po raz pierwszy oraz zidentyfikowano w roku 1996 przy inwentaryzacji fauny Azji na zlecenie Uniwersytetu Singapuru przez Maurice Kottelat i Tan Heok Hui z Raffles Museum of Biodiversity Research w Singapurze. Osteologia została zbadana przez Ralfa Britza z Natural History Museum w Londynie. Do autorów oryginalnego opisu należał też Kai-Erik Witte.

Schindleria brevipinguis - ryba zaliczana do babkowców, żyjąca w wodach Australii, uznanawana do niedawna za najmniejszą rybę świata. Gatunek odkryto w 1979 na głębokościach od 15 do 30 m w lagunach Wielkiej Rafy Koralowej.

Paedocypris micromegethes – słodkowodna ryba z rodziny karpiowatych zaliczana do najmniejszych kręgowców świata. Dorosłe osobniki osiągają długość 9,6 – 11,6 mm. Nazwa micromegethes pochodzi z greki i oznacza małego rozmiaru.

Zagrożenia

Połacie lasów i terenów bagnistych Indonezji i Malezji zostały zdziesiątkowane przez rozwój rolnictwa. Do tego dochodzą trudne do ugaszenia pożary lasów. Te zniszczenia środowiska tychże zwierząt zagrażają przeżyciu nie tylko tego gatunku, ale również możliwości przeprowadzenia dalszych badań.

Rodzina (łac. familia) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa niż rząd (ordo), a wyższa niż rodzaj (genus). W kodeksach nomenklatury biologicznej nie określono kryteriów wydzielania rodzin, poza przyporządkowaniem: rodzina grupuje rodzaje, grupa rodzin tworzy rząd. W praktyce rodziny zwykle łączą grupy rodzajów różniące się morfologicznie od innych grup.

Skala pH – ilościowa skala kwasowości i zasadowości roztworów wodnych związków chemicznych. Skala ta jest oparta na aktywności jonów hydroniowych [H3O+] w roztworach wodnych.

Najmniejsza ryba świata?

Do niedawna za najmniejszą rybę (i jednocześnie najmniejszego kręgowca) świata uważano Schindleria brevipinguis. Obecnie kwestia ta wydaje się nie być rozstrzygnięta. Według informacji opublikowanych w "New Scientist" jeszcze mniejsze są Paedocypris progenetica i Photocorynus spiniceps.

Bibliografia

Maurice Kottelat, Ralf Britz, Tan Heok Hui, Kai-Erik Witte. Paedocypris, a new genus of Southeast Asian cyprinid fish with a remarkable sexual dimorphism, comprises the world's smallest vertebrate.. „Proceedings of the Royal Society B”, s. 895–899, 2006. doi:10.1098/rspb.2005.3419.
Paedocypris micromegethes. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 13 czerwca 2009]